Nederland – Veteranendag

De Veteranendag  (officieel Nationale Veteranendag) vindt zijn oorsprong in het jaarlijkse veteranendéfilé, wat door prins Bernhard jaarlijks werd afgenomen in Wageningen op 5 mei, Bevrijdingsdag. Het was in Wageningen, in 1945, dat de Duitse overgave werd getekend.

bernhard veteranendag
Wijlen prins Bernhard tijdens Veteranendag in Wageningen (screenshot)

Na het overlijden van prins Bernhard in 2004, werd besloten voortaan een nationale Veteranendag in Den Haag te organiseren op zijn geboortedag, 29 juni. Na een aantal jaren werd dit bijgesteld: het is nu de laatste zaterdag in juni, zodat meer mensen de dag kunnen meebeleven. Dit jaar is dat toevalligerwijs weer precies op 29 juni.

Veteranendag 2019
Militaire parade in Den Haag (screenshot)

Veteranendag is een eerbetoon aan alle Nederlandse veteranen. Vanwege de verwachte hitte, met temperaturen van ruim boven de 30 graden, worden er dit jaar speciale maatregelen getroffen. Militairen mogen het zomertenue dragen en er is een ‘waterplan’ voor deelnemers aan het defilé.

Willem-Alexander veteranendag 2019
Koning Willem-Alexander tijdens de parade (screenshot)

De vlag

vlag nederland met kader
Vlag van Nederland

De Nederlandse vlag stamt in oorsprong uit de 16e eeuwse vrijheidsstrijd onder Willem van Oranje tegen de Spaanse overheersers. De eerste versie is de Prinsenvlag (zie aldaar), die verschillende verschijningsvormen kende, maar in het begin bijna altijd met oranje in plaats van het nu gebruikte rood. De kleuren oranje, wit en blauw zelf zouden van de livreikleuren van Willem van Oranje kunnen komen, maar ook zijn er theorieën dat  de kleuren ontleend zijn aan het wapen van Zeeland.

Zeker is in ieder geval dat geleidelijk aan, tussen 1597 en 1630 het oranje steeds meer werd vervangen door het rood. De reden daarvoor is waarschijnlijk dat de oranje baan in de vlag de neiging had te snel te verkleuren en daarmee bijna onzichtbaar werd. Ook op zee was de oranje baan in de vlag vaak moeilijk te onderscheiden. Rood had dat probleem als ‘sprekender’ kleur niet.

Pas op 19 februari 1937 werden kleuren van de Nederlandse vlag bij Koninklijk Besluit vastgelegd: De kleuren van de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden zijn rood, wit en blauw. Op 16 augustus 1948 werden de exacte kleuren ten behoeve van de marine iets exacter vastgesteld: helder vermiljoen, wit en kobaltblauw.

De wimpel

wimpel

De oranje wimpel wordt alleen gebruikt op Koningsdag (of Koninginnedag) en/of op verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis. De geschiedenis van de wimpel gaat 200 jaar terug. Bij het begin van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1813 onder Koning Willem I, gingen er stemmen op om de Prinsenvlag weer in te voeren. Dit is uiteindelijk niet gebeurd, maar om toch de verbondenheid met het Huis van Oranje te tonen werd de oranje wimpel bedacht, als extra ‘versiering’ bij de rood-wit-blauwe vlag

Oekraïne – День Конституції/Dag van de Grondwet (1996)

Deze dag herdenkt het goedkeuren en ingaan van de Oekraïnse grondwet op 28 juni 1996 door het Verkhovna Rada, het parlement van het land. Het is een één-kamer-parlement met 450 afgevaardigden.

Parlement Oekraïne
Verkhovna Rada, het parlementsgebouw (gebouwd tussen 1936-1938) in Kiev (© enacademic.com)

Hoewel het van meet af aan een officiële feestdag was, wordt het pas breed gedragen sinds de revolutie van 2014, waarbij president Viktor Janoekovytsj het veld moest ruimen. Het is een dag met talloze politieke speeches, muziekoptredens, parades en vuurwerk.

Oekraïne - Dag van de grondwet
De dag gaat gepaard met vele vaderlandslievende afbeeldingen (© obozrevatel.com)

De vlag

Vlag Oekraïne 1992-heden
Vlag van Oekraïne (1992-heden)

De vlag van Oekraïne bestaat uit twee even brede horizontale banen van blauw en geel.

Er zijn voldoende aanwijzingen dat de kleuren blauw en geel van de vlag ver terug gaan, zelfs tot de 15e eeuw. De kleuren gaan er echter pas echt toe doen wanneer de twee keizerrijken waar Oekraïne onderdeel van uitmaakte (het Russische en het Oostenrijks-Hongaarse), ophouden te bestaan.
De West-Oekraïense Nationale Republiek gebruikt tussen 1918 en 1919 de blauw-gele vlag. De vlag wordt gecontinuëerd  bij het samengaan van de twee Oekraïnes tot de Oekraïense Staat.

