Paraguay – Día de la Independencia (Onafhankelijkheidsdag)

Een nationale feestdag in Paraguay en wel de Onafhankelijkheidsdag.

De geschiedenissen van de verschillende Zuid-Amerikaanse landen zijn vaak behoorlijk ingewikkeld en met elkaar verweven en ook niet altijd even simpel uit de doeken te doen. Dus ik zal trachten de eenvoudige versie weer te geven.

Vlag Rio de la Plata
Vlag van het Onderkoninkrijk Río de la Plata (1776-1812)

Zoals bekend mag worden verondersteld was in de 18e eeuw een groot deel van Zuid-Amerika in Spaanse handen. In 1776 stelde de Spaanse koning Carlos III het Onderkoninkrijk van de Río de la Plata in. Dit gebied bestond uit delen van de huidige landen Argentinië, Bolivia, Uruguay, Paraguay en Rio Grande do Sul (het zuiden van het huidige Brazilië). Hoofdstad was Buenos Aires.

Onderkoninkrijk
Het Onderkoninkrijk van Río de la Plata (in geel) en een deel van het Onderkoninkrijk van Perú (in licht oranje)

Het Spaanse Rijk kwam danig op z’n kop te staan in de tijd van Napoleon, waarbij een groot deel van Spanje uiteindelijk bezet werd door Frankrijk. Dit bleef natuurlijk niet onopgemerkt in de kolonies en revoluties broeiden. Na de Mei-revolutie van 1810 in Buenos Aires en de vorming van een voorlopige regering, de Primera Junta, trachtte men het hele gebied onder centraal gezag te krijgen.

Het nieuwe bewind stuurde kolonel José de Espinola op pad naar de hoofdplaats, Asunción van de provincie Paraguay, om dit gebied ook onder controle van Buenos Aires te stellen. In Asunción was men echter niet van plan zich dat te laten welgevallen, de lokale gouverneur, Bernardo de Velasco y Huidobro, wenste trouw te blijven aan de Spaanse koning Ferdinand VII. Kolonel De Espinola werd de provincie uitgejaagd.

Velasco
Bernardo de Velasco y Huidobro (1742-1821), geschilderd door Guillermo da Re

Uiteindelijk besloot Buenos Aires in september 1810 troepen te sturen om de provincie eronder te krijgen. Onder leiding van generaal Manuel Belgrano vielen de revolutionairen de gezagsgetrouwe troepen van Paraguay aan. De militaire campagne van Belgrano was geen succes: hij werd verslagen bij de Slag van Tacuarí en bij de Slag van Paraguarí. Gouverneur Velasco had zich bij deze slagen niet bepaald onderscheiden: hij vluchtte van het strijdtoneel weg.
Revolutionaire groepen in Paraguay, bestaande, uit de Creoolse elite, onder leiding van  Fulgencio Yegros en Pedro Juan Caballero begonnen zich echter nu ook te roeren en keerden zich tegen gouverneur Velasco.
Toen deze vervolgens hulp zocht bij de Portugezen in Brazilië in ruil voor de macht, was de maat vol.

Op 14 maart trokken Creoolse militairen op naar het gouverneurspaleis, het Cabildo en stelden een ultimatum aan Velasco. Hun eisen waren: overgave van het Cabildo, alle wapens en de installatie van een driekoppige junta, waarbij Velasco mocht aanblijven, maar twee Creolen naast zich moest dulden.
Velasco strubbelde eerst tegen, maar toen er acht kanonnen op het plein voor het Cabildo werden opgesteld, koos hij eieren voor zijn geld. Hij accepteerde het ultimatum in de vroege ochtend van de 15e mei. En daarmee hebben we de aanleiding voor de dag van vandaag.

Overigens duurde het nog tot 12 oktober 1813 voordat de Republiek Paraguay werd uitgeroepen. Argentinië echter weigerde zich erbij neer te leggen en het was pas na de Paraguayaanse Oorlog, waarbij Paraguay hulp kreeg van het Keizerrijk Brazilië, dat de definitieve onafhankelijkheid gegarandeerd werd op 25 november 1842.

De vlag

De vlag van Paraguay heeft officieel twee verschillende kanten, net als die van de Amerikaanse staat Oregon. Hoewel die laatste dubbelzijdige vlag zich in de Vlagblog-collectie bevindt, is dat niet het geval met Paraguay, simpelweg omdat er niet de hand op te leggen is. Alleen in het land zelf kom je de officiële dubbelzijdige versie tegen, meestal bij overheidsgebouwen. Dubbelzijdige vlaggen zijn uiteraard niet erg praktisch, omdat ze duurder zijn om te maken en ook zwaarder, wat het wapperen niet ten goede komt!

De vlag is een horizontale driekleur in rood, wit en blauw. In het midden van de witte baan aan de voorzijde is het rijkszegel geplaatst. Het rijkszegel heeft in het midden een vijfpuntige gouden ster en is geplaatst in een blauwe cirkel. Deze cirkel wordt omkranst door palm- en olijftakken op een witte cirkel. Daar weer omheen bevindt zich een rode cirkel met in goud en in kapitalen de tekst Republica del Paraguay.  Hier omheen ligt dan nog een witte cirkel, omkaderd door een zwarte cirkel.

vlaggen pagaguay naast elkaar
Voor- en achterkant van de vlag van Paraguay

Op de achterkant van de vlag staat in het midden van de witte baan het zegel van het Ministerie van Financiën. Het is een witte cirkel, omkaderd in blauw en rood. In de cirkel is een gouden leeuw geplaatst; achter dit dier is een gouden speer te zien met een rode Frygische muts (symbool voor de vrijheid) er bovenop. In de cirkel boven de afbeelding in kapitalen de tekst Paz y justicia (Vrede en gerechtigheid).

paraguay symbolen naast elkaar
De symbolen op de vlag: het rijkszegel (voorkant) en het zegel van het Ministerie van Finaciën (achterkant)

Over waar het rood, wit en blauw van deze vlag vandaan komen zijn verschillende theorieën, maar het waarschijnlijkst is dat Paraguay’s eerste president, José Gaspar Rodriguez de Francia de kleuren introduceerde, als groot bewonderaar van de Franse Revolutie. Daarmee zouden ze dus ‘geleend’ zijn van de Franse tricolore en vervolgens een slag gedraaid naar horizontaal. Maar ook het ‘lenen’ van de Nederlandse vlag wordt niet uitgesloten.

