Tagarchief: Vlissingen

Vlissingen – Stadsrechten 1315

img_4809

Vandaag is het 701 jaar geleden dat Vlissingen stadsrechten kreeg, de 700 jaar werd vorig jaar uitgebreid gevierd, o.a. met een speciale Vlissingen 700-vlag. Over die vlag en de geschiedenis van de stadsrechten uit 1315: zie de post van 2 april 2015.

De vlag
De Vlissingse stadsvlag is een van de oudere en bekendere vlaggen van het land en komt op verschillende schilderijen vanaf de 15e eeuw voor, meestal zeegezichten en zeeslagen. Maar ook in verschillende oude vlaggenboeken en op vlaggenkaarten komt hij al voor.

De vlag is rood met daarop in het midden afgebeeld het stadswapen van Vlissingen, als vanouds een (meestal gekroonde) fles. Het wapen werd pas officieel bevestigd bij een Besluit van de Hoge Raad van Adel op 31 juli 1817 en luidde als volgt:

Van keel (rood), beladen met een Jacoba’s kruikje van zilver (wit), gekroond, geketend en gecierd van goud (geel). ’t Schild gedekt met een kroon, mede van goud.

In de eeuwen voor dit besluit, nam men het bij gebrek aan een officiële beschrijving van zowel wapen als vlag, niet zo nauw: de fles werd ook wel in geel afgebeeld, de kroon in wit, of zoals eerder vermeld, zónder kroon, mét en zónder ketens. Hoewel het rode veld redelijk consequent werd gebruikt zijn er ook afbeeldingen bekend met de Prinsenvlag als achtergrond, of het rood-wit-blauw van de Nederlandse vlag. Het rode veld is waarschijnlijk voortgevloeid uit de tijd van de kaapvaart. Kapers voerden vaak een rode vlag en Vlissingse kapers waren dan weer herkenbaar aan het stadswapen op zo’n vlag.

Hoewel de vlag sinds de 19e eeuw al aardig gestandaardiseerd was, werd hij pas officieel bevestig in een raadsbesluit van 31 augustus 1973 en dat luidde als volgt:

Rood met op het midden een wit jacobakannetje, geel geketend en gesierd en erboven een gele kroon van drie bladeren en twee parels, een en ander ter hoogte van vier vijfde van de vlaghoogte.

Prinsenvlag – Opstand in Vlissingen (1572)

6 april is de dag van de opstand van de Vlissingse bevolking tegen de Spaanse bezetters. Het jaar is 1572 en een paar dagen daarvoor, op 1 april hebben de Watergeuzen (het illegale anti-Spaanse verzet) Den Briel op de Spanjaarden veroverd. Het inspireert de Vlissingers.

De bevolking wordt kort gehouden, moet een massale inkwartiering van Spaanse troepen ondergaan en men ondervindt hinder bij het uitoefenen van het werk, wat voor veel Vlissingers bestaat uit de visvangst. Op zondagochtend 6 april (Paaszondag) liet de pastoor in de Sint Jacobskerk zich niet onbetuigd. Er werd door hem afgrijselijck gedonderd tegen de hardvochtige Spaanse bezetting. Het was het startschot van de Vlissingse Opstand.

Opgehangen

Het zou te ver voeren dit hier uitgebreid uit de doeken te doen, daarom de korte versie:
De bevolking joeg tussen 6 en 13 april de Spaanse bezettingsmacht (een Waals garnizoen) de stad uit, de laatste dagen geholpen door de inderhaast gealarmeerde Watergeuzen.

In de tussentijd was op woensdag 9 april een brik op de Vlissingse rede verschenen. Aan boord was de Spaanse edelman Don Pedro Pacieco, de militaire opperbouwmeester van de landvoogd, de hertog van Alva. Pacieco kwam uit Gent en wist nog niets van de opstand. Hij werd ‘welkom’ geheten, maar zeker niet op een wijze die hij zelf verwacht had. Hij wordt gevangen gezet in het gerechtsgebouw aan de Bierkade (nu Bellamypark 35). Op 29 april wordt hij voor het gerechtsgebouw opgehangen, samen met twee Spanjaarden uit zijn gevolg. Een steen in het wegdek met het jaartal 1572 herinnert hier nog aan.

De bevrijdingen van Den Briel en Vlissingen vormden de opmaat voor de volksopstand tegen de Spaanse bezetter onder Willem van Oranje.

