Verenigd Koninkrijk – Coronation of King Charles III / Kroning van Koning Charles III

Zeventig jaar na de kroning van zijn moeder Koningin Elizabeth II in Londen, maakt het Verenigd Koninkrijk opnieuw zo’n hoogtijdag mee. Niet eerder zat daar zoveel tijd tussen en dat heeft uiteraard te maken met haar uitzonderlijk lange tijd op de troon.

Uitnodiging voor de kroning van Charles en Camilla (zie kader)

De uitnodiging voor de kroning van Charles en Camilla is een ontwerp van Andrew Jamieson (1962).
Geschilderd in waterverf en gouache, blikvanger is een afbeelding van The Green Man, een figuur uit de Britse folklore: hij staat symbool voor lente en wedergeboorte en in dit geval ook voor het begin van een nieuw koningschap,
Zijn beeltenis is samengesteld uit bladeren van eik, klimop en meidoorn; verder zien we wilde bloemen van de Britse Eilanden, telkens in groepjes van drie (symbolisch voor het nummer III achter Charles’ naam), we zien lelietjes-van-dalen, korenbloemen, wilde aardbeien, hondsrozen, boshyacinten en rozemarijn, ook dieren zijn vertegenwoordigd: een hommel, een vlinder, een lieveheersbeestje, een winterkoninkje en een roodborstje.
Tussen dit alles kunnen we ook een leeuw, een eenhoorn en een zwijn ontdekken, deze dieren zijn ontleend aan de wapens links- en rechtsboven, het linkerschild is dat van de koning, het rechterschild is van Majoor Bruce Shand, de vader van de koningin, beide wapens zijn getooid met de Orde van de Kousenband, terwijl die van Charles tevens is voorzien van de wapenspreuk van de Britse monarchie, “Dieu et mon droit” (“God en mijn recht”)

Processie en ceremonie

Hoewel de ceremonie bij elkaar zo’n twee uur zal duren is dat een uur korter dan die van zijn moeder in 1953.
Naast Charles zal ook zijn vrouw Camilla gekroond worden.
De kroning van Charles zal de 40e zijn in de Westminster Abbey, de eerste vond plaats in 1066, toen Willem de Veroveraar hier gekroond werd.
Heel in het kort: het hele gebeuren zal bestaan uit twee processies (heen en terug) en de ceremonie zelf, die in vijven valt te verdelen.
Voor het eerst zullen alle vier talen van het Verenigd Koninkrijk gebruikt worden: gezangen in het Welsh, Schots en Iers (alle drie Keltische talen) en een nieuw kyriegebed (een gezongen gebed) in het Welsh, “Arglwydd, trugarha” (“Heer, ontferm U”).

Processie I

Om 10.20 uur (Britse tijd, -1 uur verschil met Nederland) zullen Koning Charles en Koningin-Gemalin Camilla vanuit Buckingham Palace vertrekken.
Charles’ moeder Elizabeth maakte zowel de heen- als de terugrit in de antieke (en zeer oncomfortabele) Golden State Coach, maar Charles heeft voor de heenreis gekozen voor de in 2012 in Australië gebouwde Diamond Jubilee State Coach, die van alle gemakken is voorzien, inclusief elektrische te bedienen ramen, verwarming en airco!

De Diamond Jubilee State Coach, een geschenk uit 2012 van Australië , ter gelegenheid van het 60-jarig regeringsjubileum van Koningin Elizabeth II (© Royal Collection Trust)

De af te leggen route voert over The Mall via The Admiralty Arch naar Trafalgar Square, daarna rechtsaf via Whitehall en Parliament Street naar Parliament Square en Broad Sanctuary tot aan de Great West Door van Westminster Abbey

Route van de processie naar Westminster Abbey (© BBC)

Charles en Camilla zullen vergezeld worden door 200 militairen, het merendeel van The Sovereign’s Escort of the Household Cavalry, terwijl zo’n 1.000 andere militairen langs de route opgesteld zullen staan.

Westminster Abbey

De aankomst in de Abbey is voorzien om 11.00 uur.
In tegenstelling tot de kroning van 1953 zijn voor deze ceremonie buitenlandse staatshoofden uitgenodigd, waaronder een fiks aantal koninklijke collega’s. Zo zullen voor Nederland Koning Willem Alexander en Koningin Máxima aanwezig zijn en voor België Koning Filip en Koningin Mathilde.
Een opvallende aanwezige is de met zijn familie in onmin geraakte Prins Harry, de jongste zoon van Charles, die tegenwoordig in Californië woont. Zijn vrouw Meghan en twee kinderen zijn in de V.S. gebleven.

Bij de officiële receptie gisteravond werd Nederland vertegenwoordig door Prinses Beatrix en de Prinses van Oranje, omdat het koningspaar Bevrijdingsdag-verplichtingen had.

Muziek

Naast traditionele muziek van componisten als Georg Händel, William Byrd en Sir Edward Elgar, zal er ook Grieks orthodoxe muziek te horen zijn, als eerbetoon aan Charles’ vader Prins Philip.
Nieuwe muziek zal er ook zijn, zoals een Coronation March van Patrick Doyle en een nieuwe compositie van Lord Andrew Lloyd Webber.

Pages en regalia

Koning Charles zal na aankomst in een processie met pages, voorafgegaan door de regalia, door het schip en het koor naar het Coronation Theatre lopen.

Koning George VI (1895-1952) in zijn kroningsmantel, die vandaag door zijn kleinzoon Charles zal worden gedragen, schilderij van Gerald Kelly (1879-1972) (Royal Collection RCIN 403422 / publiek domein)

Hij zal gekleed zijn in militair uniform met daaroverheen de karmozijnrode en purperen kroningsmantel van zijdefluweel, die zijn grootvader George VI bij zijn kroning in 1937 droeg.
Onder de pages zijn Charles’ kleinzoon Prince George (de oudste zoon van Prins William) en Camilla’s kleinkinderen Lola, Eliza, Gus, Louis en Freddy.

Plattegrond van de Westminster Abbey, de processie gaat van de Great West Door via het schip (nave) en koor (quire) naar het Coronation Theatre, waar Charles gekroond zal worden

De regalia uit 1661, die voor de koning uit worden gedragen, bestaan uit de rijksappel, de scepter met het kruis en de scepter met de duif.
De gouden rijksappel is vanouds het symbool voor het grondgebied waar de monarch over heerst. Het kruis op de holle globe staat voor de christelijke wereld (in het multiculturele Britse rijk dekt dit symbool niet langer echt de lading).

De rijksappel (© Royal Collection Trust)

De 92 cm lange gouden scepter met het kruis bevat een van de grootste diamanten ter wereld, de Cullinan I, die ook bekend staat als The Great Star of Africa.
Deze scepter staat symbool voor koninklijke macht en gerechtigheid.

De scepter met het kruis (© Royal Collection Trust)

De 110 cm lange gouden scepter met de duif, ook bekend onder de naam The rod of equity and mercy (De staf van gelijkheid en barmhartigheid) staat symbool voor de spirituele rol van de koning.

De scepter met de duif (© Royal Collection Trust)

Er zijn nog meer regalia, zoals de koninklijke sporen (The Gold Spurs), het rijkszwaard (The Sword of State), het offerzwaard (The Sword of Offering) en traditionele polsbanden (The Armills).

The Gold Spurs uit 1661 met toevoegingen uit 1820 (© Royal Collection Trust)

Die laatste regalia zijn niet expliciet verbonden aan het christelijke geloof, zodat er voor gekozen is deze voorwerpen aan de Koning aan te laten bieden door leiders van andere geloofsgemeenschappen, zoals moslims, hindoes, boeddhisten, joden en sikhs.

The Sword of State, eind 17e eeuw (© Royal Collection Trust)
The Sword of Offering uit 1820 (© Royal Collection Trust)

Fase 1: De erkenning

Zoals gezegd: de kroningsceremonie valt uiteen in vijf delen. Na aankomst van Charles in het Coronation Theatre begint Fase 1.
In het midden van de kroningsruimte op het zogenaamde Cosmati Pavement en voor het hoogaltaar (waar de regalia worden uitgestald), staat de uit 1300 daterende kroningszetel, St. Edward’s Chair (ook wel Coronation Chair genaamd).

Artist impression van het Coronation Theatre,met als centraal object de 727 jaar oude St. Edward’s Chair

Het Cosmati Pavement ontleent zijn naam aan de Romeinse Cosmati-familie, die gedurende vier generaties lang architecten, beeldhouwers en mozaïek-kunstenaars voortbracht.
Het mozaïek in de Abbey is het enige van zijn soort ten noorden van de Alpen en kwam gereed in 1268 en werd gelegd door medewerkers van de Cosmati ateliers uit Rome.
Halverwege de 19e eeuw verkeerde het mozaïek in een belabberde toestand en werd het bedekt met linoleum.
Tussen 2008 en 2010 werd het gerestaureerd en schoongemaakt, zodat het nu weer in al zijn glorie te zien is.

