Twee vlaggen vandaag. Vlag 2:

Oeganda, een van de armste landen ter wereld, viert vandaag zijn 57e Onafhankelijkheidsdag. Op 9 oktober 1962 werd het land onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk, dat het land sinds 1894 als een protectoraat had bestuurd.

Hoewel Vlagblog er niet is om politiek stelling te nemen tegen landen, of wantoestanden aan de kaak te stellen, is er bij Oeganda geen ontkomen aan om toch het een en ander te benoemen wat door een groot deel van de internationale gemeenschap als zeer zorgwekkend wordt gezien. Om een paar dingen te noemen:

In de jaren ’70 van de vorige eeuw kwam generaal Idi Amin door een militaire coup aan de macht en hij ontpopte zich tot een wrede dictator, waarbij duizenden mensen uit de weg werden geruimd. Schattingen lopen uiteen van 80.000 tot 500.000.

Onder de huidige president (sinds 1986) Yoweri Museveni, die het telkens voor elkaar krijgt de maximale zittingstermijn voor een president te verlengen, zijn er nog steeds veel problemen in het land, zoals de in het noorden van Oeganda opererende rebellengroep Het Verzetsleger van de Heer, dat geleid wordt door Joseph Kony. Hij ziet zich als een profeet en wil een eigen staat stichten op zijn interpretatie van de Bijbel. De groep is verantwoordelijk voor moordpartijen en ontvoeringen van kinderen: meisjes worden seksslaven en jongens kindsoldaten, tussen 2002 en 2003 alleen al werden 9000 kinderen ontvoerd.

Al sinds de tijd van Idi Amin leeft de LGBT-minderheid in angst. De moorden op homo’s  stonden bekend als de iron bar killings (ijzeren staaf-moorden). De gemeenschap is er nog niet veel op vooruitgegaan onder de huidige president, maar er zijn wat lichtpuntjes. Die kwamen er na een zeer omstreden anti-homowetsvoorstel:

Op 9 oktober 2010 publiceerde het tijdschrift Rolling Stone (niet te verwarren met het gelijknamige Amerikaanse muziektijdschrift) een voorpagina-artikel getiteld “100 Pictures of Uganda’s Top Homos Leak”, met namen, adressen en foto’s van 100 homoseksuelen, met ernaast een banner met de tekst “Hang them” (“Hang ze op”), wat niet geheel verrassend tot geweld tegen de vermelde personen leidde.

Het artikel verscheen in de nasleep van het in 2009 ingebracht wetsvoorstel dat homoseksualiteit (wat bij wet al verboden was) voortaan met de dood wilde bestraffen.

Zowel dit wetsvoorstel als het tijdschriftartikel werden fel bekritiseerd door het grootste deel van de westerse wereld. De wet kwam er na enige vertraging: op 20 december 2013 werd die goedgekeurd (waarbij de doodstraf kwam te vervallen) en door president Museveni ondertekend op 24 februari 2014.
Nederland, Denemarken en Zweden protesteerden en bliezen hun financiële hulp aan het land af. Op 28 februari schoof de Wereldbank een lening van $90 miljoen op de lange baan. De Verenigde Staten kondigde aan zijn betrekkingen met Oeganda te herzien.
Op 1 augustus oordeelde het Constitutionele Hof van Oeganda dat de anti-homowet ongeldig was, omdat hij niet op de juiste wijze door het parlement was behandeld en niet in overeenstemming was met de Oegandese grondwet.

President Museveni, steeds verder in het nauw gebracht door buitenlandse druk en de Oegandese rechtspraak, liet een gewijzigde versie van de wet door het parlement behandelen, waarbij homoseksualiteit tussen volwassenen niet langer werd verboden.

Update: één etmaal na de Onafhankelijkheidsdag liet Oeganda zich opnieuw van zijn slechtste kant zien, toen de regering aankondigde opnieuw de doodstraf te willen invoeren voor homoseksuelen.

