Nederland – Koningsdag / Verjaardag Koning Willem-Alexander (1967)

Voor het eerst sinds 2019 zal Koningsdag weer als vanouds verlopen, zonder corona-maatregelen.
Maastricht is de plek waar de koninklijke familie vandaag Koningsdag viert. Oorspronkelijk stond de Limburgse hoofdstad in 2020 al op als gaststad, maar door de pandemie werd dat toen helemaal afgeblazen.

Kaartje van de route (oranje) die de koninklijke familie zal afleggen (© koningsdag.bezoekmaastricht.nl/programma)

De koninklijke bus arriveert via stadsdeel Wyck om 11.00 uur bij de Sint Servaasbrug, waar bloemen worden aangeboden aan de koningin en de prinsessen.

De koninklijke bus arriveert op de Sint Servaasbrug (screenshot)
Op de brug worden bloemen overhandigd, we zien v.l.n.r. Koning Willem-Alexander, Prinses Alexia, Koningin Máxima en de Maastrichtse burgemeester Annemarie Penn-te Strake (screenshot)

Te voet gaat het verder langs het beeld van de Mestreechter Geis (De Geest van Maastricht) naar de Maasboulevard. Vervolgens zullen alle 16 Zuid-Limburgse gemeentes zich presenteren. In aanloop naar Koningsdag zijn de levens van verschillende Zuid-Limburgers op beeld vastgelegd. Hiermee krijgen de koninklijke familie (en de tv-kijkers) een beeld van wat het leven in de regio inhoudt.

De Koning en de Koningin krijgen een borreltje aangeboden (screenshot)

Op de Graanmarkt wordt het internationale studentenleven gepresenteerd met o.a. een ‘muzikaal spektakelstuk’ met de strijkers van de Philharmonie Zuid-Nederland en het Maastrichtse dj-duo Lucas & Steve.

Feest met dj-duo Lucas & Steve (screenshot)

Tevens wordt hier een Poort naar Europa onthuld als eerbetoon aan het 30-jarige Verdrag van Maastricht (1992). Twee leden van de koninklijke familie worden hier uitgenodigd de eerste herdenkingsmunt te slaan.

De Koning slaat de eerste herdenkingsmunt van 10 euro ter gelegenheid van 30 jaar Verdrag van Maastricht (screenshot)
Kroonprinses Amalia slaat de tweede (screenshot)
Het resultaat wordt aan de pers getoond (screenshot)

Verder gaat het naar het Onze Lieve Vrouweplein, waar de koninklijke gasten getest worden in hoeverre zij uit de voeten kunnen met het Maastrichts dialect (het Mestreechs).

De koninklijke familie verdiept zicht in het Mestreechs middels het Leesplenkske vaan de Mestreechter Taol (screenshot)

Culinair wordt het daarna met het maken van zoervleis (zuurvlees), vlaaien en biologische wijn, terwijl de Maastrichts beroemdste inwoner, André Rieu, voor muziek zorgt.

André Rieu met koor en orkest: een thuiswedstrijd (screenshot)
Manoe Konings verhoogt de sfeer verder met een doedelzak (screenshot)

In de Breestraat komt het cultureel en vereningingsleven aan bod, waaronder het carnaval, de opera en tientallen verenigingen in ‘herkenbaar tenue’.

De Koningin krijgt drie zoenen (screenshot)
En ook de Maastrichtse volkszangeres Beppie Kraft ontbreekt niet! (screenshot)

Op het Vrijthof zal Rowwen Hèze een speciaal voor de gelegenheid gecomponeerd lied spelen. Met het zingen van het Wilhelmus (met de Koninklijke Maastreechter Staar) wordt het bezoek wordt om 13.00 uur afgesloten.