Op deze plek zal Koning Charles worden voorgesteld aan “het volk”, een gebruik dat teruggaat op Angelsaksische tijden (de periode vóór Willem de Veroveraar), waarbij hij zich naar alle kanten zal tonen.
Volgens de liturgie, die een week geleden werd vrijgegeven, zal deze fase op onderdelen afwijken van die van zijn moeder.
Nieuw in de plechtigheid is het Chorus of Millions: gasten in de Abbey, maar ook kijkers thuis, of waar dan ook, zullen worden uitgenodigd om allemaal dezelfde woorden uit te spreken en daarmee trouw te zweren aan de nieuwe koning.

Justin Welby, de aartsbisschop van Canterbury, zal de volgende tekst uitspreken: “All who so desire, in the Abbey, and elsewhere, say together: I swear that I will pay true allegiance to Your Majesty, and to your heirs and successors according to law. So help me God” (“Allen die dit wensen in de Abbey en elders, spreek samen uit dat ik oprechte trouw zweer aan Uwe Majesteit en Uwe erfgenamen en opvolgers, zoals vervat in de wet. Zo waarlijk helpe mij God.”)

Het is dit nieuwe en opvallende element in de ceremonie dat vele Britten de wenkbrauwen deed fronsen.
ITV’s Good Morning Britain vroeg aan 164.000 respondenten of ze de eed (“the pledge”) zouden uitspreken, waarop 86,5% antwoordde dat ze dat niet van plan waren.

Na een trompetsignaal zal de aartsbisschop, staand naast de houten troonzetel, “God save the King” uitroepen, wat door de aanwezigen beantwoord zal worden met “God Save King Charles. Long Live King Charles. May The King live for ever”. (“God behoede Koning Charles. Lang leve Koning Charles. Moge de Koning voor eeuwig leven”).
De aartsbisschop dient zelf ook trouw te zweren aan Charles, net als zijn zoon en opvolger, Prins William. Nieuw is dat dit ook in persoon gedaan zal worden door de Lady of the Garter en de Lady of the Thistle (de twee hoogste ridderordes van respectievelijk Engeland en Schotland).
Het bij zijn voorgangers nog gebruikelijke Eerbetoon van de Adel komt hiermee te vervallen.

Fase 2: De eed

De aartsbisschop zal Charles vervolgens vragen de eed af te leggen, een wettelijke verplichting.
Nieuw is dat de aartsbisschop vóór de eedaflegging zal erkennen dat het Verenigd Koninkrijk een land is van vele religies en dat de Anglicaanse Kerk “will seek to foster an environment in which people of all faiths may live freely” (“zal trachten een klimaat te scheppen waar mensen met verschillende godsdiensten in vrijheid kunnen leven”).
Hierna dient de Koning te bevestigen dat hij de wet en de Anglicaanse Kerk zal handhaven tijdens zijn regering. Hij zal vervolgens met zijn hand op de Bijbel verklaren dat hij die beloften zal “uitvoeren en nakomen”.

Fase 3: De zalving

Dit deel van de ceremonie is als vanouds het belangrijkste, en er werd al jaren over gediscussieerd, of het nog wel van deze tijd is.
Vermoedelijk vond Charles van wel, want het is in het programma opgenomen.
Door de zalving wordt Charles’ spirituele en godsdienstige status als hoofd van de Anglicaanse Kerk nog eens benadrukt.
De zalving van Koningin Elizabeth werd voor de TV-camera’s aan het zicht onttrokken door een baldakijn dat boven de troonzetel werd gehouden. Ook bij Charles zal dit onderdeel van de ceremonie aan het oog worden onttrokken door middel van schermen.
Volgens het bisdom staan de schermen “voor de aanwezigheid van God bij dit sacrament” en is het het enige moment van privacy dat de Koning gedurende de dienst heeft, zodat hij kan overdenken “hoe hij door God is geroepen.”

De gouden Ampulla in de vorm van een adelaar (© Royal Collection Trust)

Voor deze ceremonie wordt de kroningsmantel verwijderd, waarna Charles plaatsneemt op de eeuwenoude kroningszetel.
Aartsbisschop Welby zal uit de zogenaamde Ampulla (een gouden fles) olie gieten op de Coronation Spoon (Kroningslepel), waarmee hij Charles zal zalven, door in een kruisbeweging olie op zijn voorhoofd, borst en handen aan te brengen.

De Coronation Spoon (Kroningslepel), gemaakt van verguld zilver en parels (© Royal Collection Trust)

De Ampulla stamt uit 1661 en werd gemaakt voor de kroning van Koning Charles II, maar de vorm werd gekopieerd van een eerdere versie . Die vorm gaat dan weer terug op een 12e-eeuwse legende, die verhaalt dat de Maagd Maria aan Thomas à Becket (aartsbisschop van Canterbury) verscheen en dat zij hem een gouden fles in de vorm van een adelaar gaf, waarmee de toekomstige koningen van Engeland gekroond dienden te worden.

De Kroningslepel is veel ouder en stamt uit de 12e eeuw en “ontsprong de dans” toen Oliver Cromwell na de Engelse Burgeroorlog (1642-1651) de regalia liet vernietigen.

De olie die gebruikt wordt is afkomstig van twee verschillende olijfgaarden op de Olijfberg in Jeruzalem, daarna ingewijd in de Grafkerk.

Fase 4: De inhuldiging

Hoewel deze fase officieel wordt aangeduid als “De inhuldiging”, had het ook “De kroning” kunnen heten, want dat is wat dit deel van de ceremonie inhoudt.
Vóór de kroning zelf krijgt Charles eerst een goudkleurige mantel omgehangen, die bekend staat als de Supertunica. Daaroverheen komt dan nog de eveneens goudkleurige Imperial Mantle.

De Supertunica (screenshot)

Aldus gekleed raakt de Koning vervolgens de kroningsring aan, en vervolgens de rijksappel en zijn twee scepters aangereikt.
Hierna komt de “crowning moment“, wanneer aartsbisschop Welby de St. Edward’s Crown op het hoofd van de Koning plaatst.

De gewichtige St. Edward’s Crown (ruim 2 kilo), die alleen gebruikt wordt voor de kroning (© Royal Collection Trust)

De kroon stamt uit 1661, maar is in feite een ‘remake’ van een eerdere St. Edward’s Crown, gemaakt voor de Angelsaksische Koning Edward de Belijder. Deze kroon werd vanaf 1220 voor alle kroningen gebruikt. Koning Charles I was de laatste koning die de originele kroon gebruikte in 1625.
Nadat Charles in 1649 onder Oliver Cromwell geëxecuteerd was, liet deze bijna alle kroonjuwelen omsmelten, waaronder de kroningskroon.

Kroning van Koning Charles II in 1661 met de remake van de St. Edward’s Crown, een schilderij van John Michael Wright (1617–1694) (Collectie Palace of Holyrood House, Edinburgh)

Met de restauratie van de Stuart-monarchie onder Koning Charles II in 1660 werd er een nieuwe (en grotere) St. Edward’s Crown gemaakt, voor zijn kroning in 1661.
Vanwege het niet geringe gewicht is de kroon lang niet bij iedere kroning sinds 1661 gebruikt: Charles is de zevende monarch die ermee gekroond gaat worden, zijn voorgangers waren Charles II, James II, William III, George V, George VI en Elizabeth II.

Terug naar het heden: zodra de aartsbisschop Koning Charles gekroond heeft, zullen de klokken van de Westminster Abbey twee minuten lang luiden, trompetgeschal zal klinken, net als saluutschoten in alle delen van het Verenigd Koninkrijk en vanaf marineschepen.
The Tower of London zal zelfs 62 saluutschoten laten horen.

Fase 5: De troonsbestijging

De naam van deze fase zegt het al: Koning Charles zal plaatsnemen op de kroningszetel, St. Edward’s Chair.
Bij eerdere kroningen was dit het moment waarop andere leden van de koninklijke familie en de adel één voor één voor de nieuwe monarch knielden en hem of haar trouw zweerden en de rechterhand kusten.
Alleen zijn potentiële opvolger William, de Prins van Wales, zal hem kussen, echter niet zijn hand maar op de wang.

St. Edward’s Chair, de Britse kroningszetel

De twee meter hoge troonzetel, St. Edward’s Chair, is voor zover bekend het oudste meubelstuk in het Verenigd Koninkrijk dat nog voor zijn oorspronkelijke functie gebruikt wordt, Charles is de 27e koning die hem gebruikt.
De eikenhouten troon werd tussen 1297 en 1300 in opdracht van Koning Edward I vervaardigd en was destijds bedekt met bladgoud, restanten daarvan zijn nog zichtbaar.
Er is een ruimte onder de zitting, waar zo’n 700 jaar lang de Schotse kroningssteen The Stone of Destiny (ook bekend als Stone of Scone) werd bewaard.
Deze voor de Schotten symbolisch belangrijke steen werd in 1996 aan de Schotten teruggegeven en is toegevoegd aan de collectie van Schotse kroonjuwelen in Edinburgh Castle. Voorwaarde bij de teruggave was wel dat de steen tijdelijk naar Londen terugkeert bij kroningen, zoals vandaag.