Tot aan 1949 heeft Oekraïne als Russische sovjet-republiek verschillende variaties van egaal rode vlaggen met de letters YCCP (Ukrayinskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika – oftewel Socialistische Sovjet Republiek Oekraïne) erop.

oekraine oud
Verschillende versies van de sovjet-vlaggen van Oekraïne, v.l.n.r.: 1917-1918, 1919-1929. 1929-1937, 1937-1949

In 1949 krijgen alle Russische republieken een vlag-‘make-over’, variaties op de vlag van de Sovjet-Unie met eigen accenten. Die van Oekraïne heeft een blauwe balk aan de onderkant.

Vlag Oekraïne SSR 1949-1991
Sovjet-vlag van Oekraïne van 1941 tot 1991

 

Vanaf 1990, dus nog vóór de onafhankelijkheid, wordt de blauw-gele vlag her en der al aarzelend waargenomen. Met het opnieuw zelfstandig worden, wordt de vlag officieel ingevoerd. Wettelijke status krijgt de vlag op 28 januari 1992.

Het blauw in de vlag symboliseert de hemel, het geel de uitgestrekte tarwevelden.

British Antarctic Territory – Antarctic Treaty (1961) / Antarctische Overeenkomst

Op 23 juni 1961 werd het Antarctic Treaty System (Antarctisch Verdrag) van kracht. Sinds 1959 stond het open voor ondertekening. De originele ondertekenaars waren de 12 landen die actief waren in Antarctica tijdens het Internationaal Geofysisch Jaar van 1957-1958: Argentinië, Australië, België, Chili, Frankrijk, Japan, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Zuid-Afrika, de Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Sinds 1961 hebben vele andere landen ook ondertekend, inclusief Nederland.

Antarctica map
Antarctica in taartpunten

Het verdrag regelt dat Antarctica een gebied is zonder militaire activiteit, met vrijheid voor wetenschappelijk onderzoek. In 1998 werd een bepaling aan het verdrag toegevoegd dat het tot 2048 onmogelijk maakt om delfstoffen op het continent te exploiteren. Aangezien Antarctica geen enkel land toebehoort, heeft het ook geen officiële vlag.

Er zijn echter wel degelijk territoriale claims. Argentinië, Australië, Chili, Frankrijk, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk hebben het continent in taartpunten van ongelijke grootte verdeeld, die elkaar op verschillende plekken overlappen. De claims zijn niet officieel en worden door veel ander landen, waaronder Nederland, niet erkend.

British Antarctic Territory map
British Antarctic Territory

Om de dag te markeren wappert vandaag de vlag van het British Antarctic Territory, officieel gevormd in 1962. Tot het territorium behoort het Antarctic Peninsula. De Britten hebben twee onderzoekscentra, Halley en Rothera.

De vlag

British Antarctic Territory
Vlag British Antarctic Territory (1998-heden)

De vlag is een zogenaamde ‘ensign’-vlag, een vlag die de Britse Union Flag of Union Jack als kanton in de broekingszijde laat zien en de rest van het veld vrij laat voor een symbool of wapen. Rode en blauwe ‘ensigns’ komen heel veel voor, de rode variant wordt op zee gebruikt als handelsvlag en bij de marine. De blauwe ‘ensign’ wordt door legeronderdelen gebruikt en door veel overzeese Britse territoria.

ensign
V.l.n.r.: blue ensign, red ensign en white ensign

De Britse Antarctische vlag is echter een ongewone witte ‘ensign’, uiteraard vanwege ijs en sneeuw. De vlag is in gebruik sinds 1998 en toont het Brits-Antarctische wapen (uit 1952), een fakkel (symbool voor onderzoek) met een Britse leeuw en pinguïn als schilddragers. Bovenop het schild is het wetenschappelijk vaartuig Discovery afgebeeld.

Wapen British Antarctic Territory
Wapen van het British Antarctic Territory

Orkney – Summer solstice (Zonnewende)

Orkney viert vandaag z’n zonnewende of summer solstice. De eilandengroep, ook bekend onder de naam Orcaden, ligt ten noorden van het Schotse vasteland en is deel van het Verenigd Koninkrijk.