De Francia
President José Gaspar Rodriguez de Francia (1766-1840) (© rtv.com.py)

De eerste versie van deze vlag werd ingevoerd op 15 augustus 1812, waarbij de witte baan iets breder was dan de rode en de blauwe. Op 27 november 1842 werd de vlag opnieuw vastgesteld, nu met drie banen van dezelfde breedte. Het rijkszegel miste toen nog de rode cirkel met de tekst, die werd toegevoegd in 1883. Hoewel alleen bij de officiële (overheids)versies van de vlag, is nog vermeldenswaardig dat de verhoudingen van hoogte en breedte 11:20 zijn.

Europese Unie – Europadag

Europadag herdenkt het Schumanplan van 9 mei 1950. Op die dag bracht Robert Schuman, de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk een plan naar buiten dat zou leiden tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Deze voorloper van de EU ging van start op 25 juli 1952 met de zes oer-leden van de huidige EU: Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, de Bondsrepubliek Duitsland (West-Duitsland) en Italië.

Robert Schuman
Robert Schuman, 1886-1963 (© eui.eu)

Een tweede organisatie werd door dezelfde landen in het leven geroepen op 25 maart 1957: de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (EGA of Euratom). Het doel: het bevorderen van vreedzame toepassingen van atoomenergie.

Conferentie
Europese regeringsleiders bijeen om te vergaderen over de oprichting van Euratom en de EEG, v.l.n.r.: Achiel van Acker (België), Konrad Adenauer (West-Duitsland), Guy Mollet (Frankrijk), Antonio Segni (Italië), Willem Drees (Nederland) en Joseph Bech (Luxemburg)

Op 1 januari 1958 werd een derde laag opgericht: de EEG, de Europese Economische Gemeenschap, opnieuw  door dezelfde zes landen. Er werd met de oprichting een gemeenschappelijke markt  gecreëerd. De EEG zou uiteindelijk tot twaalf landen groeien.

De drie organisaties kwamen in 1967 samen onder één Raad, één Commissie en één budget. In 1993 werd middels het Verdrag van Maastricht de naam gewijzigd in Europese Gemeenschap (EG), na 2009 Europese Unie (EU). De organisatie heeft inmiddels 28 lidstaten.

Europa gebouw
Exterieur en interieur van het Europese Parlement in Brussel (© etcetera.plus)

Inmiddels zal het niemand zijn ontgaan dat het Verenigd Koninkrijk voornemens is de EU te verlaten, na een referendum op 23 juni 2016, waarbij een kleine meerderheid van de Britten (51,9%) zich voor een vertrek uitsprak. De streefdatum van deze brexit (zoals de wens tot vertrek al snel genoemd werd), 29 maart 2019, werd niet gehaald, wegens de grote verdeeldheid in het Britse parlement over de voorwaarden van de scheiding met de EU.

Ondertussen is de brexitdatum na overleg met de andere 27 EU-landen uitgesteld tot uiterlijk 31 oktober 2019. Wordt vervolgd!

De vlag(gen)

Een directe voorloper van de EU-vlag is die van de Europese Beweging, opgericht op 17 juli 1947. In zekere zin is deze beweging dus óók een voorloper van de EU, maar toch ook weer niet helemaal.

De Europese Beweging was eigenlijk radicaler in zijn streven dan de EU (en zijn directe voorgangers) en was -en is!- kort door de bocht gezegd, voor een verregaande integratie. De beweging bestaat nog steeds en heet nu de European Movement International.

Europa vlaggen rood groen
De oer-versie van de vlag van de Europese Beweging (links) en de uiteindelijke versie (rechts)

De vlag bestaat uit een grote groene letter E (voor Europa) op een wit veld.
Dit ontwerp (waarschijnlijk door Churchill’s schoonzoon Ducan Sandys) was voor het eerst te zien als logo bij het Congres voor Europa in de Ridderzaal in Den Haag in mei 1948. Later dat jaar bij een vervolgvergadering in Straatsburg was de E weer present, maar nu in groen (voor hoop).
Als vlag wapperde hij voor het eerst 1949 in Londen bij de European Economic Congress. Sommigen zagen niets in het idee van de beweging en noemden de vlag ‘Churchill’s onderbroek’. Churchill was namelijk een groot voorstander.

De E-vlag werd uiteindelijk niet als symbool gekozen door de EEG/EG/EU (zie hieronder).
De vlag bleef echter wel bestaan, zij het enigszins ‘slapend’.

jpg_bandiere_federaliste-9dd02
E-vlaggen! (© taurillon.org)

Hij werd niet vaak gezien, maar af en toe dook hij toch weer op, zoals in juni 1985, toen in Milaan meer dan 100.000 mensen demonstreerden om hun steun te betuigen voor het Spinelli-verdrag (een poging om tot een Europese Federatie te komen; het verdrag haalde het niet).