De Schotse Stone of Destiny, gemaakt van rode zandsteen, is tijdelijk teruggekeerd voor de kroning (publiek domein)

Kroning van de Koningin

Aansluitend vindt de kroning van Koningin Camilla plaats. Tot nu toe werd ze aangeduid met de titel Queen Consort (Koningin Gemalin), maar na haar kroning zal ze door het leven gaan als Koningin Camilla, dus zonder het ‘gemalin’.
Ook Camilla zal worden gezalfd, gekroond en op een troonzetel plaatsnemen, maar haar ceremonie zal eenvoudiger zijn.

De kroon van Koningin Mary, hier nog in de oorspronkelijke zetting, met de Koh-i-Noor, voor de kroning van Camilla wordt deze diamant vervangen door de Cullinan V (© Royal Collection Trust)

Haar kroon is die van Koningin Mary (de overgrootmoeder van Charles). Deze kroon werd in 1911 voor haar kroning, samen met die van haar echtgenoot Koning George V, vervaardigd.
De kroon is voor deze dag aangepast: enkele beugels zijn verwijderd, net als de controversiële Koh-i-Noor-diamant, die door zowel India als Pakistan geclaimd wordt. De Cullinan-diamanten III en IV zijn gebleven en als vervanging voor de Koh-i-Noor is de Cullinan V erop gemonteerd.

De Cullinan diamanten

De oorspronkelijke Cullinan diamant werd in 1905 gevonden in de Premier-mijn in Cullinan in Transvaal, Zuid-Afrika. Het was de grootste diamant die ooit gedolven is, 3.106 karaat met een gewicht van 621,2 gram.
De Transvaal Kolonie kocht de steen in 1907 en premier Louis Botha gaf hem cadeau aan Koning Edward VII.



Links: De originele Cullinan diamant van 3.106 karaat (publiek domein) / Rechts: Joseph Asscher vlak voor zijn eerste slag, waarbij de Cullinan in tweeën werd gekloofd (publiek domein)

Het kloven van de steen werd gegund aan de Koninklijke Asscher Diamant Maatschappij in Amsterdam.
Diamantslijper Joseph Asscher haalde de steen op in Londen, stak hem in zijn zak en reisde met de boot terug naar Nederland.
Op 10 februari 1908 werd de steen eerst in tweeën gekloofd en na acht maanden waren de negen verschillende stenen klaar.


De negen Cullinan diamanten in ruwe vorm van groot naar klein (publiek domein)



De Cullinan diamanten op een foto uit 1908, na het kloven en slijpen, bovenste rij, v.l.n.r.: II, I en III, onderste rij, v.l.n.r.: VIII, VI, IV, V, VII en IX (publiek domein)

Cullinan I, ofwel The Great Star of Africa is in de scepter met het kruis gezet
Cullinan II, ofwel The Second Star of Africa is op de Imperial State Crown bevestigd
Cullinan III, IV en V zijn op de kroon van Koningin Mary gemonteerd
Cullinan VI en VIII vormen een combinatie van broche en hanger
Cullinan VII dient als hanger van de diamanten en smaragden Delhi Durbar-ketting
Cullinan IX is gevat in een ring, die de naam Cullinan IX-ring heeft gekregen

The Queen Consort’s rod with dove, van ivoor en goud, lengte van 95.5 cm (© Royal Collection Trust)

Net als haar echtgenoot wordt Koningin Camilla voorzien van twee scepters, (die ze echter alleen maar even hoeft aan te raken), beide zijn vervaardigd in 1685 voor de kroning van Koningin Maria van Modena (samen met die van haar man Koning James II).
De eerste is The Queen Consort’s rod with dove (Koningin Gemalin’s scepter met duif), de tweede The Queen Consort’s sceptre with cross (Koningin Gemalin’s scepter met kruis).

The Queen Consort’s sceptre with cross, van goud en zilver, lengte van 65.5 cm (© Royal Collection Trust)

We naderen nu het einde van de plechtigheid: Koning en Koningin gaan ter Heilige Communie, waarna ze van hun troonzetels naar St. Edward’s Chapel lopen, direct achter het altaar.
In deze kapel zal Charles de St. Edward’s Crown verwisselen voor de lichtere Imperial State Crown.

De Imperial State Crown uit 1937, die ook gebruikt wordt bij troonredes, bevat onder meer de Black Prince’s Ruby, een cabuchon geslepen spinel, die uit de 14e eeuw stamt en daaronder de Cullinan II-diamant (ook bekend onder de naam Second Star of Africa) (© Royal Collection Trust)

Dit betekent het einde van de ceremonie: Koning en Koningin verlaten in processie de Abbey, terwijl het volkslied “God save the King” klinkt.

Processie II

De terugtocht via dezelfde route zal wellicht iets langer duren dan de heenreis, want de historische Gold State Coach zal hiervoor gebruikt worden.

De Gold State Coach

Deze gouden staatskoets stamt uit 1762 en weegt maar liefst vier ton en is vanaf 1831 bij iedere kroning gebruikt.
Het 7,3 meter lange en 3,7 meter hoge museumstuk is moeilijk te manoeuvreren, heeft hoegenaamd geen vering en is daardoor uitermate oncomfortabel om in te rijden.

Routes van de Westminster Abbey naar Buckingham Palace van Koningin Elizabeth en Koning Charles met elkaar vergeleken

Op het kaartje hierboven zien we de (rode) route die Charles en Camilla afleggen op de weg terug en die is exact gelijk als die op de heenweg (lengte: 2,29 km). De (blauwe) route die zijn moeder in 1953 in de Gold State Coach aflegde was aanzienlijk langer.
Naar alle waarschijnlijkheid zullen de Prins en Prinses van Wales (William en Catherine) met hun drie kinderen George, Charlotte en Louis in een koets achter de Gold State Coach aan rijden.

Balkonscène

Na aankomst in Buckingham Palace volgt de traditionele balkonscène. Nog niet precies bekend is wie er met de Koning en Koningin op het balkon zullen verschijnen, maar dat de Prins en Prinses van Wales met hun kinderen erbij zullen zijn, lijkt wel zeker.
Het publiek heeft dan inmiddels de kans gekregen via The Mall naar het paleisplein op te trekken, om het koningspaar te kunnen toezwaaien.

Tijdens de balkonscène zal er een zes minuten lange militaire “fly-past” plaatsvinden door zowel de Royal Navy als de Royal Air Force met als sluitstuk een optreden van de Red Arrows.

Screenshots van deze dag aan het einde van deze post, na de uitleg over de Koninklijke Standaard

Souvenirs

Zoals te doen gebruikelijk bij koninklijke hoogtijdagen in het Verenigd Koninkrijk, puilen winkels en het internet uit van de souvenirs in ieder denkbaar segment, van hoogwaardig tot prullaria, een kleine greep uit de ‘memorabilia’ hieronder:

Kroningslegpuzzel van 1.000 stukjes, met een illustratie van de hand van Patrick Blower (1959)
Links: Serviesgoed / Rechts: Kussen, een ontwerp van Jan Constantine
Geen corn flakes maar ‘His Majesty’s coronation flakes’ (“They taste royally good!”), een ontwerp van dokter Imran Haq, als plastisch chirurg werkzaam bij de National Health Service, prijs per pak is € 24,95 (© coronationflakes.com)
Nog een legpuzzel van 1.000 stukjes
Theedoeken…
…en theemutsen
Vlaggetjes met portret van Charles en in de vorm van Charles
Een magneet en mokken met het officiële kroningslogo
Theebus en theepot
Links: Notebook met een nogal somber kijkende Charles / Rechts: Poster met een vrolijker ogende Charles
Uiteraard zijn er gelegenheidsvlaggen voor de kroning im vele soorten en maten, het exemplaar hierboven combineert de Union Flag of Union Jack met het officiële kroningslogo
Vlag van een vlaggenfabrikant die zijn titulatuur niet op orde heeft: in plaats van HRH (His Royal Highness) King Charles III Rex, had hier HM (His Majesty) moeten staan, het Rex (Koning) aan het einde is overbodig, want dubbelop met King

Nieuwe munten en postzegels

Uiteraard zijn er inmiddels ook officiële nieuwe munten en postzegels met het portret van Charles, naar een ontwerp van Martin Jennings.