Map Orkney + Shetland
Schotland met Orkney en Shetland

Dit jaar gebeurt dat bijvoorbeeld in de avond  bij de Comet Stone, niet ver van de Ring of Brodgar.
De Comet Stone is een 1,75 m hoge menhir, de Ring of Brodgar een steencirkel, te vergelijken met de in het zuiden van Engeland gelegen cirkels van Stonehenge en Avebury. Geschat wordt dat het opgericht werd tussen 2500 en 2000 v. Chr.
Vanaf vandaag gaan de dagen op het noordelijk halfrond weer korten en de nachten lengen.

steencirkels
Links: de Comet Stone (© themodernantiquarian.com) / Rechts: de Ring of Brodgar (© visitscotland.com)

De vlag

Vlag Orkney
Vlag van Orkney (2007-heden)

De vlag van Orkney is er een van het Scandinavische model: een rood veld met daaroverheen een geel Scandinavisch kruis. Daaroverheen een smaller Scandinavisch kruis in blauw.

Tot 2007 had Orkney een andere, onofficiële vlag. Toen in 1969 de ‘noorderburen’ van Shetland een eigen vlag invoerden, vonden twee Orcadians, Kenneth Campbell Fraser en Allan Macartney dat hun archipel niet kon achterblijven.

vlag shetork
Links: vlag van Shetland / Rechts: eerste, onofficiële vlag van Orkney

Net als Shetland kozen zij vanwege de historische banden met Noorwegen, voor een Scandinavisch kruis: rood op een geel veld. Ze kozen voor deze kleuren omdat die in de wapens van zowel Schotland en Noorwegen voorkomen. Hoewel de vlag toen dus ‘bedacht’ was, bestond hij eigenlijk alleen op papier. Pas vanaf 1994 had Allan Macartney de belangstelling voor de vlag zover doen toenemen dat hij voor het eerst in productie werd genomen. Toen het ontwerp het Court of the Lord Lyon onder ogen kwam (de heraldische autoriteit in Schotland) werd de vlag afgewezen. Dezelfde kleuren en afbeelding waren namelijk al in gebruik bij een adellijke familie in Noord-Ierland. Ondertussen was de vlag overigens nog nauwelijks in het straatbeeld verschenen.

Uiteindelijk werd er in februari/maart 2007 een ontwerpwedstrijd uitgeschreven. Toen het kaf van het koren gescheiden was, bleven er vijf ontwerpen over, die inmiddels allemaal goedgekeurd waren door het Court of the Lord Lyon. Het winnende ontwerp met 53% van de stemmen, was dat van de 52-jarige postbode Duncan Tullock uit Birsay.

Duncan Tullock
Duncan Tullock (© orkney.gov.uk)

Net als bij de eerste vlag waren de overwegingen hetzelfde: de historische banden met Noorwegen en Schotland.
In feite zijn ten opzichte van de eerste vlag de kleuren omgedraaid. Daarnaast is er een smaller blauw kruis over het gele gelegd. Opnieuw historisch juist, ondat die kleur voorkomt op de vlaggen van Noorwegen en Schotland, maar het staat tevens voor het maritieme karakter van de eilanden.

vlaggen noorschot
Links: vlag van Noorwegen / Rechts: Vlag van Schotland

Groenland – Ullortuneq (Nationale feestdag/Vlagblog)

Dat de Groenlandse nationale dag op 21 juni valt is uiteraard geen toeval. Bij een zo noordelijk gelegen land is de langste dag qua zonlicht een goede keuze. Het autonome bestuur van Groenland (onderdeel van het Deense Koninkrijk) riep deze dag in 1983 tot nationale feestdag uit. Voor de Groenlanders is dit een dagje uit, er zijn markten, feesttenten en veel vlagvertoon.

Ullortuneq Groenland
Vlagvertoon tijdens Ullortuneq in de Groenlandse hoofdstad Nuuk (© visitgreenland.com)

De vlag

Vlag Groenland
Vlag van Groenland (1985-heden)

Hoewel er in 1973 al pogingen werden ondernomen om tot een eigen vlag te komen, leidde dat uiteindelijk tot niets en bleef de Dannebrog, het Deense dundoek, de nationale vlag.

groenland vlaggen naast elkaar
Links: Dannebrog, de Deense vlag / Rechts: het ontwerp voor de Groenlandse vlag, dat een paar stemmen tekort kwam

Nadat Groenland een autonoom onderdeel was geworden van het koninkrijk in 1978, kwam er weer beweging in de vlaggenkwestie. De Groenlandse regering riep op tot het indienen van ontwerpen. Er kwamen er 555, waarvan 293 door Groenlanders zelf. Desondanks kwam men er niet uit en deed men een nieuwe oproep. Uiteindelijk hield men twee ontwerpen over. De huidige vlag kreeg 14 stemmen, terwijl het andere ontwerp, van Sven Tito Achen (1922-1986), een Scandinavisch kruis in groen en wit, er elf kreeg. De vlag werd voor het eerst gehesen op 21 juni 1985.