Vlag EU
De EU-vlag (1985-heden)

De Europese Unie-vlag is officieel in gebruik sinds 1985, maar het ontwerp, een blauw vlak met twaalf gouden sterren in een cirkel, stamt al uit 1955. Het basis-idee kwam van de Fransman Arsène Heitz (1908-1989) en de Belg Paul Lévy (1910-2002) werkte het verder uit.

Europa portretten
Links: Arsène Heitz (1908-1989) (© sabemos.es) / Rechts: Baron Paul Lévy (1910-2002) (© 3cles.wordpress.com)

De twaalf sterren zijn puur symbolisch en staan dus niet voor het aantal lidstaten van destijds. Het is een getal wat in sommige culturen staat voor eenheid en perfectie. Verder komt het voor in het aantal uren op de klok, het aantal maanden in een jaar, het aantal tekens in de astrologische dierenriem. De sterren staan in een cirkel omdat die specifiek voor eenheid en gelijkheid staat.

Argentinië – 100e geboortedag Eva Perón

Had ze nog geleefd, dan zou Eva Perón vandaag 100 zijn geworden. Dat haalde ze bij lange na niet, zoals we nu weten, maar sinds haar dood in 1952 is ze bepaald nog niet vergeten.

Boeken zijn er inmiddels over haar vol geschreven, haar levensverhaal werd bewerkt tot een rockopera die later een musical werd en dat was weer de aanleiding voor een filmversie met Madonna in de hoofdrol.

Eva Perón’s verhaal lijkt nog steeds tot de verbeelding te spreken, ook al is de algemene mening over haar als persoon op z’n minst ambivalent.

Preovincie Buenos Aires
De provincie Buenos Aires, Junín ligt 270 km ten westen van de hoofdstad (© mapainteractivo.net)

Eva werd op 7 mei 1919 geboren in Los Toldos in de provincie Buenos Aires. Ze was de jongste van vijf kinderen van Juan Duarte en Juana Ibarguren. Haar ouders waren niet getrouwd, maar haar vader erkende vier van de vijf kinderen wel, waaronder Eva. Als rijke boer had hij nóg een ander, ‘officieel’ gezin.

Argentinie portretten nieuw
Eva’s ouders, Juan Duarte en Juana Ibarguren

Juan Duarte onderhield beide gezinnen, maar toen hij bij een verkeersongeluk om het leven kwam (Eva was toen 7 jaar oud), hield de financiële zekerheid van ‘gezin 2′ op.

Het gezin verhuisde naar het grotere Junín, waar haar moeder de kost verdiende als kokkin bij rijke families. Toen Eva’s oudste broer ook ging verdienen, ging het financieel al gauw beter.

Eva droomde ervan het saaie, alledaagse bestaan te ontvluchten. Ze was dol op film en wilde graag actrice worden. In 1934, toen ze 15 was, hield ze het niet langer en ‘ontsnapte’ naar Buenos Aires, wat toen bekend stond als ‘het Parijs van het zuidelijk halfrond’.

Het begin was moeilijk, maar ze gaf zich niet gewonnen en ze werd uiteindelijk een succesvolle radio- en filmactrice, ook al kwam ze nooit echt boven het B-film-genre uit.

Eva Peron als actrice
Eva Duarte als actrice

Op 22 januari 1944 ontmoette ze tijdens een benefietgala voor aardbevingsslachtoffers weduwnaar kolonel Juan Perón, toen de minister van werkgelegenheid. Beiden werden op slag verliefd, ondanks het leeftijdsverschil: zij was 24, hij 48.

Juan en Eva Peron 1947
Het echtpaar Perón in 1947

‘The rest is history’ zou je kunnen zeggen. Ze klom verder op de ladder door voorzitter te worden van de nieuw opgerichte artiestenvakbond (mede dankzij Perón).

Perón’s eigen loopbaan verliep na eerst aan de kant te zijn geschoven door zijn politieke tegenstanders, voorspoedig. Hij trouwde met Eva in 1945 en stelde zich in 1946 kandidaat voor het presidentschap. Hij won met overmacht en daarmee was Eva ‘first lady’.

Juan Peron
Juan Perón

Hoewel ze zich nooit eerder met politiek had ingelaten, leek ze nu een nieuwe ‘rol’ te hebben gevonden. Ze sympathiseerde met de vele arme arbeiders en werklozen, de descamisados en ze trok het land door om ze te ontmoeten, moed in te spreken en een betere toekomst te beloven. Zo werd ze mateloos populair bij de gewone man en vrouw, terwijl de rijke Argentijnse bovenlaag en het leger haar niet zagen zitten, deels omdat ze afkomstig was uit een ‘lage klasse’, deels omdat ze -als vrouw notabene!- politiek bedreef.

In 1947 vertrok ze solo voor een twee maanden durende Argentinië-promotie-tour naar Europa. Hoewel ze zich telkens als een ‘glamour star’ presenteerde, was het succes wisselend.

Argentinie collage 1 nieuw
Eva Perón met dictator Franco op het balkon van het Koninklijk Paleis in Madrid (screenshots)
Argentinie collage 2 nieuw
Eva Perón spreekt de verzamelde menigte toe met Franco naast haar (links) / Op reis in Spanje (rechts) (screenshots)

Spanje (en dictator Franco) waren wild enthousiast, maar in Italië en Frankrijk was men minder begeesterd, men beschouwde Perón en zijn ‘kliek’ als een soort verkapte fascisten.

Argentinie collage 3 nieuw
Eva Peron net voordat ze de hoogste Spaanse orde, het Grootkruis van Isabella de Katholieke door generaal Franco krijgt omgehangen (links) / Op reis in Spanje (rechts) (screenshots)

De Britse koning George VI wenste haar niet te ontvangen, officieel omdat hij op vakantie was op zijn Schotse landgoed Balmoral, dus cancelde Eva dit bezoek in z’n geheel.