Links: Nieuwe 50 pence-munt met het portret van Charles / Rechts: Een First Class stamp met hetzelfde portret van Charles, ontwerper is Martin Jennings (1957), zoals gebruikelijk bij vorstelijke afbeeldingen op munten en postzegels kijkt Charles de andere kant op dan zijn moeder Elizabeth

De koninklijke standaard

Koninklijke standaard UK
De koninklijke standaard van het Verenigd Koninkrijk (minus Schotland)

De Koninklijke Standaard is die van de regerend vorst of vorstin van het Verenigd Koninkrijk en is dus geen persoonlijke vlag.
De standaard is een heraldische banier, verdeeld in vier kwartieren. De kwartieren 1 en 4 laten het wapen van Engeland zien, het 2e kwartier is Schotland en het 3e Ierland.

Koninklijke standaard Schotland
De koninklijke standaard van Schotland

In Schotland wordt een andere versie van de koninklijke standaard gebruikt. In plaats van tweemaal Engeland wordt Schotland dubbel afgebeeld in het 1e en 4e kwartier. Engeland bevindt zich hier in het 2e kwartier, terwijl Ierland in het 3e kwartier blijft.

Meerdere Gemenebest-landen hebben hun eigen koninklijke standaard. Deze vlaggen zijn alleen te zien als de monarch het desbetreffende gebied bezoekt. Het gaat om: Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, Jamaica en Barbados. Een voorbeeld van een afgeschafte standaard is die van Sierra Leone, die tussen 1961 en 1971 in gebruik was.
Anders dan bij de binnenlandse koninklijke standaarden, zijn deze gepersonaliseerd door het gekroonde monogram van wijlen Koningin Elizabeth, grote kans dat deze vaandels aangepast zullen worden.

trooping galerij 1
V.l.n.r.: de koninklijke standaarden van Australië, Nieuw-Zeeland en Canada
trooping galerij 2
V.l.n.r.: de koninklijke standaarden van Jamaica, Barbados en Sierra Leone (die laatste twee zijn sinds respectievelijk 2021 en 1971 afgeschaft)

Screenshots van de Kroningsdag

Westminster Abbey, het Coronation Theatre met de historische troonzetel in het midden
Dezelfde plek vanuit het koor gezien
De Diamond Jubilee State Coach verlaat Buckingham Palace
Koning en Koningin in de koets
De stoet is The Mall opgedraaid
De koets op de hoek met Whitehall
Prins Harry kwam alleen, met vóór hem Prinses Eugenie met haar echtgenoot Jack Brooksbank en achter hem Prinses Beatrice en haar man Edoardo Mapelli Mozzi
De koets passeert Downing Street
Vooraan: Prins Edward en Prinses Sophie, hertog en hertogin van Edinburgh, tweede rij Prinses Alexandra, Sir Timothy Laurence, zijn echtgenote Prinses Anne en Prins Edward, de hertog van Kent, op de derde rij in het midden: Prins Harry, aan de andere kant van het gangpad zien we diagonaal van achter naar voren: Koning Felipe VI van Spanje, Koning Willem-Alexander (met Koningin Máxima naast hem) en Prins Albert II van Monaco met zijn vrouw Prinses Charlène naast hem
Koningin Gemalin Camilla wordt binnengeleid…
…met achter haar Koning Charles
Het koningspaar is aangekomen bij het Coronation Theatre
Koning Charles draagt de kroningsmantel van zijn grootvader George VI
Links: Kroon van Koningin Mary uit 1911, met centraal de Cullinan V-diamant, die de Koh-i-Noor vervangt / Rechts: St. Edward’s Kroon uit 1661
Charles vlak voor zijn eedsaflegging
De Koning legt de eed af op een speciaal vervaardigde Bijbel met zijn monogram
The Ascension Choir zingt ‘Alleluia’
Panelen worden aangedragen die om de eeuwenoude troon in elkaar gezet worden, zodat de zalving privé kan blijven
De Koning wordt afgeschermd gezalfd door de aartsbisschop van Canterbury…
…terwijl soldaten de wacht houden
De Koning krijgt de Supertunica omgehangen
Charles met The Sword of Offering, het offerzwaard
De Koning wordt in de Imperial Mantle geholpen, die over de Supertunica heen gaat
Charles met de rijksappel
Charles krijgt vervolgens de twee kroningsscepters
Charles is nu klaar voor de kroning
De aartsbisschop pakt de St. Edward’s Kroon op
Laatste ongekroonde momenten van de Koning
De aartsbisschop heft de kroon hoog boven Charles’ hoofd…
…laat hem dan zakken
…en kroont Koning Charles III
De Koning houdt de ogen gesloten…
…tot na zijn daadwerkelijke kroning
De Koning is gekroond
Justin Welby, de aartsbisschop van Canterbury, zweert zijn trouw aan de Koning
Zijn oudste zoon en potentiële opvolger, prins William, de Prins van Wales, doet hetzelfde
William zweert zijn vader en koning trouw
Hierna wordt Camilla gekroond
De aartsbisschop plaatst Koningin Mary’s Kroon op Camilla hoofd, waardoor ze Koningin Camilla wordt (zonder het ‘gemalin’)
Koningin Camilla wordt ‘The Queen Consort’s rod with dovegepresenteerd
Koningin Camilla maakt een reverence voor de Koning
Koning en Koningin gezeten op hun troonzetels
Het einde van de dienst nadert
Spectaculair uitzicht vanuit de nok van Westminster Abbey
De Koning heeft de zware St. Edward’s Kroon verwisseld voor de Imperial State Crown
De processie op weg naar de uitgang, met het parlementslid Penny Mordaunt met het rijkszwaard voorop, links het nieuwe vaandel van The King’s Company met zijn monogram
De Koning bij het verlaten van de Abbey…
…waar de Gold State Coach uit 1762 klaarstaat
De terugtocht via dezelfde route is een enorme militaire processie, waarvan de voorkant bij de start al op The Mall staat
Met militaire precisie komen alle troepen op hetzelfde moment in beweging
De koets is afgeslagen en op weg naar Whitehall, langs een verzameling vlaggen van Gemenebest-landen
De koets passeert Downing Street
Ook troepen uit de Gemenebest-landen komen in actie, in dit geval uit Australië
De stoet splitst in drieën bij het passeren van Admiralty Arch
De koets op The Mall
Canadese Mounties
The Mall, die vol hangt met vlaggen, in het midden van het screenshot de rood-geel-groene vlag van Grenada, iets naar links de blauw-groene vlag van de Salomonseilanden en nog iets verder naar links de blauwe bovenkant van de vlag van Saint Lucia
De koets nadert Buckingham Palace, helemaal links prominent in beeld: de vlag van Saint Kitts en Nevis
De engel bovenop het Victoria Monument kijkt op The Mall neer
Buckingham Palace is voorzien van een groot formaat Koninklijke Standaard
Prinses Anne, The Princess Royal, hier in haar rol als Gold Stick-in-Waiting, rijdt mee in de stoet, net achter de koets
De koets bereikt het paleis
De troepen marcheren de tuin van Buckingham Palace binnen
Militair vertoon in de tuin van Buckingham Palace
Koning en Koningin komen via The Bow Room naar de ‘achtertuin’, om een militaire groet te ontvangen
Een driewerf ‘hip hip hip hurray’ is Charles’ deel
Het koningspaar gaat weer naar binnen
The Mall is inmiddels volgestroomd
De balkonscène
Charles zwaait naar de mensenmassa
Het Londense weer was nat en dat bleef zo
Tableau de la troupe
De Prins en Prinses van Wales met twee van hun kinderen, Prinses Sophie (de Hertogin van Edinburgh), met dochter en zoon en Sir Timothy Laurence
Onderonsje
De fly-past viel korter uit vanwege het slechte weer
Het hele voorplein vol met mensen
Het zicht vanaf straatniveau
Een laatste zwaai van Koning Charles en het zit erop!

Nederland – Bevrijdingsdag (1945)

Vandaag 78 jaar geleden, op 5 mei 1945 werd de Duitse capitulatie getekend in Hotel De Wereld in Wageningen. Daarmee kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Nederland.
De bevrijding verliep in fases: op 12 september 1944 werden de eerste (Zuid-Limburgse) dorpen door Amerikaanse troepen bevrijd. Maastricht volgde twee dagen later. Diezelfde herfst volgde de bevrijding van Zuid-Nederland, met een hevige strijd in Zeeland, de Slag om de Schelde.

Bevrijding 1
De Nederlandse vlag gaat in top boven de toren van het Stadhouderlijk Kwartier aan het Binnenhof, Den Haag (screenshot)

Noord- en Midden-Nederland gingen een hongerwinter tegemoet, de bevrijding daar kwam in de lente van 1945. En dan komen we weer op de 5e mei uit. Overigens was toen nog niet heel Nederland bevrijd: op de eilanden Texel en Schiermonnikoog kon de bevrijding pas op respectievelijk 20 mei en 11 juni worden gevierd.

bevrijdingsdag
Feestvierende burgers, mei 1945 (screenshots)
Krant Vliegende Hollander
Het laatste nummer van de  Vliegende Hollander van 10 mei 1945 (deze krant werd vanaf mei 1943 door de RAF op hun weg naar Duitsland, gedropt boven Nederland)
Warm onthaal van de bevrijders (screenshot)

Lezingen

Herman Van Rompuy (1947) houdt dit jaar de 5 mei-lezing (© Michiel Hendryckx / publiek domein)

De 5 mei-lezing wordt elk jaar in een andere provincie gehouden, dit jaar is Overijssel gastheer van de Nationale Viering Bevrijding.
De lezing wordt verzorgd door Herman Van Rompuy, voormalig voorzitter van de Europese Raad en oud-premier van België.
Aanwezig zijn onder meer premier Mark Rutte en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Maarten van Ooijen.
Aansluitend ontsteekt minister-president Rutte het Bevrijdingsvuur als startsein van de veertien Bevrijdingsfestivals.

