Tagarchief: Zeeland

Middelburg – Verwoesting binnenstad (1940)

Een reactie plaatsen

Vandaag 79 jaar geleden brandde een deel van de Middelburgse binnenstad af. Opmerkelijk is dat na al die jaren nog steeds niet duidelijk is wie er verantwoordelijk was voor deze ramp.

Toen op 15 mei 1940 het Nederlandse leger capituleerde voor de Duitse bezetters, gold dat niet voor héél Nederland. De strijd in Zeeland ging gewoon door, onder het afzonderlijke commando van de Commandant Zeeland, schout-bij-nacht Hendrik-Jan van der Stad.

Sinds de Duitse inval van 10 mei werden Franse troepen aangevoerd via de haven van Vlissingen, om het Nederlandse leger bij te staan. De commisaris van de koningin, jonkheer Johan Willem Quarles van Ufford, week uit van hoofdstad Middelburg naar Oostburg in Zeeuws-Vlaanderen.

Quarles van Ufford
Jonkheer Quarles van Ufford (1882-1951) (© parlement.com)

Op 15 mei, de dag van de capitulatie in de rest van het land, vielen Duitse troepen Zeeland binnen en veroverden binnen twee dagen het grootste deel van de provincie. Op 16 mei week ook de Commandant Zeeland uit naar Zeeuws-Vlaanderen, nadat hij het opperbevel over de achtergebleven troepen had overgedragen aan de Franse admiraal Charles Platon.

Admiraal Charles Platon (1886-1944) (publiek domein)

Op 17 mei waren alleen Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen nog onbezet en nu onder Frans militair gezag. Wat er vervolgens precies gebeurde op deze dag is zoals gezegd, niet helemaal duidelijk. Zeker is wel dat ’s ochtends Duitse verkenningsvluchten plastsvonden boven Walcheren. Pas aan het begin van de middag werd er strijd geleverd, waarbij Duitse bommenwerpers Franse en Nederlandse troepen en artillerie-stellingen bestookten.

Middelburg oud
De Markt in Middelburg vóór de Tweede Wereldoorlog, links het stadhuis, rechts de Lange Jan (publiek domein)

Hoewel achteraf beweerd wordt dat daarbij ook de Middelburgse binnenstad werd gebombardeerd, waardoor er daarna een grote stadsbrand ontstond, zijn daar nooit sluitende bewijzen voor gevonden.

Wat wel vaststaat is dat de Duitse overmacht te groot was en dat de Franse troepen zich terugtrokken vanaf de Sloedam en Middelburg, richting Vlissingen om vandaar de oversteek naar Zeeuws-Vlaanderen te maken.

Bij gebrek aan brisantgranaten vuurden de Fransen vanuit Breskens zeedoel-granaten af richting het Middelburgse centrum. Zo tegen de 40 stuks. De schade bij het inslaan van dit type granaat is minder verwoestend dan dat van een bom, maar de hoeveelheid energie die vrijkomt is evengoed enorm en zeker is dat er meerdere branden door ontstonden.

Achteraf gezien lijkt het dan ook het waarschijnlijkst dat die verschillende brandhaarden uitgroeiden tot één grote stadsbrand. Middelburg was vanaf 14 mei voor een groot deel geëvacueerd, waardoor er te weinig mensen waren om de branden te blussen, waarbij de harde noordoosten wind niet hielp.

Het trieste resultaat was dat een deel van het historische centrum in vlammen opging, waaronder het stadhuis, het abdij-complex met de hoogste kerktoren van Zeeland, de Lange Jan, de Sint Jorisdoelen en veel winkels, bedrijfspanden en woonhuizen. Het aantal doden bedroeg 11, het aantal verwoeste panden tegen de 600.

Middelburg verwoesting
Verwoestingen in Middelburg: het stadhuis (links) en het abdijcomplex met een gehavende Lange Jan (rechts)

Tegen de avond liet de waarnemend Commandant Zeeland in Middelburg de witte vlag wapperen. Een deel van de Franse troepen ontkwam die dag door vanuit Vlissingen de Westerschelde over te steken naar Breskens. Even goed werden er zo’n 2000 Franse militairen krijgsgevangen gemaakt en aan Nederlandse zijde plusminus 6000.