Rowwen Hèze (screenshot)
De Koning spreekt een dankwoord uit op het Vrijthof (screenshot)

-Meer screenshots aan het einde van dit artikel-

De vlag

Vlag van Nederland

De Nederlandse vlag stamt in oorsprong uit de 16e eeuwse vrijheidsstrijd onder Willem van Oranje tegen de Spaanse overheersers. De eerste versie is de Prinsenvlag, die verschillende verschijningsvormen kende, met een wisselend aantal strepen, maar in het begin bijna altijd met oranje in plaats van het nu gebruikte rood. De kleuren oranje, wit en blauw zelf zouden van de livreikleuren van Willem van Oranje kunnen komen, maar ook zijn er theorieën dat  de kleuren ontleend zijn aan het wapen van Zeeland.

Links: Prinsenvlag met 11 banen / Rechts: Nederlandse vlag met oranje baan

Zeker is in ieder geval, dat geleidelijk aan, tussen 1597 en 1630 het oranje steeds meer werd vervangen door het rood. De reden daarvoor is waarschijnlijk dat de oranje baan in de vlag de neiging had te snel te verkleuren en daarmee bijna onzichtbaar werd. Ook op zee was de oranje baan in de vlag vaak moeilijk te onderscheiden. Rood had dat probleem als ‘sprekender’ kleur niet.

Pas op 19 februari 1937 werden de kleuren van de Nederlandse vlag bij Koninklijk Besluit vastgelegd: De kleuren van de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden zijn rood, wit en blauw. Op 16 augustus 1948 werden de exacte kleuren ten behoeve van de marine iets exacter vastgesteld: helder vermiljoen, wit en kobaltblauw.

Vlag Spaanse Nederlanden

Om in het kort iets te zeggen over twee vlaggen die ook ooit nationale vlaggen waren in wat nu Nederland is:
Vóór de Nederlandse opstand tegen de Spaanse overheersing (de Tachtigjarige Oorlog, 1568-1648) stonden het tegenwoordige Nederland en België sinds 1482 bekend onder de naam Habsburgse of Spaanse Nederlanden.

Links: Vlag van de Habsburgse of Spaanse Nederlanden / Rechts: Kaart van de Spaanse Nederlanden (in oranje), donkerpaars: het Prins-bisdom Luik, roze: het Prinsdom van Stavelot-Malmédy, lichtpaars: het Prins-bisdom van Cambrésis

De vlag die toen gevoerd werd was wit met een rood Bourgondisch kruis, schuingeplaatst in de vorm van twee knoestige stokken. Het lijkt daarmee op het andreaskruis (dat kruis heeft echter geen knoesten).
Met de revolutie van de Noordelijke Nederlanden (nu Nederland) ging dit gebied stukje bij beetje over op het oranje-wit-blauw (zie ook boven).
De Zuidelijke Nederlanden (nu België) bleven de vlag met het kruis gebruiken tot aan 1715, toen dit gebied overging naar Oostenrijk onder de naam Oostenrijkse Nederlanden (met een andere vlag).

Kaart van de Bataafse Republiek in 1801 (door Joostik, gebaseerd op de “Groote historische schoolatlas ten gebruike bij het onderwijs in de vaderlandsche en algemene geschiedenis”, door H. Hattema, 1920) (publiek domein)

Vlag van de Bataafse Republiek

De andere vlag was die van de Bataafse Republiek en daarmee komen we in de tijd van Napoleon.
Daags nadat stadhouder Willem V naar Engeland vluchtte (19 januari 1795) werd de Bataafse Republiek een feit. Hoewel het op papier een autonome republiek was, was het land in feite een vazalstaat van Frankrijk, eufemistisch een zusterrepubliek genoemd.
Het rood-wit-blauw van de vlag werd gehandhaafd maar in de broektop kwam een afbeelding te staan. Hoewel deze vlag oorspronkelijk als marinevlag werd ingevoerd, werd ze uiteindelijk ook aan land gevoerd.