De vlag

De Prinsenvlag is de Nederlandse revolutievlag en is waarschijnlijk voor het eerst te zien geweest bij de inname van Den Briel. Al sinds jaar en dag wappert hij tegenwoordig op 6 april vanaf de Sint Jacobstoren als herinnering aan de Vlissingse Opstand.

De kleuren oranje, wit en blauw komen waarschijnlijk van de livreikleuren van prins Willem van Oranje, als kopstuk van het verzet tegen de Spanjaarden. En na de innames van Den Briel en Vlissingen kreeg hij dan ook al gauw de naam waaronder hij tegenwoordig nog steeds bekend is: Prinsenvlag (Princevlag in 1572).

Eind 16e eeuw werd de Prinsenvlag door de Zeeuwse Admiraliteit ingevoerd voor schepen van oorloge voor Vlissingen en Veere, dan inmiddels met drie banen. Op verschillende schilderijen is de vlag ook op Zeeuwse schepen te zien.

De Prinsenvlag is de eerste vlag met horizontale banen, de vraag is alleen: hóéveel banen? Het precieze aantal banen van de vlag is nooit vastgesteld en komt in vele, vele varianten voor, van drie tot en met twaalf en alles er tussenin! Ook de onderlinge kleurvolgorde is nooit vastgesteld, met als gevolg dat de ene Prinsenvlag de andere niet is!

De Prinsenvlag is tevens de basis voor de huidige Nederlandse vlag, waarbij het oranje inmiddels rood is geworden (dit gebeurde geleidelijk aan in de eeuwen daarvoor) en men drie banen meer dan genoeg vond.

De versie die hier vandaag wappert is opgebouwd uit het drie maal herhaalde oranje, wit blauw, van elkaar gescheiden door twee extra witte banen, een totaal van elf banen dus. Deze versie wordt ook gebruikt op de replica’s van 17e-eeuwse schepen van de Batavia-werf in Lelystad.

prinsevlag

Vlissingen 700 jaar

En vandaag is het dan zover: exact 700 jaar geleden kreeg Vlissingen stadsrechten, verleend door Willem III (1287-1337) graaf van Holland en Zeeland. Op die dag tekende hij de oorkonde met 47 artikelen, waarin alle rechten, geboden en verboden werden opgesomd.

Naast zaken als het recht stadsmuren te bouwen, (week)markten te houden of tol te heffen, kon een stad ook zijn eigen rechtspraak regelen. Willem III en zijn opvolgers profiteerden daar ook van: van opgelegde boetes verdween het grootste deel richting het grafelijke hof.

Andere plaatsen
Vlissingen was bij lange na niet de eerste stad in Zeeland, zeker 12 steden gingen Vlissingen voor: Aardenburg (1127), Hulst (1180), Biervliet (1183), Axel (1213), Middelburg (1217), Westkapelle (1223), Domburg (1223), Oostburg (1237), Sint Anna ter Muiden (1242), Zierikzee (1248), Sluis (1290) en IJzendijke (1303). Zeeuwse hekkensluiter is Terneuzen (1584).

Het zegt verder natuurlijk niets over de ouderdom van een plaats. In het geval van Vlissingen wordt nu aangenomen dat het dorp Vlissingen omstreeks 1150 is ontstaan. Nadat Walcheren in 1134 bij een grote stormvloed bijna geheel onder water kwam te staan, werd er in de jaren daarna hard gewekt aan herstel door middel van dijkaanleg. Het gebied waar nu Vlissingen ligt, had een natuurlijke haven en het plaatselijke veen leverde zout en brandstof. Het dorp begon dan ook als een vissersdorp en een plek waar je zout kon delven. Al met al is Vlissingen als plaats inmiddels dan dus ruim 850 jaar oud.

Hoe het ook zij: vandaag 700 jaar stad. Ter verhoging van de feestvreugde is er nu ook het speciale Vlissingen 700-bier. Proost!
Eerdere berichten over de Vlissingse jubileumvlag.

Vlissingen 700 jaar (nog 1 week aftellen)

vlissingenwolken

Nog één week, en dan is het zover. Vlissingen viert dan dat de stad 700 jaar geleden stadsrechten kreeg. Daarom vandaag: zoek de overeenkomsten.

vlissingen rood

vlissingen 700

De ene (rode) afbeelding is de bekende Vlissingse vlag met de fles. Hij behoort tot de oudere stadsvlaggen. Op schilderijen van omstreeks 1600 is de vlag al te zien al wapperend op schepen. 