Kim Putters (1973) verzorgt de H.M. van Randwijklezing in Vlissingen (© Ministerie van Buitenlandse Zaken)

De jaarlijkse H.M. van Randwijklezing in de Sint Jacobskerk in Vlissingen zal dit jaar worden uitgesproken door Kim Putters, voorzitter van de Sociaal- Economische Raad.

Festivals en 5-mei concert

De veertien Bevrijdingsfestivals zullen ondanks financiële problemen in sommige provincies weer normaal doorgang hebben.
De Ambassadeurs van de Vrijheid zijn dit jaar Tabitha, Froukje en MEAU, één ambassadeur te weinig om alle festivals te bestrijken.
Klaarblijkelijk was er een vierde ambassadeur, maar die zou afgevallen zijn.

De drie Ambassadeurs van de Vrijheid 2023: Tabitha (Tabitha Foen-A-Foe), MEAU (Meau Hewitt) & Froukje (Froukje Veenstra) (© bevrijdingsfestivals.nl)

Het comité heeft hier nooit duidelijkheid over willen verschaffen, maar dat het hier om om de groep Goldband zou gaan, lijkt het meest waarschijnlijk. Aanleiding zou dan kunnen liggen in het openlijke cocaïnegebruik van zanger Milo Driessen op het podium in januari van dit jaar.
Dat zorgt ervoor dat de festivals in Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant en Zeeland geen ambassadeurs op bezoek krijgen.

Canvas-affiches voor het Bevrijdingsfestival in Vlissingen (foto: Vlagblog)

De Bevrijdingsfestivals in Gelderland (Wageningen), Noord-Brabant (Den Bosch) en Zeeland (Vlissingen) hebben daar een mouw aangepast door Goldband apart voor hun festivals te boeken (daarnaast wordt ook Zuid-Holland (Euromastpark Rotterdam) deze dag nog aangedaan.

De Oekraïense groep Kommuna Lux: vandaag Ambassadeurs van de Vrijheid in Vlissingen (foto: kommunalux.com)

Voor wat Zeeland betreft: Vlissingen heeft ook nog een ‘eigen’ ambassadeur, in de vorm van de Oekraïense band (uit Odessa) Kommuna Lux, die aan een Europese tournee bezig is.

Foto-impressie Bevrijdingsfestival Vlissingen

Een van de vele festivalterreinen van het Bevrijdingsfestival in Vlissingen, aan de Dokhaven (foto: Vlagblog)
Optreden van Van Dik Hout (foto: Vlagblog)
Peperdijk, aan de overkant van de Dokhaven (foto: Vlagblog)
Optreden Emma Heesters in haar ‘eigen’ provincie (foto: Vlagblog)
Emma Heesters kreeg haar publiek moeiteloos mee (foto: Remco van Schellen)
Twee enthousiaste danseressen zorgden voor een wervelend geheel (foto: Remco van Schellen)
Het Vrijheidsvuur werd vanuit Wageningen naar Vlissingen overgebracht (foto: Vlagblog)
De Vlissingse ambassadeurs van de vrijheid, de Oekraïense klezmergroep Kommuna Lux (foto: Vlagblog)
De Oekraïeners kregen het publiek met gemak mee in hun enthousiasme (foto: Vlagblog)
Gitarist en benjamin van de groep, Vitya Kirillov, was gehuld in de Oekraïense vlag… (foto: Vlagblog)
…die als een cape om hem heen zwierde (foto: Vlagblog)

Naast alle festivals is er ’s avonds in Amsterdam het traditionale 5-mei concert op een ponton in de Amstel, waarbij koning en koningin aanwezig zijn.
Optredende artiesten zijn Trijntje Oosterhuis, Jenny Arean, Wibi Soerjadi, Claude en het Orkest Koninklijke Luchtmacht, net als Alain en Dane Clark, Tabitha en de 14-jarige violiste Adinda van Delft.
De uit Syrië afkomstige balletdanser en choreograaf, Ahmad Joudeh, verzorgt een dansoptreden.
De avond wordt gepresenteerd door Soy Kroon en Dieuwertje Blok.

Schermafbeelding 2020-05-04 om 14.51.46
Commentaar overbodig! (screenshot)

Wat de vlag betreft: die gaat vandaag in top (zonder oranje wimpel).

De vlag

Vlag van Nederland

De Nederlandse vlag stamt in oorsprong uit de 16e eeuwse vrijheidsstrijd onder Willem van Oranje tegen de Spaanse overheersers. De eerste versie is de Prinsenvlag, die verschillende verschijningsvormen kende, met een wisselend aantal strepen, maar in het begin bijna altijd met oranje in plaats van het nu gebruikte rood. De kleuren oranje, wit en blauw zelf zouden van de livreikleuren van Willem van Oranje kunnen komen, maar ook zijn er theorieën dat  de kleuren ontleend zijn aan het wapen van Zeeland.

Links: Prinsenvlag met 11 banen / Rechts: Nederlandse vlag met oranje baan

Zeker is in ieder geval, dat geleidelijk aan, tussen 1597 en 1630 het oranje steeds meer werd vervangen door het rood. De reden daarvoor is waarschijnlijk dat de oranje baan in de vlag de neiging had te snel te verkleuren en daarmee bijna onzichtbaar werd. Ook op zee was de oranje baan in de vlag vaak moeilijk te onderscheiden. Rood had dat probleem als ‘sprekender’ kleur niet.

Pas op 19 februari 1937 werden de kleuren van de Nederlandse vlag bij Koninklijk Besluit vastgelegd: De kleuren van de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden zijn rood, wit en blauw. Op 16 augustus 1948 werden de exacte kleuren ten behoeve van de marine iets exacter vastgesteld: helder vermiljoen, wit en kobaltblauw.

Vlag Spaanse Nederlanden

Om in het kort iets te zeggen over twee vlaggen die ook ooit nationale vlaggen waren in wat nu Nederland is:
Vóór de Nederlandse opstand tegen de Spaanse overheersing (de Tachtigjarige Oorlog, 1568-1648) stonden het tegenwoordige Nederland en België sinds 1482 bekend onder de naam Habsburgse of Spaanse Nederlanden.

Links: Vlag van de Habsburgse of Spaanse Nederlanden / Rechts: Kaart van de Spaanse Nederlanden (in oranje), donkerpaars: het Prins-bisdom Luik, roze: het Prinsdom van Stavelot-Malmédy, lichtpaars: het Prins-bisdom van Cambrésis

De vlag die toen gevoerd werd was wit met een rood Bourgondisch kruis, schuingeplaatst in de vorm van twee knoestige stokken. Het lijkt daarmee op het andreaskruis (dat kruis heeft echter geen knoesten).
Met de revolutie van de Noordelijke Nederlanden (nu Nederland) ging dit gebied stukje bij beetje over op het oranje-wit-blauw (zie ook boven).
De Zuidelijke Nederlanden (nu België) bleven de vlag met het kruis gebruiken tot aan 1715, toen dit gebied overging naar Oostenrijk onder de naam Oostenrijkse Nederlanden (met een andere vlag).

Kaart van de Bataafse Republiek in 1801 (door Joostik, gebaseerd op de “Groote historische schoolatlas ten gebruike bij het onderwijs in de vaderlandsche en algemene geschiedenis”, door H. Hattema, 1920) (publiek domein)

Vlag van de Bataafse Republiek

De andere vlag was die van de Bataafse Republiek en daarmee komen we in de tijd van Napoleon.
Daags nadat stadhouder Willem V naar Engeland vluchtte (19 januari 1795) werd de Bataafse Republiek een feit. Hoewel het op papier een autonome republiek was, was het land in feite een vazalstaat van Frankrijk, eufemistisch een zusterrepubliek genoemd.
Het rood-wit-blauw van de vlag werd gehandhaafd maar in de broektop kwam een afbeelding te staan. Hoewel deze vlag oorspronkelijk als marinevlag werd ingevoerd, werd ze uiteindelijk ook aan land gevoerd.