Het puin werd in de weken daarna geruimd. Na de Tweede Wereldoorlog werd de binnenstad in fases herbouwd, waarbij niet alles terugkeerde zoals het was, zelfs de stratenloop veranderde deels. Wel gereconstrueerd werden het stadhuis, het abdijcomplex met Lange Jan en de Sint Jorisdoelen.

Stadhuis nu
Het (inmiddels voormalige) stadhuis van Middelburg, nu University College Roosevelt

De vlag

De vlag van Middelburg is rood met een dubbele burchttoren in goud (geel) in het midden.

Vlag Middelburg
De vlag van Middelburg

Het curieuze is dat deze vlag, die al eeuwen bestaat, pas sinds april 1974, na overleg met de Hoge Raad van Adel, de officiële Middelburgse vlag werd. Middelburg had tot die tijd namelijk nóg een vlag, een horizontale driekleur van geel, wit en rood, hoewel die in de praktijk eigenlijk al niet meer te zien was, maar in 1962 door vlaggendeskundige Klaes Sierksma nog als officiële vlag in zijn Nederlands vlaggenboek wordt opgevoerd. De vlag met de burchttoren noemt hij echter ook, maar dan onder de noemer ‘andere vlaggen’.

Beide vlaggen zijn echter al in gebruik sinds de Noordelijke Nederlanden zich afscheidden van het Spaanse Rijk en als zeven autonome gewesten samen een republiek vormden.

Waar de geel-wit-rode vlag vandaan kwam staat niet vast, maar hij lijkt op de Koningsvlag die vóór de omwenteling in gebruik was tijdens de regering van keizer Karel V, maar dan in omgekeerde volgorde.

Middelburg oude vlag
De ándere vlag van Middelburg (links) en de koningsvlag uit de tijd van Karel V (rechts)

De geel-wit-rode vlag is o.a. te zien op maritieme schilderijen uit de 16e en 17e eeuw. Hetzelfde kan overigens gezegd worden over de (huidige) rode vlag met burchttoren.

Opnamedatum: 2011-11-28
Detail van een schilderij van Jan van de Venne, getiteld Het vertrek van een hoogwaardigheidsbekleder uit Middelburg (1615), bovenin de mast de rode vlag met burchttoren van Middelburg (en daaronder de Zeeuwse vlag) (© Rijksmuseum)

Dit type vlag, rood met een stadssymbool, komt in deze tijd meer voor, getuige twee andere Zeeuwse stadsvlaggen, die van Vlissingen (die nog steeds bestaat) en die van Veere (niet meer in gebruik). Ze werden meestal als geus op schepen gevoerd, zodat men meteen kon zien waar een schip vandaan kwam.

Middelburg Vlissingen Veere
De vlag van Vlissingen (links) en de voormalige vlag van Veere (rechts)

Overigens nam men het in voorgaande eeuwen niet zo nauw met vlaggen. Van Middelburg (maar ook voor talloze andere steden) komen allerlei vlagvariaties voor. Zo duikt de burchttoren ongekleurd op op een groene vlag, of is hij in het klein afgebeeld op een rood-wit-blauwe vlag. Zelfs een geheel groene vlag komt voor, zonder enig symbool. Zo doen we dat tegenwoordig niet meer!

Middelburg drie maal
Nog meer Middelburgse vlaggen! (zie tekst hierboven)

De gouden dubbele burchttoren op de huidige vlag is afkomstig van het wapen van Middelburg. De oudst bekende afbeelding is op een zegel uit 1299, waarbij de afgebeelde toren er nogal anders uitziet dan de huidige,

Wapen Middelburg
Het wapen van Middelburg

Het huidige stadswapen van Middelburg stamt uit de 16e eeuw en toont een adelaar met de keizerskroon van keizer Maximiliaan I van het Heilige Roomse Rijk. Deze kroon is overigens nooit officieel aan de stad verleend om in het wapen opgenomen te worden. Maar omdat de keizer een rechtscollege in Middelburg had, mocht de enkelkoppige adelaar wel apart op een vaandel gevoerd worden, terwijl Maximiliaan zelf een dubbelkoppige adelaar voerde.
Op de een of andere manier is de kroon dus zwevend boven de kop van de adelaar terechtgekomen!

