Vandaag treedt keizer Akihito (85) van Japan af en komt er een einde aan de Heisei-periode. Morgen, op 1 mei, volgt de nieuwe keizer Naruhito zijn vader op en begint de Reiwa-periode.
Keizer Akihito volgde zijn vader keizer Hirohito op na diens overlijden op 7 januari 1989 (die daarna postuum de naam Showa kreeg).
Akihito was bij zijn aantreden 55 jaar oud. De laatste jaren had (en heeft) hij nogal wat gezondheidsproblemen. Zo heeft hij prostaatkanker gehad, maagbloedingen en is hij hartpatiënt.
In 2010 en opnieuw in 2016 gaf Akihito te kennen op termijn terug te willen treden, zonder woorden als ‘aftreden’ of ‘abdicatie’ te gebruiken. In principe hoort een keizer namelijk niet af te treden en blijft hij aan tot zijn dood. Zijn wens werd af en toe opnieuw in bedekte termen uitgesproken en daarmee politiek ‘in de week’ gelegd. Om de abdicatie mogelijk te maken moest er een wetswijziging doorgevoerd worden in het Agentschap van de Keizerlijke Huishouding.
Op 8 juni 2017 werd deze eenmalige wetswijziging na een lang voortraject goedgekeurd en in december dat jaar maakte de regering bekend dat de keizer op 30 april 2019 zou aftreden.
De abdicatie is niet geheel zonder precedent: keizer Kōkaku (1771-1840) trad op 7 mei 1817 af als 119e keizer en werd toen opgevolgd door zijn zoon, keizer Ninkō (1809-1846).
Vannuit het Keizerlijk Paleis in Tokio zal keizer Akihito eerst achter gesloten deuren zijn aftreden ‘mededelen’ aan de Voorvaderlijke Geesten’. Hierna volgt om 17.00 uur plaatselijke tijd (10.00 uur in Nederland) zijn laatste publieke optreden als keizer: in de Seiden-Matsu-no-Ma (de Statenzaal) zal hij ‘audiëntie verlenen’ aan 300 genodigden: leden van de regering, parlement, het keizerlijk hofagentschap en het hooggerechtshof.
Van de keizerlijke familie zijn keizerin Michiko (84), kroonprins Naruhito (59) en zijn vrouw kroonprinses Masako (55) de belangrijkste aanwezigen. Maar ook alle andere volwassen leden van de keizerlijke familie zullen erbij zijn.
Ook aanwezig zijn het Zegel van Staat en drie van de twee keizerlijke regalia: een zwaard en een juweel. Het derde voorwerp, een spiegel, komt er niet aan te pas. De regalia zijn -voor zover bekend- nog nooit gefotografeerd, ze zijn ‘ingepakt’ aanwezig. Alleen de keizer en sommige priesters mogen deze heilige voorwerpen zien.
De keizer houdt een laatste toespraak. De hele ceremonie zal niet meer dan 10 minuten duren.
Na zijn aftreden zal Akihito bekend staan als Jōkō (Keizer Emeritus). Zijn vrouw Michiko wordt Jōkōgō (Keizerin Emerita).
Zoals gezegd: de troonsaanvaarding van de nieuwe keizer Naruhito volgt niet aansluitend op dezelfde dag, maar staat voor morgen, 1 mei, op het programma.
Buitenlandse gasten zijn op deze twee dagen niet aanwezig. De werkelijke ‘inhuldiging’ of ‘intronisatie’ staat gepland voor 22 oktober.
De standaard
De keizerlijke standaard van Japan is rood met in het midden een gestileerde chrysant (Chrysantemum) met zestien bloemblaadjes in goud.
Deze keizerlijke standaard vindt z’n oorsprong in 1870, toen er een hele serie keizerlijke vlaggen werd ontworpen voor keizer Meiji (1852-1912) en zijn familie. Er waren verschillende vlaggen voor gebruik op zee en op land, waarbij ook verschil werd gemaakt of de keizer zich in een koets of draagstoel bevond of te voet was.
De directe voorloper van de huidige standaard is de ‘koets’-vlag, die ook de chrysant liet zien. Deze chrysant-vlag verving in 1889 uiteindelijk alle andere en werd daarmee de enige keizerlijke standaard.
De chrysant (Kiku in het Japans) was al sinds de 12e eeuw in gebruik als symbool (Mon) van de Japanse keizers, voor het eerst door keizer Go-Toba (1180-1239).
Japanse symbolen (ook op alle nationale en subnationale vlaggen) zijn altijd sterk gestileerd en dat is ook het geval met de keizerlijke chrysant. De chrysant wordt in Japan vaker als symbool gebruikt, maar alleen de keizerlijke chrysant ziet er precies zo uit als op de vlag. De keizerlijke monarchie staat ook bekend onder de naam Chrysantentroon.
De keizerin gebruikt dezelfde vlag als de keizer, maar dan ingehoekt (ook wel bekend onder de term zwaluwstaart).
De vlag van de kroonprins lijkt ook op die van de keizer, maar de chrysant is hier kleiner afgebeeld en omkaderd door een witte rechthoek; die van de kroonprinses volgt dit voorbeeld, maar dan in de ‘vrouwelijke’ verschijning, dus ingehoekt, waarbij ook het witte kader deze zwaluwstaart-vorm volgt.
Morgen: ‘dag 2’ van de troonswissel
Vlagblog 