Maar het zou nog erger worden. In Zwitserland werd haar auto bekogeld met stenen, waardoor een van de autoruiten barstte. Later, gezeten naast de Zwitserse minister van Buitenlandse Zaken, Max Petitpierre, werd ze bekogeld met tomaten. Ze raakten de minister in plaats van Eva, maar haar jurk raakte wel bespetterd. Eva brak de tournee af en keerde terug naar Argentinië.

Eva en Petitpierre
Eva Perón met de Zwitserse minister van Buitenlandse Zaken Max Petitpierre (rechts) (© coopzeitung.ch)

Ze stortte zich weer op haar charitatieve werk en ‘haar’ descamisados.

In 1951 werd door Perón voorgesteld om Eva voor te dragen voor het vice-presidentschap en alhoewel haar grote schare aanhangers dit een goed idee leek, werd dit geblokkeerd door het leger. De militairen dreigden met een coup als dat zou gebeuren.

Bernhard Eva Peron
Prins Bernhard hangt Eva Perón het Grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau om in Buenos Aires, 1951

Juan Perón trok de kanditatuur in. Het was toen nog een publiek geheim dat Eva ziek was. Eind 1951 werd bij haar baarmoederhalskanker vastgesteld. Bij het operatief verwijderen van haar baarmoeder bleek dat de kanker zich al uitgezaaid had door haar buikholte.

Het bleek het begin van het einde. Op 4 juni 1952 werd Perón herkozen als president. Anderhalve maand later, op 26 juli, overleed Eva op 33-jarige leeftijd.

Begrafenis Eva Peron
De begrafenis van Eva Perón in Buenos Aires in 1952, waar drie miljoen mensen op af kwamen

Wat haar ‘erfenis’ betreft: daar wordt heel verschillend over gedacht. Zeker is dat ze bewonderd werd (en wordt) als sterke vrouw in de macho-mannen-maatschappij die Argentinië was. In de Westerse wereld werd ze met achterdocht bekeken, door haar huwelijk met Juan Perón, was hij een fascist, uiterst rechts of juist uiterst links? Waar stond hij voor?

Haar opmerkelijke levensverhaal, abrupt geëindigd op nog jonge leeftijd, blijft ook 67 jaar na haar dood boeien.

De vlag

De Argentijnse vlag is een horizontale driekleur in hemelsblauw, wit en hemelsblauw. Middenin de witte baan is de zogenaamde sol de mayo afgebeeld, een zon met een gezichtje in geel (of goud), omringd door 32 stralen, eindigend in punten.

De oorsprong van de vlag is terug te voeren op de revolutie van 1810. Op 25 mei dat jaar, na het aftreden van de Spaanse onderkoning Baltasar Hidalgo de Cisneros, werden op het marktplein in Buenos Aires blauw-witte kokardes uitgedeeld. Op deze bewuste middag was het in eerste instantie bewolkt, toen het echter plotseling opklaarde en de zon tevoorschijn kwam, werd dat als symbolisch gezien. Vanaf die tijd geldt de sol de mayo (meizon) als het nationale symbool van Argentinië.

Belgrano
Generaal Belgrano  en zijn troepen met de vlag (© infobae.com)

In de daarop volgende onafhankelijkheidsstrijd voerde de succesvolle Argentijnse generaal Manuel Belgrano zijn troepen aan met vlaggen in blauw-wit-blauw, die teruggrepen op de gebeurtenissen van  25 mei 1810. In eerste instantie was het dus een oorlogsvlag. Op 25 juli 1816 werd door het toenmalige collectief van volksvertegenwoordigers, het Congres van Tucumán, de vlag uitgeroepen tot nationale vlag. Op 25 februari 1818 wordt dit nog eens bevestigd door het congres (inmiddels gevestigd in Buenos Aires). Tevens wordt op die dag de sol de mayo toegevoegd.

Vlag Argentinië donker
De donkerblauwe versie

In de 19e eeuw was de kleur blauw overigens een aantal keren donkerder. Pas vanaf 1861 is het uitsluitend hemelsblauw. De kleuren van de vlag worden tegenwoordig ook symbolisch uitgelegd: het blauw voor zowel de hemel als de oceaan en het wit voor de besneeuwde toppen van het Andes-gebergte.

Vlag Argentinië
De vlag van Argentinië

Andere landen
Tot slot: de Argentijnse vlag heeft direct invloed gehad op vlagontwerpen van andere Midden- en Zuid-Amerikaanse staten. De van 1823 tot 1838 bestaande staat Provincias Unidas del Centro de América (Verenigde Provincies van Centraal Amerika) gebruikte een vlag die in wezen een kopie was van die van Argentinië, zij het met zijn eigen staatswapen. Toen deze staat uiteenviel in 1838 in de huidige nog bestaande landen Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua en Costa Rica, namen alle vijf landen de blauwe strepen (in verschillende tinten) mee naar hun eigen vlaggen, alleen Costa Rica voegde een rode streep toe. Verder is ook de vlag van Uruguay op die van Argentinië gebaseerd, niet alleen het blauw-wit, maar ook de sol de mayo. Ook Paraguay heeft het blauw-wit overgenomen, maar heeft net als Costa Rica een rode baan toegevoegd.

afgeleiden argentinie 1
De vlaggen van Guatemala, Honduras en El Salvador
afgeleiden argentinie 2
De vlaggen van Nicaragua, Costa Rica, Uruguay en Paraguay

 

 

Nederland – Bevrijdingsdag

Op 5 mei 1945 werd de Duitse capitulatie getekend in Hotel De Wereld in Wageningen. Daarmee kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De bevrijding verliep in fases: op 12 september 1944 werden de eerste (Zuid-Limburgse) dorpen door Amerikaanse troepen bevrijd. Maastricht volgde twee dagen later. Diezelfde herfst volgde de bevrijding van Zuid-Nederland, met een hevige strijd in Zeeland.