De vlag bestaat uit twee horizontale banen in wit en rood. Iets links van het midden is een cirkel geplaatst, de bovenkant rood, de onderkant wit. De vlag is een ontwerp van Thue Christiansen (1940), een Inuit, leraar, kunstenaar en politicus.

Thue Christiansen
Thue Christiansen, ontwerper van de Groenlandse vlag (foto: Rimdal Høeg) (© sermitsiaq.ag)

De vlag wordt door de Groenlanders aangeduid met de naam Erfalasorput, wat zoveel betekent als ‘onze vlag’. Volgens Christiansen staat de witte baan voor de gletsjers en het grotendeels witte oppervlak van Groenland. De rode baan staat voor de oceaan. De rode helft van de cirkel staat symbool voor de zon, waarvan de helft inmiddels onder de horizon is verdwenen. De witte helft van de cirkel representeert het pakijs en de ijsbergen.

Bolivia – Corpus Christi (Sacramentsdag)

Corpus Christi (Het Lichaam van Christus), is een belangrijke feestdag in het rooms-katholieke Bolivia. Het is dan ook een officiële vrije dag. De datum verschuift ieder jaar, omdat het 60 dagen na Pasen wordt gevierd.

De wortels van dit feest liggen overigens in wat wij nu België noemen, toen Juliana van Luik (1193-1258), een Norbertijnse non, met de viering begon in de 13e eeuw. Paus Urbanus IV (ca. 1195-1264) maakte er vervolgens een vast ritueel van binnen de rooms-katholieke kerk. Daarna zorgde theoloog/filosoof Thomas van Aquino (ca. 1225-1274) voor de invulling van deze kerkelijke hoogtijdag.

Bolivia portretten
V.l.n.r.: Juliana van Cornillon, beter bekend als Juliana van Luik (1193-1258) (© heiligen.net) / Jacques Pantaléon, beter bekend als paus Urbanus IV (ca. 1195-1264) (© geheugenvannederland.nl) / Thomas van Aquino (ca. 1225-1274)

De feestdag begint met een mis en eucharistieviering, waarbij kerkgangers een hostie (symbool voor brood) krijgen en een slok miswijn. Zowel de hostie als de wijn worden gezegend. Deze symboliek komt van het Laatste Avondmaal, waarbij Jezus brood en wijn deelde met zijn discipelen. Kort daarna zou hij gekruisigd worden. Het brood (of de hostie) staat voor zijn lichaam, de wijn voor zijn bloed.

Met de datum van Corpus Christi is door de jaren heen nogal geschoven. Tot in de jaren ’60 van de vorige eeuw was het óf de donderdag na Pinksteren, óf op 1 juli op het Fiesta  de la preciosísima sangre de nuestro Señor Jesucristo (Feest van het kostbare bloed van Christus). Dit laatste feest is in onbruik geraakt.

De viering kan per regio nogal verschillen. In het Andes-gebied worden bijvoorbeeld ook bezittingen van de kerkgangers gezegend en vinden er processies plaats. In Bolivia’s grootste stad, Santa Cruz (1,5 miljoen inwoners) wordt er een ‘mega’-mis opgedragen in het Tahuichi-voetbalstadion (capaciteit 38.000 mensen). Tijdens deze mis worden ook kleurrijke dansen uitgevoerd.

Corpus Christ Santa Cruz
Corpus Christi-mis/feest in het Tahuichi-voetbalstadion te Santa Cruz (© santacruz.gob.bo)

Hoewel Bolivia een seculiere staat is, is dit een officiële vrije dag en wordt het gezien als het belangrijkste feest na Kerstmis.

De vlag

Vlag Bolivia
Vlag van Bolivia (1888-heden)

Bolivia, officieel Plurinationale Staat Bolivia, heeft verschillende vlagontwerpen gehad sinds de onafhankelijkheid, maar de huidige vlag bestaat sinds 14 juli 1888.

De vlag is een horizontale driekleur in rood, geel en groen. In het midden van de gele baan is het staatswapen geplaatst. Het rood staat voor de fauna en de dapperheid van de Boliviaanse soldaat, het geel voor de Inca’s en de bodemschatten, het groen voor de flora, de vruchtbaarheid van de grond en de ontwikkeling van het land.

Wapen Bolivia
Wapen van Bolivia (1888-heden)

Het staatswapen, vastgesteld op dezelfde dag in 1888, is gebaseerd op dat van 1825. Het bestaat uit een ovalen schild waarop een landschap is afgebeeld. Een groene weide herbergt een alpaca, een korenschoof, een palmboom en achterin een huisje. Daarachter in geel verheft zich de berg Potosí (4.782 m), met een besneeuwde top, met daar achter een blauwe lucht met gele zon.