Vlag van de Bataafse Republiek (1795-1806)

De afbeelding toont een zogenaamde Nederlandse of Bataafse maagd, ook wel de Vrijheidsmaagd genoemd. Haar gouden helm is getooid met veren in de kleur van de Nederlandse of Bataafse vlag. Naast haar zit de Nederlandse of Bataafse leeuw, die enigszins verbijsterd kijkt.
Beiden houden een speer vast, waar bovenop een vrijheidshoed balanceert.
De maagd houdt aan haar andere zijde een schild vast met daarop een Romeinse roedenbundel met bijlen (fasces).
Het hele tafereel is geplaatst op een groene ondergrond met struikgewas en gezien de wapperende sjaal, verentooi en leeuwenmanen lijkt het flink te waaien!

Afbeelding op de vlag van de Bataafse Republiek

De afbeelding op de rode baan kwam weer te vervallen in 1806 toen de Bataafse Republiek door Napoleon werd vervangen door het Koninkrijk Holland, waarbij hij zijn derde broer, Lodewijk Napoleon, op de troon zette.
Dit koninkrijk was maar een kort leven beschoren, Napoleon was ontevreden met zijn broer als koning, die hij ‘te Hollands’ vond worden. Hij zette Lodewijk Napoleon in 1810 af en lijfde Nederland bij zijn in 1804 gevormde Franse Keizerrijk in, waardoor de officiële vlag in Nederland de Franse tricolore werd.

Detail uit een kaart van het Franse Keizerrijk in 1810 na inlijving van Nederland (© Andrein, 2015)

Na een desastreus verlopen veldslag van Napoleon in Rusland, begon het keizerrijk te imploderen en verlieten de Fransen Nederland en werd door de geallieerde Europese machten (het Verenigd Koninkrijk, Rusland, Oostenrijk en Pruisen) in 1813 het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in het leven geroepen: Nederland, België en Luxemburg samen onder Koning Willem I, zoon van de laatste stadhouder Willem V.
En daarmee keerde de Nederlandse driekleur definitief terug.

Geuzen

Links: Geus van de Koninklijke Marine (‘dubbele of prinsengeus’) / Rechts: Geus van de watersport (‘enkele geus’ of ‘geusje’)

Tot slot een bekende verschijning op het water: de van de Nederlandse vlag afgeleide geus. Een geus is een vlag die op een schip gevoerd wordt.
We kennen in Nederland twee geuzen.

De eerste, de dubbele of prinsengeus wordt gebruikt door de Koninklijke Marine.
Het is een zogenaamde gegeerde vlag met twaalf segmenten in rood-wit-blauw, de kleuren van de nationale vlag, die krachtens Koninklijk Besluit 315 van 20 juli 1931 officieel werd vastgesteld, maar is terug te voeren tot de Tachtigjarige Oorlog.

De dubbele of prinsengeus wordt gebruikt als een schip op zon- en feestdagen voor anker of aan de kade ligt, als er een buitenlands marineschip in de haven ligt en als een Nederlands marineschip in een buitenlandse haven ligt, maar dus niet als een schip onderweg is.

Twee marineschepen aan de kade in Willemstad, Curaçao, van het linkerschip (de Hr.Ms. Karel Doorman) zien we de achtersteven met de Nederlandse vlag, het schip rechts voert de dubbele of prinsengeus op de boeg (fotograaf onbekend)

Het eenvoudiger ‘broertje’ van de dubbele of prinsengeus is de enkele geus of geusje, eveneens een gegeerde vlag in rood-wit-blauw, maar dan met acht segmenten in plaats van twaalf.
Deze geus wordt gebruikt binnen de watersport en wel door ronde- en platbodemjachten op de botteloef of kluiverboom en door kotters en andere traditioneel getuigde schepen en jachten op de boegspriet.
Ook motorjachten kunnen de enkele geus voeren en wel op het voorschip, maar alleen indien men eveneens de verenigingsstandaard of clubvlag in de top van een mast en hoger dan de geus heeft gezet.

De watersportetiquette in beeld met drie vlaggen: de Nederlandse vlag op de achtersteven, de verenigingsstandaard of clubvlag hoog aan de mast en de enkele geus of geusje op de boeg (fotograaf onbekend)

Nederland – Nationale Dodenherdenking

Op 4 mei vindt zoals ieder jaar de Nationale Dodenherdenking plaats. Tot 1961 was dit om de doden die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevallen waren, te herdenken, maar vanaf dat jaar werd het breder getrokken en worden ook de gevallenen van andere militaire conflicten en vredesmissies herdacht.

De Dam

In 2020 en 2021 moesten de herdenkingen op de Dam in Amsterdam vanwege de corona-pandemie klein worden gehouden, met slechts een handjevol genodigden, maar vorig jaar kon de plechtigheid weer op de normale manier plaatsvinden.
Voorafgaand aan de kransleggingen is er de 4-mei voordracht in de Nieuwe Kerk, die dit jaar door auteur Marcel Möring wordt gegeven.

Koningin Máxima en Koning Willem-Alexander op weg naar het Monument op de Dam (screenshot)
Koning en Koningin met hun gevolg, waaronder burgemeester Halsema van Amsterdam, komen aan bij het monument… (screenshot)
…waar net voor achten de eerste krans gelegd zal worden (screenshot)
Koning en Koningin op weg om de krans over te nemen (screenshot)
Het koningspaar buigt na de kranslegging (screenshot)
Close-up van de linten met de monogrammen van Koning en Koningin (screenshot)

Vlak voor 20.00 uur zullen Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima als eersten een krans leggen bij het Nationaal Monument.
Hierop volgend wordt het Taptoe-signaal gespeeld. Dit luidt de twee minuten stilte om 20.00 uur in, met daarna het volkslied.

Vlak voor achten… (screenshot)
...de taptoe wordt geblazen en de Dam valt stil (screenshot)

Screenshots van de twee minuten stilte

Zicht over het Damplein met op de voorgrond het beeld van de Vrede, net onder de koepel van het koninklijk Paleis
De paleisvlag
Na de twee minuten stilte: het volkslied
Militairen in de houding tijdens het spelen van Het Wilhelmus

Dit wordt gevolgd door een toespraak van de 17-jarige Loewana Weiss over het oorlogsverleden van haar Sinti-familie. waarna de overige kransen worden gelegd.

Loewana Weiss tijdens haar toespraak (screenshot)

Aansluitend houdt televisie- en radiopresentator Dieuwertje Blok een toespraak tijdens de herdenkingsplechtigheid op de Dam.

Dieuwertje Blok tijdens haar aangrijpende toespraak (screenshot)

Schoolkinderen uit Amsterdam en Zwolle leggen vervolgens bloemen bij het monument.

De herdenking nadert zijn einde met schoolkinderen uit Amsterdam en Zwolle… (screenshot)
—die bloemen bij het monument leggen (screenshot)

Het slot van het programma is het defilé van de aanwezigen langs de kransen om 20.20 uur.

Het koningspaar opent het defilé langs de bloemen en kransen tot besluit van de herdenking (screenshot)

Waalsdorpervlakte

Naast de plechtigheid op de Dam is ook de herdenking op de Waalsdorpervlakte in de duinen van Den Haag en Wassenaar altijd druk bezocht en in tegenstelling tot de herdenking op de Dam zeer ingetogen.
In de Tweede Wereldoorlog werden in dit duingebied zo’n 250 tot 280 burgers gefusilleerd, onder wie veel verzetsstrijders.

De eerste dodenherdenking op 3 mei 1946 op de Waalsdorpervlakte (publiek domein)

Op 3 november 1946 werden hier door een groepje verzetsvrienden vier houten fusilladekruisen geplaatst. Op die dag werd de eerste oorlogsherdenking georganiseerd, een stille tocht van het Oranjehotel (de Polizeigefängnis in Scheveningen) naar het monument.
Aan deze tocht, die ook op de radio werd uitgezonden, namen zo’n 30.000 mensen deel.

De vier bronzen herdenkingskruizen op de Waalsdorpervlakte (© Vlagblog)

In 1949 werd er een muurtje bij de kruizen gebouwd en in 1959 werd op de ernaast gelegen hoogte een klokkenstoel met een Bourdonklok geplaatst.
In 1975 werd er een gedenksteen aan het monument toegevoegd met de tekst: Hier brachten vele landgenoten het offer van hun leven voor uw vrijheid. Betreed deze plaats met gepaste eerbied.
In 1980 werden de bronzen kruisen vervangen door bronzen replica’s. De originele kruisen bevinden zich nu in het Fries Verzetsmuseum te Leeuwarden.

De klokkenstoel met Bourdonklok op de Waalsdorpervlakte (© Vlagblog)

Screenshots herdenking Waalsdorpervlakte

De Bourdonklok wordt geluid
Het spelen van de taptoe
Twee minuten stilte bij het monument

Vlagprotocol

Het vlagprotocol voor de 4e mei is verankerd in de officiële vlaghijsinstructie van de Rijksoverheid. Dat houdt in dat de vlag bij Rijksgebouwen om 18.00 uur gehesen wordt.
Tot en met 2019 gold dit ook voor particulieren, in 2020 en 2021 werd dit losgelaten en sindsdien gecontinueerd.
Dat houdt in dat iedereen die in het bezit is van een Nederlandse vlag, opgeroepen wordt die de HELE DAG, vanaf zonsopkomst, uit te hangen.