Bevrijding 1
De Nederlandse vlag gaat in top boven de toren van het Stadhouderlijk Kwartier aan het Binnenhof, Den Haag (screenshot)
Bevrijding collage
Uitzinnig publiek bij de intocht van de geallieerden (screenshots)

Noord- en Midden-Nederland gingen een hongerwinter tegemoet, de bevrijding daar kwam in de lente van 1945. En dan komen we weer op de 5e mei uit. Overigens was toen nog niet heel Nederland bevrijd: op de eilanden Texel en Schiermonnikoog kon de bevrijding pas op respectievelijk 20 mei en 11 juni worden gevierd.

Krant Vliegende Hollander
Het laatste nummer van de  Vliegende Hollander van 10 mei 1945 (deze krant werd vanaf mei 1943 door de RAF op hun weg naar Duitsland, gedropt boven Nederland)

Sinds jaar en dag wordt Bevrijdingsdag gevierd met de inmiddels vertrouwde Bevrijdingsfestivals. Vanaf 1994 voor het eerst in alle provincies.

Wat de vlag betreft: die gaat vandaag in top (zonder oranje wimpel). 

De vlag

De Nederlandse vlag stamt in oorsprong uit de 16e eeuwse vrijheidsstrijd onder Willem van Oranje tegen de Spaanse overheersers. De eerste versie is de Prinsenvlag, die verschillende verschijningsvormen kende, maar in het begin bijna altijd met oranje in plaats van het nu gebruikte rood.

Prinsenvlag
De Prinsenvlag ((© Vlagblog)

De kleuren oranje, wit en blauw zelf zouden van de livreikleuren van Willem van Oranje kunnen komen, maar ook zijn er theorieën dat  de kleuren ontleend zijn aan het wapen van Zeeland.

Willem van Oranje
Portret van Willem van Oranje door Anthonie Mor, rond 1554

Zeker is in ieder geval dat geleidelijk aan, tussen 1597 en 1630 het oranje steeds meer werd vervangen door het rood. De reden daarvoor is waarschijnlijk dat de oranje baan in de vlag de neiging had te snel te verkleuren en daarmee bijna onzichtbaar werd. Ook op zee was de oranje baan in de vlag vaak moeilijk te onderscheiden. Rood had dat probleem als ‘sprekender’ kleur niet.

Vlag Nederland
De vlag van Nederland

Pas op 19 februari 1937 werden de kleuren van de Nederlandse vlag bij Koninklijk Besluit vastgelegd: De kleuren van de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden zijn rood, wit en blauw. Op 16 augustus 1948 werden de kleuren ten behoeve van de marine iets exacter vastgesteld: helder vermiljoen, wit en kobaltblauw.

Nederland – Nationale dodenherdenking

vlag halfstok

Op 4 mei vindt zoals ieder jaar de Nationale Dodenherdenking plaats. Tot 1961 was dit om de doden die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevallen waren, te herdenken, maar vanaf dat jaar werd het breder getrokken en worden ook de gevallenen van andere militaire conflicten herdacht.

De Sint Jacobstoren te Vlissingen, 4 mei 2019 (© etcetera.plus)

Vlagprotocol

Het vlagprotocol voor de 4e mei is verankerd in de officiële vlaghijsinstructie van de Rijksoverheid. Dat houdt in dat de vlag om 18.00 uur gehesen wordt. Bij het hijsen dient de vlag eerst tot bovenin de top te komen, om daarna zover te zakken tot er een ruimte ontstaat, waar theoretisch nog een vlag zou passen (de symbolische en onzichtbare vlag van de dood). Daarmee hangt de vlag halfstok.

vlag halfstok zon

Om 20.00 uur worden er twee minuten stilte in acht genomen. De vlag dient weer gestreken te worden tegen zonsondergang, waarbij de vlag opnieuw eerst weer in top gaat en daarna pas naar beneden.

Morgen, op Bevrijdingsdag, meer over de geschiedenis van de Nederlandse vlag

Polen – Święto Narodowe Trzeciego Maja (Grondwetdag van de 3e mei)

De Grondwetdag herdenkt de 3e mei 1791, toen de voor die tijd democratische grondwet werd ingevoerd, na een periode van onrust en anarchie in het Pools-Litouwse Gemenebest (de samensmelting van het Koninkrijk Polen met het Groothertogdom Litouwen in 1569).

Polen-Litouwen
Het Pools-Litouwse Gemenebest in zijn grootste omvang in 1618. De kleuren geven de verschillende grenzen aan die het gemenebest kende tussen 1569 en 1918. De huidige grenzen zijn in het gebied ingetekend met de namen van de landen ter identificatie.

De moderne grondwet was de Pruisische en Russische buren echter een doorn in het oog. Het leidde tot de Pools-Russische oorlog van 1792, waarbij de Russen het Gemenebest binnenvielen en tot de zogenaamde Tweede Verdeling van Polen in hetzelfde jaar, waarbij het Pools-Litouwse grondgebied grote delen land moest afstaan aan Rusland en Pruisen. En na de Derde Verdeling in 1795, waarbij opnieuw Rusland, Pruisen, maar nu ook Oostenrijk profiteerden, hield de Poolse (en Litouwse) soevereiniteit de facto op te bestaan tot 1918.