Kroon Lange Jan
De keizerskroon op de Lange Jan (© deskgram.net)

Daarna was het hek van de dam en hebben de Middelburgers de keizerskroon pontificaal als bekroning voor de Lange Jan gebruikt!

De Goese Polder 50 jaar

Een reactie plaatsen

Vandaag een ongebruikelijke vlag, die ook niet per se aan één dag hoeft te worden gekoppeld.

De wijk de Goese Polder -uiteraard in Goes- bestaat in 2019 50 jaar. Het hele jaar door wordt dit gevierd.

goese polder 5 gemeentearchief
De Goese Polder in aanleg (© Gemeentearchief Goes)

De Goese Polder heeft met z’n plusminus 7000 inwoners de grootte van een flink dorp. In 1969 werden de eerste huizen opgeleverd in de Piersonstraat. Voor de rest was de wijk toen nog één grote bouwplaats.

Van een overwegend blanke buitenwijk is de Goese Polder inmiddels een zeer multiculturele wijk. Dat komt ook tot uiting in dit jubileumjaar, dat officieel werd opgestart op zaterdag 26 januari jl. tijdens de jaarlijkse Polderfair.

goese polder logo
Logo van het jubileumjaar (ontwerp: Gerard Weezepoel)

Volgens de plannen moeten er 48 grote poppen tussen de bomen aan de Troelstralaan komen. De poppen staan symbool voor de 48 nationaliteiten in de wijk. De bedoeling is de poppen een vlag van hun land van herkomst te laten vasthouden.

Verder staan dit jaar op het programma een grote foto-expositie in het wijkcentrum en het Erasmuspark, een sportdag, een lichtjestocht, het Koningsbal, het jaarlijkse wijkfeest en een ontbijt voor inwoners die in 1969 zijn geboren.

Ook staan er een Surinaamse en Syrische avond gepland, onder leiding van mensen uit die gemeenschappen.

De vlag

De jubileumvlag van de Goese Polder heeft een lichtblauw veld met een horizontale appelgroene balk aan de onderzijde. Vier-vijfde van het blauwe veld wordt ingenomen door de volgende tekst in witte kapitalen: 1969-2019 50 jaar de Goese Polder. De vlag is een ontwerp van Gerard Weezepoel.

Hét symbool van de Goese Polder (én van Goes als stad ook trouwens) staat afgebeeld langs de volledige lengte van de vluchtzijde, net als de tekst in het wit: de TV-toren.

Als de 137 meter hoge TV-toren een persoon was geweest, zou je hem wel de eerste bewoner van de Goese Polder kunnen noemen, maar dan wel één die lang op de rest van de bewoners moest wachten!
Met de bouw werd aangevangen in 1955 en in 1957 werd hij in gebruik gesteld.

goese polder 2
De Goese Polder gezien vanuit de TV-toren, 5-7-2015

Voor heel veel Zeeuwen is de toren een vertrouwd baken, dat van grote afstand is te zien.  Goesenaren en zeker die in de Goese Polder, zijn verknocht aan hun toren. In 2007, bij de viering van 50 jaar TV-toren, kreeg hij zelfs z’n eigen biografie van maar liefst 264 pagina’s.

goese polder 4
De TV-toren in de schemering, juni 2010

Bevrijding van Vlissingen (Operation Infatuate)

Een reactie plaatsen

Op 1 november 1944 werd de Operation Infatuate (Operatie Infiltratie) ingezet vanuit het reeds bevrijde Breskens. Het was onderdeel van wat we nu De slag om de Schelde noemen, met een tweeledig doel: het bevrijden van Zeeland (te beginnen bij Walcheren), maar nog belangrijker: de doorvaart naar de haven van Antwerpen.