Potosi
De 4.782 m hoge Potosí (© imgrumweb.com)

De rand van het schild heeft aan de bovenzijde de naam Bolivia in rode kapitalen op een gele achtergrond en aan de onderzijde 10 gele sterren op een blauwe achtergrond. De 10 sterren staan voor de 10 departementen van het land, waarbij opgemerkt dient te worden dat één van die sterren staat voor de verloren gegane kustprovincie, nu ruwweg overeenkomend met de huidige Chileense regio Antofagasta.

Achter het schild zien we twee gekruiste kanonnen, aan iedere zijde drie Boliviaanse vlaggen, twee paar geweren, een vrijheidsmuts, een Inca strijdbijl (samen symbool voor de wil tot verdediging), een laurierkrans en bovenop het wapenschild een Andes-condor, klaar voor de vlucht (symbool voor de vrijheid).

Verenigd Koninkrijk – Garter Day (Kousenband-dag)

2 vlaggen vandaag! Nummer 2:

Vandaag is het Garter Day in Windsor, Engeland, het jaarlijkse ritueel waarbij de ridders uit de Most Noble Order of the Garter (De Orde van de Kousenband) in vol ornaat bijeenkomen.
De dag vindt altijd plaats in dezelfde week waarin de paardenraces van Royal Ascot worden gehouden, in het midden van de maand juni.

Garter-symbool
Symbool van de Orde van de Kousenband met het devies

Op deze Garter Day worden de nieuw benoemde leden van deze orde geïnstalleerd door de Britse monarch. Vandaag een Nederlands tintje, omdat koning Willem-Alexander officieel geïnstalleerd wordt, nadat hij vorig jaar oktober, tijdens zijn staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk, al benoemd was als ridder door koningin Elizabeth II, die het hoofd van de orde is. Bij het staatsbanket droeg hij dan ook het blauwe ordelint.

De orde werd óf in 1344 óf in 1348 ingesteld door koning Edward III, waarmee het een van de oudste nog bestaande ridderordes is. De curieuze naam zou de orde te danken hebben aan een voorval in 1344. Tijdens een hofbal danste koning Edward met zijn nicht/schoondochter Joan of Kent (Gravin van Salisbury), toen haar kousenband afzakte en bleef steken bij haar enkel.

garter edward jone
Links: Edward III (1312-1377) in zijn ‘Garter’-uitdossing (afbeelding uit The Garter Book) / Rechts: Artist’s impression van Edward III en Joan of Kent tijdens het kousenband-voorval

Volgens de overlevering werd er door verscheidene omstanders gelachen en gegniffeld. Daarna zijn er twee versies van dit verhaal: de eerste is, dat hij de kousenband opnieuw aan Joan’s been vastmaakte, de tweede is, dat hij hem op zijn eigen been vastgespte. Hierna zou hij gezegd hebben: “Honi soit qui mal y pense. Tel qui s’en rit aujourd’hui, s’honorera de la porter” (“Schande over hem die er kwaad van denkt. Zij die er vandaag om moeten lachen, zullen het morgen met trots dragen”). Die eerste zin is nu het devies van de orde.*)

Of dit werkelijk zo is voorgevallen is niet meer na te gaan, maar het is een mooi verhaal. Ook weer volgens de overlevering zou Edward daarna besloten hebben om de kousenband een symbool te maken van een nieuwe ridderorde van twee maal twaalf ridders plus hemzelf als hoofd van de orde, met als doel toernooien met elkaar te kunnen houden. De orde had net als andere ordes ook een politiek doel: de adel aan een vorst te binden.

Door de eeuwen heen groeide de orde uit tot de belangrijkste in Engeland (en later het Verenigd Koninkrijk), in bekendheid alleen te vergelijken met de uit 1430 daterende Orde van het Gulden Vlies.
Er zijn vier soorten Ridders van de Kousenband:
Ex officio: de monarch + de prins van Wales (de troonopvolger)
Royal Knights: leden van de koninklijke familie
Stranger Knights and Ladies: buitenlandse vorsten en vorstinnen
Knights and Ladies Companion (de ‘gewone’ leden zeg maar), met een maximum van 24. Alleen de monarch kan ridders benoemen.
De orde heeft altijd vrouwen in de orde toegelaten (Garter Ladies), als het koninginnen waren tenminste. Vanaf 1987 kunnen ook ‘gewone’ vrouwen in de orde worden opgenomen.

Windsor Castle
Windsor Castle

Zoals gezegd, eens per jaar komen de leden bijeen op Windsor Castle in hun ceremoniële ordekleding met mantel, pofbroek (voor de mannen), lange rok (voor de vrouwen), hoofddeksel met witte reiger- en struisveren en het blauwe ordelint. Onderaan dit lint hangt op de rechterheup de investment badge, een juweel van goud dat Sint Joris voorstelt die de draak verslaat, gevat binnen een kousenband (daar is-ie dan!), waarop ook het devies Honi soit qui mal y pense staat. Vrouwen dragen de kousenband om de linkerarm.