De vlag wordt voor het eerst beschreven in een Napolitaans vlaggenboek uit 1667, als een witte gekroonde fles op het midden van een rood-wit-blauwe vlag. Desondanks werd de vlag in de praktijk nooit als rood-wit-blauw waargenomen, maar als rood. 

Deze kleur komt waarschijnlijk voort uit de gelegaliseerde kaapvaart. Piraten uit die tijd voerden een zwarte vlag; kapers een rode. Vlissingse kapers beeldden daarbij het Vlissingse stadswapen af: de fles. De andere afbeelding (witte achtergrond) is de feestvlag met de fles in moderne stijl. Zie voor informatie de post van vorige week

Een versie gemaakt van Legoblokjes is momenteel te zien in de centrale hal van het stadhuis. De afbeelding is in elkaar gezet door Lego-expositie Blokje bij Blokje, dat in het Fonteynecomplex huist.

Het feestlogo van Vlissingen, in Legoblokjes.
Het feestlogo van Vlissingen, in Legoblokjes.
vlissingen lego 2
Close-up van het Legopaneel.

Vlissingen 700 (nog 2 weken aftellen)

Vandaag over twee weken is het zover: op donderdag 2 april wordt herdacht dat Vlissingen 700 jaar geleden stadsrechten kreeg. De komende donderdagen gaat dan ook de Vlissingen 700-vlag in top.

De vlag

De vlag van Vlissingen 700 is een logo-vlag op een wit veld: aan de broekingszijde de fles uit het wapen van Vlissingen, daarnaast, langs de bovenzijde Vlissingen in kapitalen en daaronder, nog een paar slagen groter, het getal 700.
De fles is uitgevoerd met afwisselend bonte en witte horizontale strepen, van boven naar beneden: de kroon in geel, en vervolgens blauw, rood, oranje, groen, paars, rood, groen en een gele voet.

De twee kettingen van de fles, die van de kroon naar het midden van de fles lopen zijn in geel uitgevoerd.
De letters hebben een blauwe-groene kleur, de kleur van de zee.

Het logo is in 2014 ontworpen door Renate Zegelink van de Gemeente Vlissingen. Ze heeft heel lang gestoeid met verschillende ontwerpen, totdat ze bij het definitieve logo uitkwam.
Tegen de auteur van dit blog vertelde ze dat ze eerst dacht aan de skyline van Vlissingen, later aan de (eind 15e eeuwse) Gevangentoren. Uiteindelijk beviel het haar allemaal niet. Ze gooide het vervolgens over een heel andere boeg en kwam uit bij het stadswapen, de fles van Vlissingen, maar dan in een nieuw jasje.

Oost- en West-Souburg

Strikt genomen hoort deze vlag op 1 juli thuis, maar wegens “vlagdagen-drukte” (verschillende vlaggen die allemaal op één dag zouden moeten wapperen), één dag eerder”!

Op 1 juli 1966 werd bij de gemeentelijke herindeling van Walcheren de gemeente Oost- en West-Souburg (samen met de gemeente Ritthem) bij Vlissingen gevoegd. (Op een kleine strook in het noorden na, die bij Middelburg werd gevoegd en een strook in het westen, die naar Valkenisse ging, nu op zijn beurt inmiddels onderdeel van de gemeente Veere).

Oost- en West-Souburg waren tot 1842 afzonderlijke gemeenten, elk met een eigen wapen.
Het wapen van West-Souburg heeft een gouden veld met een rode burcht, dat van Oost-Souburg een zwart veld met een gouden burcht.
De Hoge Raad van Adel voegde bij de gemeentelijke herindeling op 23 november 1842 beide wapens samen, zodat de linkerhelft werd ingenomen door Oost-Souburg en de rechterhelft door West-Souburg.

Het werd als volgt omschreven: Gepartiseerd van sabel en goud, waarop een burgt, gepartiseerd van goud en keel.
Tegenwoordig wordt het omschreven als: Gedeeld van zwart en goud, met een van goud en rood gedeelde dubbele burcht over de delingslijn.
De vlag van Oost- en West-Souburg heeft het wapen middenin de vlag, die in twee kleuren is verdeeld: het goud (in de praktijk geel) van de “Oost-Souburgse burcht” aan de broekingszijde, en het rood van “West-Souburgse burcht” aan de vluchtzijde.

Interessant is natuurlijk te bedenken dat hoewel de vlag bijna uitsluitend in Oost-Souburg te zien is, het evengoed de vlag van West-Souburg is (tegenwoordig de facto een wijk van Vlissingen).

20140630-084208-31328821.jpg