Vlag van de Bataafse Republiek (1795-1806)

De afbeelding toont een zogenaamde Nederlandse of Bataafse maagd, ook wel de Vrijheidsmaagd genoemd. Haar gouden helm is getooid met veren in de kleur van de Nederlandse of Bataafse vlag. Naast haar zit de Nederlandse of Bataafse leeuw, die enigszins verbijsterd kijkt.
Beiden houden een speer vast, waar bovenop een vrijheidshoed balanceert.
De maagd houdt aan haar andere zijde een schild vast met daarop een Romeinse roedenbundel met bijlen (fasces).
Het hele tafereel is geplaatst op een groene ondergrond met struikgewas en gezien de wapperende sjaal, verentooi en leeuwenmanen lijkt het flink te waaien!

Afbeelding op de vlag van de Bataafse Republiek

De afbeelding op de rode baan kwam weer te vervallen in 1806 toen de Bataafse Republiek door Napoleon werd vervangen door het Koninkrijk Holland, waarbij hij zijn derde broer, Lodewijk Napoleon, op de troon zette.
Dit koninkrijk was maar een kort leven beschoren, Napoleon was ontevreden met zijn broer als koning, die hij ‘te Hollands’ vond worden. Hij zette Lodewijk Napoleon in 1810 af en lijfde Nederland bij zijn in 1804 gevormde Franse Keizerrijk in, waardoor de officiële vlag in Nederland de Franse tricolore werd.

Detail uit een kaart van het Franse Keizerrijk in 1810 na inlijving van Nederland (© Andrein, 2015)

Na een desastreus verlopen veldslag van Napoleon in Rusland, begon het keizerrijk te imploderen en verlieten de Fransen Nederland en werd door de geallieerde Europese machten (het Verenigd Koninkrijk, Rusland, Oostenrijk en Pruisen) in 1813 het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in het leven geroepen: Nederland, België en Luxemburg samen onder Koning Willem I, zoon van de laatste stadhouder Willem V.
En daarmee keerde de Nederlandse driekleur definitief terug.

Geuzen

Links: Geus van de Koninklijke Marine (‘dubbele of prinsengeus’) / Rechts: Geus van de watersport (‘enkele geus’ of ‘geusje’)

Tot slot een bekende verschijning op het water: de van de Nederlandse vlag afgeleide geus. Een geus is een vlag die op een schip gevoerd wordt.
We kennen in Nederland twee geuzen.

De eerste, de dubbele of prinsengeus wordt gebruikt door de Koninklijke Marine.
Het is een zogenaamde gegeerde vlag met twaalf segmenten in rood-wit-blauw, de kleuren van de nationale vlag, die krachtens Koninklijk Besluit 315 van 20 juli 1931 officieel werd vastgesteld, maar is terug te voeren tot de Tachtigjarige Oorlog.

De dubbele of prinsengeus wordt gebruikt als een schip op zon- en feestdagen voor anker of aan de kade ligt, als er een buitenlands marineschip in de haven ligt en als een Nederlands marineschip in een buitenlandse haven ligt, maar dus niet als een schip onderweg is.

Twee marineschepen aan de kade in Willemstad, Curaçao, van het linkerschip (de Hr.Ms. Karel Doorman) zien we de achtersteven met de Nederlandse vlag, het schip rechts voert de dubbele of prinsengeus op de boeg (fotograaf onbekend)

Het eenvoudiger ‘broertje’ van de dubbele of prinsengeus is de enkele geus of geusje, eveneens een gegeerde vlag in rood-wit-blauw, maar dan met acht segmenten in plaats van twaalf.
Deze geus wordt gebruikt binnen de watersport en wel door ronde- en platbodemjachten op de botteloef of kluiverboom en door kotters en andere traditioneel getuigde schepen en jachten op de boegspriet.
Ook motorjachten kunnen de enkele geus voeren en wel op het voorschip, maar alleen indien men eveneens de verenigingsstandaard of clubvlag in de top van een mast en hoger dan de geus heeft gezet.