Throne room
De Throne Room, Windsor Castle

Op Garter Day verzamelen de ridders zich in de Throne Room van het kasteel. Het is hier dat koning Willem-Alexander zal worden geïnstalleerd door koningin Elizabeth. Een andere vorstelijke installatie vandaag is die van koning Felipe VI van Spanje. Hij werd bij zijn staatsbezoek in 2017 tot ridder benoemd, maar was nog niet geïnstalleerd. Hierna wordt er een staatslunch aangeboden in de Waterloo Chamber.

Waterloo Chamber - Windsor Castle
Waterloo Chamber, Windsor Castle (© culture24.org.uk)

Vervolgens lopen de ridders in een processie over het paleisterrein naar de Saint George’s Chapel. In deze kapel heeft iedere ridder een eigen zitplaats of stall. Boven deze zetels hangen de persoonlijke vaandels van de ridders. Hier wordt een dankdienst gehouden en is de finale van de installatie, door de stall in bezit te nemen.

garter koninginnen
V.l.n.r.: Koningin Elizabeth als hoofd van de orde / De processie onderweg / (Toenmalig) koningin Beatrix in haar Garter-kledij (screenshots)

Vele Oranjes gingen Willem-Alexander voor als Ridder van de Kousenband, om ons te beperken tot de laatste twee eeuwen: de koningen Willem I en Willem III, daarna de koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix (die dus nog steeds ridder is).

garter vaandels
Saint George’s Chapel, de stalls met daarboven de vaandels, op de rechterfoto is het vaandel van koningin Beatrix prominent in beeld

*) De spelling van het devies Honi soit qui mal y pense is in het oud-Frans, zij het met een spelfout: volgens de spelling van die tijd had dat dan Honny soit qui mal y pense moeten zijn, alhoewel spelling in die tijd niet zo exact was als tegenwoordig. De ‘spelfout’ werd nooit verbeterd. In modern Frans zou er een ‘n’ bijkomen: Honni soit qui mal y pense.

De vlag

De vlag is een samenvoeging van drie verschillende vlaggen, die van Engeland (een rood St. George’s Cross op een wit veld), die van Schotland (een wit St. Andrew’s Cross op een blauw veld) en Ierland (een rood St. Patrick’s Cross op een wit veld).

De Engelse vlag gaat in ieder geval terug tot zeker 1277 en stamt uit de tijd van de Kruisvaarders. De Schotse vlag wordt voor het eerst genoemd in 1165. De Ierse vlag (die staat voor het gehele eiland) staat bekend als St. Patrick’s Saltire of kortweg Saltire en stamt van rond 1780.

De drie vlaggen kwamen niet in één keer tezamen. Toen in 1603 Engeland en Schotland één monarch gingen delen (maar wel onafhankelijke koninkrijken bleven), werd er een vlag ontworpen die de twee gebieden samen vertegenwoordigde. In 1606 kwam er een vlag uit de bus rollen die de Schotse en Engelse vlaggen combineerde. Toen in 1801 Ierland een onderdeel van het Engels/Schotse koninkrijk werd St. Patrick’s Saltire toegevoegd, en daarmee was de huidige unievlag geboren.

Het enige deel van het koninkrijk wat niet in de vlag is vertegenwoordigd, is Wales. De reden daarvoor is dat Wales door Engeland in 1282 werd geannexeerd en door de Laws in Wales Acts van 1535-1542 officieel onderdeel werd van Engeland. Toen de eerste versie van de unievlag  werd ingevoerd in 1603, was er dus geen reden om Wales daarop te representeren.

vlag uk ontwikkeling

Voorrang

Wat wel eens over het hoofd wordt gezien is dat de vlag een een onder- en bovenkant heeft! Zeker bij onofficieel gebruik wordt hij nogal eens ondersteboven gehangen. De correcte positie van de vlag is die waarbij de bredere diagonale witte streep aan de broekingszijde (bij de mast) boven de rode diagonaal gepositioneerd is. De reden daarvoor is dat de witte diagonaal van het Schotse St. Andrew’s Cross officieel ‘voorrang’ krijgt boven het Ierse St. Patrick’s Cross!

Daartegenover staat een totaal andere uitleg: namelijk dat de onregelmatige vormen van het schuinkruis op het wit een banistieke verfijning is, om te voorkomen dat men zou zeggen dat het Ierse kruis op het Schotse kruis ligt, of omgekeerd. Dat is natuurlijk een veel sympathiekere uitleg, want zo wordt er niemand ‘voorgetrokken’, maar toch is de eerste versie de officiële!