Bij het hijsen dient de vlag eerst tot bovenin de top te komen, om daarna zover te zakken tot er een ruimte ontstaat, waar theoretisch nog een vlag zou passen (de symbolische en onzichtbare vlag van de dood). Daarmee hangt de vlag halfstok.

De vlag dient weer gestreken te worden tegen zonsondergang, waarbij ze opnieuw eerst weer in top gaat en daarna pas naar beneden.

Op 4 mei wordt, zoals dat heet ‘uitgebreid’ gevlagd, wat inhoudt dat de vlag op alle Rijksgebouwen gehangen wordt.

NB: Voor de geschiedenis van de Nederlandse vlag: zie de post van morgen (Bevrijdingsdag)

Oekraïne – Один рік і десять тижнів війни / Een jaar en tien weken oorlog

Twee vlaggen vandaag. Vlag 2:

Nieuwe Russische aanvalsgolf

In de afgelopen week heeft het Russische leger een groot aantal doelen bestookt, met veel burgerdoden en schade tot gevolg.
Bij een nachtelijke raketinslag op vrijdag in een flatgebouw van negen verdiepingen in de centraal gelegen stad Uman kwamen 25 mensen om het leven, waaronder vier kinderen.

Beeld van de verwoeste flat in Uman (screenshot)

Volgens het Russische ministerie van Defensie waren Oekraïense reservisten het doelwit.
Naast deze woonflat werden nog tien flats geraakt en beschadigd.
In dezelfde aanvalsgolf werden hoofdstad Kiev en de oostelijker gelegen stad Dnipro bestookt.

En op maandagochtend vroeg was het weer raak: een nieuwe aanvalsgolf gericht op de regio Cherson, hoofdstad Kiev en Pavlohrad.
In deze laatste stad, vlakbij Dnipro en zo’n 110 km van de frontlijn, beschadigde en verwoestte enkele tientallen huizen, waarbij 34 gewonden vielen.

De nachtelijke hemel licht op boven Pavlohrad na de Russische aanvallen (screenshot)

Vladimir Rogov, een bestuurder uit de door de Russen bezette regio Zaporizja, meldde op Telegram dat de aanval was gericht op brandstofdepots en spoor-infrastructuur. Hij sloot zijn bericht af met een duimpje omhoog.
Luchtafweer in en rond Kiev slaagde er in om alle drones en raketten neer te halen.

Tegenoffensief

De Russische raket- en drone-aanvallen worden gezien als een middel om het verwachte Oekraïense tegenoffensief te dwarsbomen, alhoewel de laatste golf aanvallen dus voornamelijk burgerdoelen raakte.

Dat dat tegenoffensief er komt heeft Oekraïne al laten weten en het wijst er op dat het daarbij gebruik zal maken van door het Westen geleverde wapens, uitrusting en militair materieel.
Volgens NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg heeft Oekraïne inmiddels 98% van de beloofde wapens ontvangen. Het zou dan onder meer gaan om 1,550 gepantserde voertuigen en 230 tanks.

Russische verdedigingslijn

Rusland heeft zich de laatste maanden in het bezette gebied ingegraven. Het Britse persbureau Reuters heeft aan de hand van duizenden satellietbeelden onderzocht wat de Russen allemaal hebben aangelegd.
Volgens Reuters doet het in omvang denken aan de door Frankrijk tussen 1930 en 1938 aangelegde Maginotlinie op de grens met België, Luxemburg en Duitsland.

De Russische verdedigingswerken bij Novofedorivka in de Zaporizja-regio (foto: Capella Space)

De verdedigingswerken strekken zich uit van West-Rusland via Oost-Rusland naar de Krim en bestaan uit geprefabriceerde bunkers, drakentanden en tankwallen en zijn aangelegd sinds de Oekraïense opmars van afgelopen november.
Volgens militaire experts zal het voor Oekraïne hierdoor moeilijker worden bezet gebied terug te winnen.

Dr. Neil Melvin van het Royal United Services Institute (screenshot)

Neil Melvin van het Royal United Services Institute (RUSI), een in Londen gevestigde militaire denktank, zei hierover: “Het zal afhangen van het vermogen om complexe , gecombineerde operaties effectief uit te voeren”.
Maar volgens de militaire expert is de Oekraïense legerleiding, in tegenstelling tot de Russische, veel beter in staat tot tactische vondsten. De Russen zijn volgens Melvin “teruggevallen op hun oude Sovjet-uitputtingsmethode”.

Anders Puck Nielsen van het Royal Danish Defence College (Forsvarsakademiet) (screenshot)

Maar volgens militair expert Anders Puck Nielsen van het Royal Danish Defence College (Forsvarsakademie) heeft Oekraïne niet veel keus: “Als de Oekraïeners niet willen dat deze oorlog verandert in een bevroren conflict langs de huidige frontlinies, dan moeten ze op een gegeven moment die frontlinies breken”.
De honderden kilometers lange verdedigingslijn kan overigens volgens analisten het Russische leger in de problemen brengen, puur alleen al door de lengte.

De Krim

Oekraïne zelf zat overigens ook niet stil: afgelopen weekend was er een drone-aanval op een olie-opslag in Sebastopol, hoofdstad van de Krim en thuishaven van de Russische Zwarte Zeevloot.
Recente drone-aanvallen waren de laatste tijd niet succesvol, maar dat deze raak was, was goed te zien.

Rook en vlammen nadat een Oekraïense drone een olieopslag bij Sebastopol raakte (Mikhael Razvozhayev via Telegram / screenshot)

De olieopslag ging op in rook en vlammen, die tot in de wijde omgeving te zien waren. Er vielen volgens de Russische gouverneur van de Krim, Mikhael Razvozhayev, geen slachtoffers bij.

Bryansk

Eergisteren ging er op een spoorlijn een explosief af in de regio Bryansk, op de grens met Oekraïne en Wit-Rusland (Belarus).
Een goederentrein tussen Bryansk en Unecha, die op dat moment over het spoor reed, liep deels uit de rails.
De locomotief vatte vlam en zeven wagons kwamen naast het spoor terecht, waarbij er minimaal één kantelde.

Beeld van de deels ontspoorde goederentrein in de regio Bryansk (screenshot)

Voor zover bekend vervoerde de trein olieproducten en hout.

Bachmoet

Het laatste nieuws uit de zwaarbevochten stad Bachmoet in de Donbas-regio is dat het Oekraïense leger weer delen van de stad op Rusland heeft terug veroverd.
De Verenigde Staten maakten bij monde veiligheidswoordvoerder John Kirby, afgelopen maandag bekend dat er volgens hun militaire inlichtingen sinds december 20.000 Russen gesneuveld zijn en 80.000 gewond geraakt.

John Kirby (1963), oud schout-bij-nacht en momenteel Coördinator Strategische Communicatie van de Amerikaanse Veiligheidsraad (screenshot)

Veruit de meeste slachtoffers vielen rond Bachmoet, waarbij ongeveer de helft van de slachtoffers meevocht in de Wagner-groep, het pro-Russische huurlingenleger.
Afgelopen november was de schatting dat er tot dan toe 100.000 Russische doden en gewonden waren gevallen in de oorlog. Tellen we de laatste cijfers daar bij op, dan komen we dus op een aantal van 200.000 doden en gewonden. Het lijkt er dus op dat de Russen in een steeds hoger tempo manschappen verliezen.
Wat Bachmoet betreft liet Kirby weten dat het Russische offensief is “vastgelopen en mislukt”.

Drone-aanval op het Kremlin

Een opvallend bericht was het zeker: afgelopen nacht werden in Moskou door het Russische leger twee aanvalsdrones uit de lucht geschoten, vlak voordat ze het Kremlin zouden raken.

Het Kremlin afgelopen nacht, net voordat de eerste drone uit de lucht wordt geschoten (screenshot)

Delen van de drone kwamen op het Kremlin-terrein terecht. Er zou echter geen schade zijn en er zijn ook geen doden of gewonden gevallen.

Een grote vuurbal op het moment dat de drone uit de lucht wordt geschoten (screenshot)
Zo op het oog was dat vlakbij het gebouw van de Senaat, herkenbaar aan de koepel (screenshot)

Inmiddels heeft Rusland Oekraïne van de drone-aanval beschuldigd, met als doel president Poetin te doden, maar de Oekraïense presidentieel adviseur Mykhailo Podolyak, ontkende de beschuldiging. Hij achtte het mogelijk dat een Russische verzetsbeweging verantwoordelijk is voor de actie en dat Rusland ergens in de komende dagen een grootschalige “terreuraanval” op Oekraïne wil plegen en dit incident gebruikt om die aanval te legitimeren.