Tweede Poolse republiek
Tweede Poolse Republiek (1918-1939)

In april 1919 werd tijdens de Tweede Poolse Republiek de 3e mei ingevoerd als nationale feestdag. Vanaf de Tweede Wereldoorlog werd de viering verboden. Pas na de val van het communisme in 1989, werd de 3e mei opnieuw ingevoerd als nationale feestdag, voor het eerst in 1990. In 2007 sloot Litouwen zich bij Polen aan door de 3e mei ook als nationale feestdag in te voeren en sinds dat jaar vinden er ook gezamenlijke herdenkingen plaats.

Polen map
Polen (1945-heden)

De 3e mei is een vrije dag in Polen met vele festiviteiten, parades, speeches en concerten. In Chicago en omgeving, waar zich veel Poolse emigranten hadden gevestigd, wordt de dag al gevierd sinds 1892 en staat bekend als Polish Constitution Day, compleet met parades.

Unknown
Poolse aankondiging
Polish Constitution Day
Aankondiging voor de Polish Constitution Day Parade in Chicago

De vlag

De Poolse vlag is een horizontale tweekleur in wit en rood en komt voor mét en zónder staatswapen. De kleuren rood en wit komen al in de tijd van het Hertogdom Warschau (1807-1815) voor, maar ook het Poolse wapen vertoont deze kleuren.

polen
De Poolse vlag mét en zónder wapen

Vanaf 1830 is het wit-rood de officieuze Poolse vlag, vanaf 1918 officieel. De adelaar op het staatswapen (als wapen bekend sinds 1295) werd in 1944 van zijn kroon ontdaan, maar op 29 december 1989 kreeg hij hem weer terug, als teken van Polen’s hernieuwde soevereiniteit.

Japan – Troonswissel (dag 2)

Na de abdicatie van keizer Akihito gisteren, is het vandaag zijn zoon, kroonprins Naruhito, die de hoofdrol speelt.

Keizer Naruhito ontvangt twee van de drie regalia, het juweel en het zwaard (screenshot)

Vanmorgen vroeg onze tijd heeft Naruhito de troon aanvaard en is daarmee de 126e keizer van Japan geworden. Daarmee is ook het nieuwe tijdperk, de Reiwa-periode begonnen. De naam betekent zoveel als ‘mooie harmonie’.

Reiwa
Kabinetschef secretaris Yoshihide Suga onthult de naam van het nieuwe tijdperk op 1 april 2019 (© time.com)

De dag begon voor Naruhito met de Kenji-to-Shokei-no-gi: een ceremonie achter gesloten deuren van de Seiden-Matsu-no-Ma (de Statenzaal) in het Keizerlijk Paleis. Hij ontving hier het Zegel van Staat én de gisteren al genoemde keizerlijke regalia: zwaard, juweel en spiegel. Deze ceremonie begon om 10.30 uur (3.30 uur onze tijd) en nam vijf minuten in beslag. Vrouwen niet toegelaten. Mét deze plechtige handelingen achter de rug was Naruhito officieel keizer.

zegel
Het Zegel van Staat (de tekst luidt: 大日本國璽 (Dai Nippon)

De volgende plechtigheid, Sokui-go-Choken-no-gi, was om 11.10 uur (4.10 uur onze tijd) in dezelfde zaal ten overstaan van 338 vertegenwoordigers van regering, parlement, hooggerechtshof en het keizerlijk hofagentschap. Nooit eerder was er een vrouwelijke vertegenwoordiger bij deze ‘ontvangst-ceremonie’ aanwezig. Dat is vandaag veranderd door de aanwezigheid van Satsuki Katayama, de  minister voor Regionale Revitalisering en Kiyoke Okabe, de waarnemend opperrechter van het hooggerechtshof.

japan vertegenwoordigers
Links: Satsuki Katayama (© mainichi.jp) / Rechts: Kiyoke Okabe (© courts.go.jp)

Ook aanwezig waren twee mannelijke leden van de keizerlijke familie die tot de troon gerechtigd zijn: Naruhito’s jongere broer Akishino (53) en zijn oom, prins Hitachi (83), een jongere broer van keizer-emeritus Akihito.
Prins Hisahito (12), zoon van prins Akishino (en ook een potentiële troonopvolger) was er niet bij. Keizerin Masako was in vol ornaat aanwezig, mét diadeem.

Keizer Naruhito houdt zijn inaugurele rede. Naast hem keizerin Masako (screenshot)

Ook aanwezig waren -daar zijn ze weer- de (ingepakte) keizerlijke regalia.

Japan regalia
Een op internet verspreide afbeelding van hoe de Japanse regalia er uit zouden kunnen zien (© worldkings.com)

Tijdens deze ceremonie heeft Naruhito zijn eerste toespraak als keizer uitgesproken.

Omdat in Japan alleen mannen troongerechtigd zijn, zal voor de opvolging van Naruhito op termijn een zijsprong worden gemaakt. De nieuwe keizer en keizerin hebben één dochter, de 17-jarige Aiko, prinses Toshi.

Aiko
Aiko, prinses Toshi (© japantimes.co.jp)

Andere zwangerschappen liepen op miskramen uit. Waarschijnlijk vanwege het zeer strenge hofprotocol en de last die zij ervoer om een mannelijke troonopvolger te ‘produceren’, ontwikkelde kroonprinses Masako gordelroos en kreeg een zenuwinzinking, waardoor ze sinds de eeuwwisseling weinig of niet meer in het openbaar verscheen. Hierdoor legde Naruhito, die zijn vrouw door dik en dun steunde, vrijwel alle openbare activiteiten alleen af.