IJsland – Íslenski þjóðhátíðardagurinn (Onafhankelijkheidsdag)

2 vlaggen vandaag! Nummer 1:

Íslenski þjóðhátíðardagurinn is de IJslandse Onafhankelijkheidsdag. Op 17 juni 1944 kreeg IJsland zijn onafhankelijkheid van Denemarken en sindsdien is de 17e juni een IJslandse feestdag.

Parade Reykjavik
Vlaggenparade in Reykjavík (© whatson.is)

Het is een dag met parades, veel vlaggen en speeches, maar daarna is het muziek wat de klok slaat, dansen en/of picknicken.

De vlag

Vlag IJsland
Vlag van IJsland

De vlag is van het Scandinavische model. Het veld is blauw met daarop een wit Scandinavisch kruis, waarbinnenin dan weer een rood kruis.

Het ontwerp stamt uit 1913 en was voor het eerst te zien op 19 juni 1915. De vlag was in eerste instantie alleen in gebruik op IJslandse vaartuigen binnen de territoriale wateren. Tot 1918 was IJsland onderdeel van Denemarken. Vanaf dat jaar kreeg het land zelfbestuur, maar bleef wel in een personele unie met Denemarken verbonden, waarbij de Deense koning nog steeds het staatshoofd was.

In 1919 was dat koning Christiaan X, die in dat jaar zijn goedkeuring aan de vlag gaf.

Christiaan X
Koning Christiaan X van Denemarken (1870-1947) (© kongernessamlin.dk)

Op 17 juni 1944, vandaag 75 jaar geleden, werd IJsland definitief onafhankelijk en op dezelfde dag werd de vlag nog eens officieel bevestigd, waarbij de blauwe kleur iets donkerder werd dan tot dan toe gebruikelijk.

De vlag lijkt wat de kleuren betreft op de Noorse vlag, met de kleuren in de omgekeerde volgorde. Dat is geen toeval, want vóór de Deense overheersing had IJsland al historische banden met Noorwegen. Los daarvan worden de kleuren ook symbolisch uitgelegd: blauw voor de hemel en de zee, wit voor de geisers en de ijsbergen en rood voor de vulkanen en de lava.

Saint-Pierre et Miquelon (Geclaimd voor de Franse Kroon – 1536)

Saint-Pierre et Miquelon is de verzamelnaam voor een groep van acht eilanden voor de kust van het Canadese Newfoundland. Het is een Frans overzees gebiedsdeel, het enige wat rest van de ooit omvangrijke bezittingen van Frankrijk in Noord-Amerika. Het grootste eiland is Miquelon, wat met een landengte is verbonden met het onbewoonde Langlade. Miquelon had in 2017 641 inwoners. Saint-Pierre hoewel kleiner, is het hoofdeiland met de gelijknamige hoofdstad, 5.633 inwoners in hetzelfde jaar.

saint pierre kaart
Links: de locatie van Saint-Pierre et Miquelon voor de kust van Newfoundland (© geographicguide.com) / Rechts: Kaart van Saint-Pierre et Miquelon (© mapsopensource.com)

De eilanden werden ‘ontdekt’ op 21 oktober 1520 door de Portugese zeevaarder João Álvares Fagundes. Zestien jaar later, op 15 juni 1536 claimt de Franse ontdekkingsreiziger Jacques Cartier, zeilend op de Grande Hermine, de eilanden voor de Franse koning François I.

ontdekkingsreizigers
V.l.n.r.: João Álvares Fagundes (ca.1460-1522), standbeeld in Viano do Castelo, Portugal (© minube.pt) / Jacques Cartier (1491-1557), fantasieportret / De Grande Hermine op een Franse postzegel uit 2008

Vanaf 1604 vestigen zich vissers uit Normandië, Bretagne en Baskenland op de eilanden. In 1713 lijft het Verenigd Koninkrijk de eilanden in en voegt ze bij Nova Scotia, maar na het einde van de Zevenjarige Oorlog, in 1763, worden de eilanden opnieuw Frans.

Heden ten dage vormt de visserij nog steeds de belangrijkste vorm van inkomsten voor deze kleine gemeenschap.

De vlag

Vlag Saint Pierre
Vlag van Saint-Pierre et Miquelon

 

De vlag is nooit officieel vastgesteld en strict genomen is de Franse vlag de officiële vlag.

Tricolore
Vlag van Frankrijk (de tricolore)

Dat weerhield de eilandbewoners er natuurlijk niet van een eigen vlag te ontwerpen.