Volgens de regering moet het wetsvoorstel, dat over enkele weken al zal worden ingediend, een eind moet maken aan de ‘opkomst van onnatuurlijke seks’.

De regering, bij monde van ethiek- en integriteitsminister Simon Lokodo, laat verder weten: “Homoseksualiteit is onnatuurlijk voor Oegandezen, maar er is een massale werving gaande door homo’s op scholen en onder de jeugd in het algemeen, door de leugen te verspreiden dat mensen zo worden geboren. Ons huidige strafwetboek is ontoereikend. Het stelt slechts de daad strafbaar. We willen iedereen duidelijk maken dat eenieder die ook maar betrokken is bij de promotie en werving strafrechtelijk vervolgd dient te worden. Zij die zich schuldig maken aan ernstige misdaden zullen de doodstraf opgelegd krijgen”.

Volgens minister Lokodo heeft het wetsvoorstel de instemming van president Museveni en hij verwacht dat er vóór het einde van het jaar over gestemd kan worden. Verder kon de minister melden dat hij optimistisch gestemd is over het behalen van de benodigde tweederde meerderheid in het parlement, nodig om het wetsvoorstel aanvaard te krijgen, omdat ‘de regering al gelobbyd had in de aanloop voor de herintroductie van de wet’.

Nu de aarzelende stappen tot verbetering van de situatie voor de LGBT-gemeenschap in Oeganda weer teruggedraaid lijken te worden, zal de Oegandese vlag tot nader order niet meer aan de vlaggestok te zien zijn.

De vlag

De vlag van Oeganda bestaat uit zes horizontale banen in zwart-geel-rood-zwart-geel-rood met over de twee middelste banen, in het midden een zgn. badge, een witte cirkel, waarin een ietwat gestileerde afbeelding van een grijze kroonkraan (ook wel kroonkraanvogel genoemd) (Balearica regulorum).

Het ontwerp was van de hand van de minister van justitie Grace Ibingira en wapperde voor het eerst op de dag dat Oeganda onafhankelijk werd in 1962.
De kleuren staan allereerst voor Afrika: zwart voor de bevolking, geel voor de zon en rood voor het bloed dat Afrikanen met elkaar verenigd.

De kleuren zijn echter ook politiek en dat kan ook aardig geïllustreerd worden met het eerste ontwerp voor een een vlag, eerder in 1962. Dit ontwerp kwam in maart dat jaar uit de bus rollen en was een vlag (ook met kraanvogel) in de kleuren (groen-geel-blauw) van de Democratic Party (DP), die toen de grootste politieke partij was.
Op 25 april echter, verloor de partij de verkiezingen, grote winnaar was de Uganda People’s Congress (UPC). De kleuren van deze partij waren zwart-geel-rood en het vlagvoorstel van de Democratic Party werd alsnog afgewezen, waarna Grace Ibingira met zijn ontwerp kwam in de kleuren van de UPC.

De grijze kroonkraan is het nationale symbool van Oeganda. Het is een 1m-grote waadvogel, die qua aantallen nogal terugloopt (de populatie wordt geschat op 58.000 tot 77.000 exemplaren).
De vogel was ook al op de koloniale vlag te zien, tussen 1914 en 1962. Deze vlag is als zoveel Britse koloniale vlaggen uit die tijd een zgn. blue ensign, met de Union Flag of Union Jack in het kanton en de badge, het symbool voor het betreffende gebied op het uitwaaiende gedeelte. De grijze kroonkraan is hier natuurlijker  afgebeeld.

Een ‘losse’ badge komt voor in het boek “Alverdens flag i farver” (“Wereldvlaggen in kleur”) van Preben Kannik uit 1956 van de Deense uitgever Politikens Forlag. Of deze badge het originele ontwerp is, wordt niet vermeld, maar de afbeelding is duidelijk niet precies dezelfde als die op de blue ensign.