Mykhailo Podolyak, adviseur van president Zelensky (screenshot)

Later vandaag liet president Zelensky van Oekraïne vanuit Finland (waar hij op dat moment op bezoek was, daarna vloog hij door naar Nederland) weten dat zijn land noch Moskou, noch Poetin aangevallen heeft. Hij voegde daaraan toe: “We vechten alleen op ons eigen grondgebied. We verdedigen onze dorpen en steden”.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Blinken liet weten niet te weten “hoe het zat”, maar zei wel dat alle berichten die uit Moskou komen “met een flinke korrel zout” moeten worden genomen.

De vlag

Vlag van Oekraïne (1992-heden)

De vlag van Oekraïne bestaat uit twee even brede horizontale banen van blauw en geel.

Er zijn voldoende aanwijzingen dat de kleuren blauw en geel van de vlag ver terug gaan, zelfs tot de 15e eeuw. De kleuren gaan er echter pas echt toe doen wanneer de twee keizerrijken waar Oekraïne onderdeel van uitmaakte (het Russische en het Oostenrijks-Hongaarse), ophouden te bestaan.

Ook in 1918/1919 lag Oekraïne (toen de West-Oekraïense Nationale Republiek) onder vuur, zoals op deze prent wordt weergegeven: een Russische bolsjewiek in het noorden, een Rus van het Witte Leger (anti-sovjet) in het oosten met de Russische vlag met dubbelkoppige adelaar, een Poolse soldaat (liggend) naast een Hongaarse (in het rood) in het westen en twee Roemeense soldaten in het zuiden; we zien in het midden een vroege afbeelding van de Oekraïense vlag, de tekst onderin luidt “Wereldvrede in Oekraïne” (publiek domein)

De West-Oekraïense Nationale Republiek gebruikt tussen 1918 en 1919 de blauw-gele vlag. De vlag wordt gecontinueerd  bij het samengaan van de twee Oekraïnes tot de Oekraïense Staat.

Tot aan 1949 heeft Oekraïne als Russische sovjet-republiek verschillende variaties van egaal rode vlaggen met de letters YCCP (Ukrayinskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika – oftewel Socialistische Sovjet Republiek Oekraïne) erop.

In 1949 krijgen alle Russische republieken een vlag-‘make-over’, variaties op de vlag van de Sovjet-Unie met eigen accenten. Die van Oekraïne heeft een blauwe balk aan de onderkant.

Vanaf 1990, dus nog vóór de onafhankelijkheid, wordt de blauw-gele vlag her en der al aarzelend waargenomen. Met het opnieuw zelfstandig worden, wordt de vlag officieel ingevoerd. Wettelijke status krijgt de vlag op 28 januari 1992.
De eerste vlag die ooit boven het Verchovna Rada (het Oekraïnse parlement) wapperde is nu in het parlementsmuseum te zien.

Het blauw in de vlag symboliseert de hemel, het geel de uitgestrekte tarwevelden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
De tentoongestelde ‘eerste’ vlag in het parlementsmuseum van Oekraïne (© rada.gov.ua)

Symbool

Sinds het begin van de Oekraïense oorlog op 20 februari, is de nationale vlag een symbool van hoop en verzet geworden.

Oekraïense troepen met de nationale vlag (© mil.gov.ua)

Polen – Święto Narodowe Trzeciego Maja / Grondwetsdag van de Derde Mei (1791)

Twee vlaggen vandaag. Vlag 1:

De Grondwetsdag herdenkt de 3e mei 1791, toen de voor die tijd democratische grondwet werd ingevoerd, na een periode van onrust en anarchie in het Pools-Litouwse Gemenebest (de samensmelting van het Koninkrijk Polen met het Groothertogdom Litouwen in 1569).

Polen-Litouwen
Het Pools-Litouwse Gemenebest in zijn grootste omvang in 1618. De kleuren geven de verschillende grenzen aan die het gemenebest kende tussen 1569 en 1918. De huidige grenzen zijn in het gebied ingetekend met de namen van de landen ter identificatie.

De moderne grondwet was de Pruisische en Russische buren echter een doorn in het oog. Het leidde tot de Pools-Russische oorlog van 1792, waarbij de Russen het Gemenebest binnenvielen en tot de zogenaamde Tweede Verdeling van Polen in hetzelfde jaar, waarbij het Pools-Litouwse grondgebied grote delen land moest afstaan aan Rusland en Pruisen. En na de Derde Verdeling in 1795, waarbij opnieuw Rusland, Pruisen, maar nu ook Oostenrijk profiteerden, hield de Poolse (en Litouwse) soevereiniteit de facto op te bestaan tot 1918.

Tweede Poolse Republiek (1918-1939) (Kaart van de hand van Tadeusz Jan Kowalski, uitgave Edward Stanford Publishing)

In april 1919 werd tijdens de Tweede Poolse Republiek de 3e mei ingevoerd als nationale feestdag. Vanaf de Tweede Wereldoorlog werd de viering verboden. Pas na de val van het communisme in 1989, werd de 3e mei opnieuw ingevoerd als nationale feestdag, voor het eerst in 1990. In 2007 sloot Litouwen zich bij Polen aan door de 3e mei ook als nationale feestdag in te voeren en sinds dat jaar vinden er ook gezamenlijke herdenkingen plaats.

Polen (1945-heden)

De 3e mei is een vrije dag in Polen met vele festiviteiten, parades, speeches en concerten.
In Chicago en omgeving, waar zich veel Poolse emigranten hadden gevestigd, wordt de dag al gevierd sinds 1892 en staat bekend als Polish Constitution Day, compleet met parades.

Unknown.jpeg
Poolse aankondiging (© szkolneblog.pl)

De vlag

Vlag van Polen (1830-heden), zonder en mét wapen

De Poolse vlag is een horizontale tweekleur in wit en rood en komt voor mét en zónder staatswapen. De kleuren rood en wit komen al in de tijd van het Hertogdom Warschau (1807-1815) voor, maar ook het Poolse wapen vertoont deze kleuren.

Vanaf 1830 is het wit-rood de officieuze Poolse vlag, vanaf 1918 officieel. De adelaar op het staatswapen (als wapen bekend sinds 1295) werd in 1944 van zijn kroon ontdaan, maar op 29 december 1989 kreeg hij hem weer terug, als teken van Polen’s hernieuwde soevereiniteit.

Het gebouw van de Sejm in Warschau (gebouwd 1925-1928) met de Poolse vlag (zonder wapen) op de top (publiek domein)

Hoewel er regels zijn wie welke vlag gebruikt (dus mét of zónder wapen), zijn de twee versies in de praktijk onderling uitwisselbaar.
Strikt genomen echter wordt de vlag zonder wapen gebruikt door de Sejm (de Poolse Tweede Kamer)*, de Senat (de Poolse Eerste Kamer), de president, de premier, de regering, lagere volksvertegenwoordigingen (alleen tijdens vergaderingssessies) en andere overheidsorganen (alleen op nationale feestdagen).

*) bovenop de koepel van het gebouw, binnen in de vergaderzaal wordt een baniervormige constructie gebruikt mét wapen

De vergaderzaal van de Sejm met baniervormige constructie mét het (gekantelde) wapen (© Network.nt)

Het gebruik van de vlag mét wapen is in principe voorbehouden aan ambassades, consulaten en andere vertegenwoordigingen en missies in het buitenland, de burgerluchtvaart en gebouwen van havenautoriteiten. Tevens dient de vlag met adelaar als handelsvlag.

De Poolse vlag mét wapen bij de ambassade in Jakarta, Indonesië (fotograaf onbekend)

Vlag van de president als commandant van de strijdkrachten

Zoals we hierboven al zagen gebruikt de Poolse president de nationale vlag zónder wapen. Toch is er een presidentiële vlag, maar die wordt alleen gebruikt door het staatshoofd in de rol van opperbevelhebber van de strijdkrachten.

Vlag van de Poolse president als opperbevelhebber van de strijdkrachten (1927/2005-heden)

De vlag laat het gekroonde Poolse wapen zien op een rood veld, omlijst door een sierrand die de rang van een generaal verbeeldt. Die rand is weer omzoomd door een witte rand, omsloten door twee rode kaders.

Dit presidentiële vaandel is vrijwel gelijk aan het ontwerp van 27 december 1927. Een versie zonder kroon werd gebruikt tijdens de Russische dominantie tussen 1952 en 1989.

De presidentiële vlag tijdens de militaire ceremonie Grondwetsdag van de Derde Mei (Święto Narodowe Trzeciego Maja) (© Kpalion)

Op 3 mei 2005 was de herintroductie van de vlag tijdens de Grondwetsdag van de Derde Mei (Święto Narodowe Trzeciego Maja) bij de ceremonie op het Piłsudski-plein bij het graf van de onbekende soldaat.
Bij begrafenissen van (voormalige) presidenten dekt de presidentiële vlag tevens de kist van de overledene.