De watersportetiquette in beeld met drie vlaggen: de Nederlandse vlag op de achtersteven, de verenigingsstandaard of clubvlag hoog aan de mast en de enkele geus of geusje op de boeg (fotograaf onbekend)


De wimpel

wimpel

De oranje wimpel wordt alleen gebruikt op Koningsdag (of Koninginnedag) en/of op verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis. De geschiedenis van de wimpel gaat ruim 200 jaar terug. Bij het begin van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1813 onder Koning Willem I, gingen er stemmen op om de Prinsenvlag weer in te voeren. Dit is uiteindelijk niet gebeurd, maar om toch de verbondenheid met het Huis van Oranje te tonen werd de oranje wimpel bedacht, als extra ‘versiering’ bij de rood-wit-blauwe vlag.

Screenshots van Koningsdag in Maastricht

Poseren voor de fotografen, v.l.n.r.: Prinses Ariane, Prinses Alexia, Koningin Máxima, Koning Willem-Alexander en Kroonprinses Amalia
De prinsessen Ariane, Amalia en Alexia
Prins Maurits en Prinses Marilène
Tableau de la troupe: v.l.n.r.: Koning Willem-Alexander, burgemeester Annemarie Penn-te Strake van Maastricht, Koningin Máxima, Prinses Amalia, gouverneur van Limburg Emile Roemer, Prinses Ariane en Prinses Alexia
De wind krijgt vat op het cape-gedeelte van Koningin Máxima’s jurk
De Koning deelt boksen uit, maar schudt af en toe ook een hand
Op de foto met Prinses Alexia
Selfie met Prins Maurits
Prinses Aimée en Prins Floris
Prins Constantijn kijkt tevreden om zich heen, zijn vrouw Prinses Laurentien zien we op de achtergrond
Anti-monarchisten hebben zich opgesteld op de Maasboulevard
Prinses Ariane
Prinses Amalia en de Koning tonen de door hun geslagen munten aan de fotografen
Het betreft een herdenkingsmunt van 10 euro naar aanleiding van 30 jaar Verdrag van Maastricht
Het gaat los bij de dj’s Lucas en Steve
De Koning met Prinses Annette, de vrouw van Prins Bernhard
De Koningin ontvangt zonnebloemen
Prinses Amalia en haar oom Prins Constantijn tijdens de quiz met Mestreechse streekwoorden
Een goed antwoord!
De Koning zit in een team met Prinses Aimée, Prinses Ariane, Prins Pieter-Christiaan en Prinses Laurentien
Prinses Anita tijdens het spel
Naast de gewone vlaaien ook een koningsvlaai!
Een selfie met de Prinses van Oranje
Prins Maurits neemt het even over van de NOS-verslaggeefster
Selfie met Prinses Alexia
André Rieu en zijn orkest kijken of het koninklijk gezelschap er al aankomt
De Koning met zijn jongste dochter Ariane
Iedereen is er, André Rieu kan van start
Het koor
Van een andere kant bekeken
De Koningin en gouverneur Emile Roemer genieten van het optreden van André Rieu en zijn koor en orkest
Prinses Ariane
En nog een keer
Prinses Alexia
Ook de burgemeester en de Koning ontkomen er niet aan: inhaken en meedeinen!
Prinses Laurentien laat zich niet onbetuigd
De regionale omroep L1 heeft een kort gesprekje met de Koning
…en de Prinses van Oranje
De NOS slaat de Koningin aan de haak
Het koninklijke gezelschap wordt toegezongen door Beppie Kraft
Selfie met Prins Pieter-Christiaan
In het segment ‘verenigingen’ ontbreekt het COC niet
Prinses Ariane en haar vader staan RTL Nieuws te woord
De Koning stuit op een collega!
De Koningin laat zich informeren bij de Prinsen Carnaval
Het einde van de route: de Koning spreekt een dankwoord op het Vrijthof
…geflankeerd door Prinses Amalia en de burgemeester
Blik op het podium op het Vrijthof, met de rode toren van de Sint Janskerk en rechts de Sint Servaasbasiliek
En een laatste blik op de Limburgse hoofdstad met in het midden een zee van oranje op het Vrijthof

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s