Er gingen jarenlang stemmen op om de wet op de erfopvolging te veranderen, zodat ook vrouwen tot de troon gerechtigd zouden zijn. Voordat hier een beslissing over werd genomen kregen Akishino’s jongere broer Fumihito, prins Akishino en zijn vrouw Kiko, prinses Akishino in 2006 een zoon, prins Hisahito.
Hierdoor zijn de discussies over de erfopvolging weer verstomd. De volgorde van de erfopvolging loopt vanaf vandaag via prins Akishino en zijn zoon Hisahito.
In theorie is ook de bejaarde oom, Masahito, prins Hitachi troongerechtigd (maar zeer onwaarschijnlijk dat hij nog tot de troon geroepen wordt).

japan familie
V.l.n.r.: Fumihito, prins Akishino & Kiko, prinses Akishino (© mainichi.jp), prins Hisahito (© nippon.com), Masahito, prins Hitachi (© topsimages.com)

Kroonprinses Masako (vanaf vandaag keizerin) is de laatste jaren enigszins aan de beterende hand. Haar eerste grote reis sinds 11 jaar maakte ze op uitdrukkelijke uitnodiging van -toen nog- kroonprinses Máxima voor de inhuldiging van koning Willem-Alexander op 30 april 2013.

Naruhito & Masako
Kroonprinses Masako en kroonprins Naruhito bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander (© msn.com)

Twee jaar later ondernam ze een zelfde soort reis naar de kroning van koning Topou VI van Tonga.

Vandaag is een officiële vlagdag in Japan. En dat brengt ons bij:

De vlag

Japan was tot het midden van de 19e eeuw zo geïsoleerd naar de buitenwereld, dat het geen vlag had.
Toen het echter zachtjesaan relaties aanknoopte met de buitenwereld werd de tijd hiervoor rijp geacht.

De Japanse vlag begon zijn leven als zeevlag op 5 augustus 1854 en vanaf 27 februari 1870 ook als nationale vlag. Offcieel heet de vlag Nisshōki (Zonnesymbool-vlag), maar officieus is hij beter bekend onder de naam Hinomaru (Zonnecirkel).

De vlag is wit met een rode cirkel in het midden. Het wit staat voor zuiverheid en eerlijkheid, terwijl de rode kleur passie, openheid en enthousiasme symboliseert. Een verdere symboolwaarde heeft de rode cirkel ook voor Japan’s bijnaam Land van de rijzende zon.

Minieme wijzigingen in de vlag werden op 13 augustus 1999 doorgevoerd. Het is nauwelijks te zien met het blote oog, maar de rode cirkel staat vanaf die datum precies in het midden; bij de oude versie was de schijf 1% richting de broekings- of mastzijde geplaatst.
De rode kleur van de schijf is iets feller geworden en tevens zijn de maten van de vlag aangepast: van 7/10 is dat nu de meer gebruikelijk 2/3.

 

Japan 1
Vlag Japan 1870-1999
Japan 2
Vlag Japan 1999-heden

Japan – Troonswissel (dag 1) – Keizerlijke standaard

Vandaag treedt keizer Akihito (85) van Japan af en komt er een einde aan de Heisei-periode. Morgen, op 1 mei, volgt de nieuwe keizer Naruhito zijn vader op en begint de Reiwa-periode.

Akihito
Keizer Akihito (© wsj.com)

Keizer Akihito volgde zijn vader keizer Hirohito op na diens overlijden op 7 januari 1989 (die daarna postuum de naam Showa kreeg).

Hirohito
Keizer Hirohito (Showa) (© royalcentral.co.uk)

Akihito was bij zijn aantreden 55 jaar oud. De laatste jaren had (en heeft) hij nogal wat gezondheidsproblemen. Zo heeft hij prostaatkanker gehad, maagbloedingen en is hij hartpatiënt.

In 2010 en opnieuw in 2016 gaf Akihito te kennen op termijn terug te willen treden, zonder woorden als ‘aftreden’ of ‘abdicatie’ te gebruiken. In principe hoort een keizer namelijk niet af te treden en blijft hij aan tot zijn dood. Zijn wens werd af en toe opnieuw in bedekte termen uitgesproken en daarmee politiek ‘in de week’ gelegd. Om de abdicatie mogelijk te maken moest er een wetswijziging doorgevoerd worden in het Agentschap van de Keizerlijke Huishouding.

Op 8 juni 2017 werd deze eenmalige wetswijziging na een lang voortraject goedgekeurd en in december dat jaar maakte de regering bekend dat de keizer op 30 april 2019 zou aftreden.

De abdicatie is niet geheel zonder precedent: keizer Kōkaku (1771-1840) trad op 7 mei 1817 af als 119e keizer en werd toen opgevolgd door zijn zoon, keizer Ninkō (1809-1846).

japan tekeningen
Keizer Kōkaku (links) en keizer Ninkō (rechts)

Vannuit het Keizerlijk Paleis in Tokio zal keizer Akihito eerst achter gesloten deuren zijn aftreden ‘mededelen’ aan de Voorvaderlijke Geesten’. Hierna volgt om 17.00 uur plaatselijke tijd (10.00 uur in Nederland) zijn laatste publieke optreden als keizer: in de Seiden-Matsu-no-Ma (de Statenzaal) zal hij ‘audiëntie verlenen’ aan 300 genodigden: leden van de regering, parlement, het keizerlijk hofagentschap en het hooggerechtshof.

Van de keizerlijke familie zijn keizerin Michiko (84), kroonprins Naruhito (59) en zijn vrouw kroonprinses Masako (55) de belangrijkste aanwezigen. Maar ook alle andere volwassen leden van de keizerlijke familie zullen erbij zijn.

japan portretten
Keizerin Michiko (© japantimes.co.jp) / Kroonprins Naruhito en kroonprinses Masako (© lainformacion.com)

Ook aanwezig zijn het Zegel van Staat en drie van de twee keizerlijke regalia: een zwaard en een juweel. Het derde voorwerp, een spiegel, komt er niet aan te pas. De regalia zijn -voor zover bekend- nog nooit gefotografeerd, ze zijn ‘ingepakt’ aanwezig. Alleen de keizer en sommige priesters mogen deze heilige voorwerpen zien.