De indeling is interessant, want de vlag vertoont drie kantons aan de vluchtzijde, onder elkaar. De kantons bestaan uit drie vlaggen. Het zijn van boven naar beneden de vlaggen van Baskenland, Bretagne (in de versie van 1532) en Normandië.

baskenland naast elkaar
Links: vlag van Baskenland (‘Ikurrina’) / Rechts: vlag van Normandië
bretagne naast elkaar.jpg
Links: oude versie van de vlag van Bretagne uit 1532 / Rechts: De oude vlag vormt nu het kanton in de tegenwoordige vlag van Bretagne

Het grootste gedeelte van de vlag wordt ingenomen door een schip in geel (of goud) op een blauw veld, varend richting de mastzijde, met golven eronder. Dit schip is de Grande Hermine, het schip van Jacques Cartier.

De vlag is gebaseerd op het wapen van de eilanden, waarbij de drie kantons boven de voorstelling met het schip geplaatst zijn en dat rond 1933 ingevoerd is.

Wapen St Pierre
Wapen van Saint-Pierre et Miquelon

Californië – California Republic (1846)

Op 9 september 1850 werd Californië de 31e staat van de Verenigde Staten van Amerika. Tot 1846 was Californië een deel van Mexico (wat op zijn beurt oorspronkelijk onder Spaans gezag stond).

California map
Situatie in het gebied halverwege de 19e eeuw, met in geel het gebied wat Mexico in 1848 verloor (© umich.edu)

De Mexicaanse regering dreigde in 1846 de alsmaar toenemende aantallen Amerikaanse kolonisten Californië uit te zetten. Een groep van hen kwam hier tegen in opstand en riep op 14 juni de republiek Californië uit. Lang duurde deze situatie niet, de ‘republiek’ had geen enkele autoriteit en werd door geen enkel land erkend. Maar het was wel een signaal, drie weken later arriveerden Amerikaanse troepen in het gebied, die Californië op de Mexicanen veroverden.

De kortstondige ‘California Republic’ kwam daarmee op 9 juli aan zijn eind. De facto was Californië dus al Amerikaans vanaf 1846, maar de officiële toetreding was in 1850.

De vlag

Vlag Californië
Vlag van Californië (1911-heden)

De Californische vlag stamt in feite uit de hierboven beschreven periode in 1846, toen Californië korstondig een republiek was.

De wellicht eerste vlag van de nieuwbakken republiek was een ontwerp van Peter Storm (een Noorse immigrant), die tussen de 14e en 17e juni 1846 te zien zou zijn geweest in Fort Sonoma. De vlag is bekend van een foto, waarschijnlijk gemaakt rond 1870, van Peter Storm, die met de vlag poseert, 24 jaar later dus.

californie portret
Peter Storm rond 1870, met de eerste (?) vlag van Californië, op de rechterfoto dezelfde vlag in close-up en gekanteld (© sfmuseum.org)

Het laat een horizontale tweekleur zien met een grizzlybeer  staand op zijn achterpoten en (vagelijk zichtbaar) een ster in de broekingshoek. Maar enig bewijs dat deze vlag werkelijk de eerste Californische vlag was, is nooit geleverd. Een andere theorie over deze vlag is dat hij pas in 1848 zou zijn gemaakt. De vlag werd bij zijn dood in 1877 met hem begraven in Calistoga, Californië.

Een andere (wellicht eerste) Californische vlag was haastig gefabriceerd door William Todd, die op een katoenen doek met rode en bruine verf een grizzlybeer, een ster en de tekst California Republic aanbracht. De vlag werd vervolgens boven het zojuist door de revolutionairen veroverde Fort Sonoma gehesen.

Bear Flag spel
De gebeurtenis als bordspel!

De actie staat in de geschiedenis nu bekend als de Bear Flag Revolt. Daarmee hebben we gelijk de bijnaam van de vlag te pakken: Bear flag.

De originele vlag is helaas op 18 april 1906 in San Francisco verloren gegaan, bij de grote aardbeving, maar is nog wel bekend van een foto uit 1890.

californie vlaggen naast elkaar
Links: de enige foto (uit 1890) van de andere eerste Californische vlag / Rechts: een digitaal vervaardigde voorstelling van deze vlag met de waarschijnlijke kleuren (© sfmuseum.org)

De moderne vlag heeft nog hetzelfde basisontwerp, maar de (bruine) grizzlybeer ziet er nu wat natuurlijker uit en staat prominent midden op de vlag en loopt op een stukje gras naar de mastzijde.

Vlag Texas
Vlag van Texas

De rode ster in de linkerbovenhoek verwijst naar Texas, de Lone Star State, die in de jaren daarvoor, zich net als Californië bevrijd had van de Mexicaanse overheersing en ook kortstondig een republiek was. Hoewel inmiddels natuurlijk niet meer de lading dekkend, is de naam California Republic vanwege de vlaggeschiedenis behouden en staat nu prominent onder de beer.

De onderkant van de vlag heeft een horizontale rode balk in dezelfde kleur als de ster. De vlag is officieel in gebruik sinds 3 februari 1911.