Japan regalia
Een op internet verspreide afbeelding van hoe de Japanse regalia er uit zouden kunnen zien (© worldkings.com)

De keizer houdt een laatste toespraak. De hele ceremonie zal niet meer dan 10 minuten duren.

Keizer Akihito tijdens zijn afscheidsrede (screenshot)

Na zijn aftreden zal Akihito bekend staan als Jōkō (Keizer Emeritus). Zijn vrouw Michiko wordt Jōkōgō (Keizerin Emerita).

Zoals gezegd: de troonsaanvaarding van de nieuwe keizer Naruhito volgt niet aansluitend op dezelfde dag, maar staat voor morgen, 1 mei, op het programma.
Buitenlandse gasten zijn op deze twee dagen niet aanwezig. De werkelijke ‘inhuldiging’ of ‘intronisatie’ staat gepland voor 22 oktober.

De standaard

De keizerlijke standaard van Japan is rood met in het midden een gestileerde chrysant (Chrysantemum) met zestien bloemblaadjes in goud.

Keizerlijke standaard
De Japanse keizerlijke standaard

Deze keizerlijke standaard vindt z’n oorsprong in 1870, toen er een hele serie keizerlijke vlaggen werd ontworpen voor keizer Meiji (1852-1912) en zijn familie. Er waren verschillende vlaggen voor gebruik op zee en op land, waarbij ook verschil werd gemaakt of de keizer zich in een koets of draagstoel bevond of te voet was.

Meiji
Keizer Meiji (© newworldencyclopedia.org)

De directe voorloper van de huidige standaard is de ‘koets’-vlag, die ook de chrysant liet zien. Deze chrysant-vlag verving in 1889 uiteindelijk alle andere en werd daarmee de enige keizerlijke standaard.
De chrysant (Kiku in het Japans) was al sinds de 12e eeuw in gebruik als symbool (Mon) van de Japanse keizers, voor het eerst door keizer Go-Toba (1180-1239).

Go-toba
Keizer Go-Toba (© tadtadya.com)

Japanse symbolen (ook op alle nationale en subnationale vlaggen) zijn altijd sterk gestileerd en dat is ook het geval met de keizerlijke chrysant. De chrysant wordt in Japan vaker als symbool gebruikt, maar alleen de keizerlijke chrysant ziet er precies zo uit als op de vlag. De keizerlijke monarchie staat ook bekend onder de naam Chrysantentroon.

De keizerin gebruikt dezelfde vlag als de keizer, maar dan ingehoekt (ook wel bekend onder de term zwaluwstaart).

Japan galerij
De persoonlijke vlaggen van de keizerin, kroonprins en kroonprinses

De vlag van de kroonprins lijkt ook op die van de keizer, maar de chrysant is hier kleiner afgebeeld en omkaderd door een witte rechthoek; die van de kroonprinses volgt dit voorbeeld, maar dan in de ‘vrouwelijke’ verschijning, dus ingehoekt, waarbij ook het witte kader deze zwaluwstaart-vorm volgt.

Morgen: ‘dag 2’ van de troonswissel

Madrid – Vlag officieel aangenomen (1967)

Hoewel een aantal symbolen op de vlag van de Spaanse hoofdstad Madrid al heel ver teruggaan, zijn zowel wapen als vlagontwerp vrij recent. Op 28 april 1967 werden ze ingevoerd. Men greep daarbij terug op het wapen wat tot 1859 gebruikt werd. In 1967 was de vlag nog rood, op 28 mei 1982 werd de kleur in karmozijn veranderd en de vorm van de kroon enigszins aangepast.

Vlag Madrid 1.0
Vlag van Madrid (1967-1982)

De vlag

De vlag van Madrid is karmozijn van kleur, met in het midden het stadswapen.

Vlag Madrid 1.0 nr 2
Vlag Madrid (1982-heden)

Het wapenschild is blauw omzoomd met daarop zeven zes-puntige sterren. Op het schild is een aardbeiboom (Arbutus unedo) afgebeeld. De stam is lichtbruin, de bladerkroon is ovaal en groen. In het groen zijn tien rode vruchten zichtbaar.

De boom is afgebeeld staand op een groene ondergrond en tegen een witte achtergrond. Aan de rechterkant van de boom is een bruinzwarte beer te zien, die staand op zijn achterpoten met zijn voorpoten tegen de stam aan staat, de kop omhoog gericht, richting vruchten. Het wapen wordt gedekt door een antieke koninklijke kroon.

Wapen Madrid
Wapen van Madrid

De beer en de sterren komen reeds in de 13e eeuw voor, alhoewel niet geheel zeker is wat de achtergrond is. De zeven sterren (én de beer) zouden kunnen staan voor het hemellichaam Grote Beer (Ursa major). Een andere theorie is dat de Romeinse naam voor de stad, Ursaria, de oorsprong is van de beer.

Wat de aardbeiboom betreft zijn er ook verschillende theorieën. Eén ervan is, dat deze boom veel voorkwam in de regio, maar sommige historici betwisten dat en vermoeden dat de boom met rode vruchten eigenlijk een lijsterbes (Sorbus) is.

madrid planten
Vruchtenverwarring? Links de aardbeiboom (Arbutus unedo) en rechts de lijsterbes (Sorbus) © yougarden.com (links) + plantr.nl (rechts)

Zoals hierboven gemeld is de vlag in 1982 van kleur ‘verschoten’ en kreeg de kroon een iets ander uiterlijk.

Wat hangt daar toch?