In de vroege ochtend van 1 november, terwijl het nog donker was, werden de eerste landingen door geallieerde commando’s uitgevoerd in het Slijkhaventje bij de Oranjemolen. Als codenaam werd Uncle Beach gebruikt. Rond half zeven was de eerste golf van 550 commando’s aan land, die vervolgens doorstootten naar de binnenstad, terwijl op Uncle Beach verschillende eenheden van de 155e brigade onder bevel van generaal McLaren landden. Inmiddels was het licht geworden en er ontstonden felle gevechten in de binnenstad, waarbij het Duitse artillerievuur onophoudelijk was.

-lees verder onder de foto-

IMG_6329
Het landingsmonument op Uncle Beach in Vlissingen, met kransen van de herdenking in 2018.

Uiteindelijk zouden de Duitsers het nog een paar dagen uithouden. Ze trokken zich deels terug op de boulevard, waaronder Hotel Brittannia, het hoofdkwartier van de Duitse garnizoenscommandant in Vlissingen en in een bunker ten zuidwesten van de stad. De bunker werd veroverd na een aanval met jachtbommenwerpers, terwijl Hotel Brittannia eveneens de volle laag kreeg. Op 3 november bestormde commando-eenheid de Royal Scots het hotel en na een urenlange strijd gaven de Duitse bezetters, onder bevel van kolonel Reinhardt, zich over en was Vlissingen bevrijd.

De vlag

De Vlissingse stadsvlag is een van de oudere en bekendere vlaggen van het land en komt op verschillende schilderijen vanaf de 15e eeuw voor, meestal zeegezichten en zeeslagen. Maar ook in verschillende oude vlaggenboeken en op vlaggenkaarten komt hij al voor.

De vlag is rood met daarop in het midden afgebeeld het stadswapen van Vlissingen, als vanouds een (meestal gekroonde) fles. Het wapen werd pas officieel bevestigd bij een Besluit van de Hoge Raad van Adel op 31 juli 1817 en luidde als volgt:

Van keel (rood), beladen met een Jacoba’s kruikje van zilver (wit), gekroond, geketend en gecierd van goud (geel). ’t Schild gedekt met een kroon, mede van goud.

In de eeuwen voor dit besluit, nam men het bij gebrek aan een officiële beschrijving van zowel wapen als vlag, niet zo nauw: de fles werd ook wel in geel afgebeeld, de kroon in wit, of zoals eerder vermeld, zónder kroon, mét en zónder ketens. Hoewel het rode veld redelijk consequent werd gebruikt zijn er ook afbeeldingen bekend met de Prinsenvlag als achtergrond, of het rood-wit-blauw van de Nederlandse vlag. Het rode veld is waarschijnlijk voortgevloeid uit de tijd van de kaapvaart. Kapers voerden vaak een rode vlag en Vlissingse kapers waren dan weer herkenbaar aan het stadswapen op zo’n vlag.

Hoewel de vlag sinds de 19e eeuw al aardig gestandaardiseerd was, werd hij pas officieel bevestigd in een raadsbesluit van 31 augustus 1973 en dat luidde als volgt:

Rood met op het midden een wit jacobakannetje, geel geketend en gesierd en erboven een gele kroon van drie bladeren en twee parels, een en ander ter hoogte van vier vijfde van de vlaghoogte

Coming Out Day – Zeeland

Een reactie plaatsen

Op 11 oktober is internationale Coming Out Day, een dag om te tonen dat je de LHBTQ-gemeenschap steunt. Homo’s, transgenders en de andere mensen uit de LHBTQ-combinatie geven wereldwijd aan dat ze het als steun ervaren, zo’n internationale dag. Als symbool wordt vaak de regenboogvlag opgehangen (zie voor afbeelding en geschiedenis verderop in dit verhaal). In Zeeland is er sinds dit jaar een eigen variant, en die wappert bij Vlagblog (zie bovenstaande foto).

Zeeuws protest
Meer en meer overheden in Zeeland hangen als teken van steun een regenboogvlag op op Coming Out Day. In 2018 laten drie gemeenten en de Provincie Zeeland in de aanloop naar 11 oktober weten er geen te hangen. Ze vinden het niet nodig, omdat overheden in principe alle groeperingen even lief vinden, en er bovendien geen vlaginstructie is gegeven door het Rijk. Sommige partijen in de gemeenteraden vinden het om religieuze redenen verkeerd de vlag uit te steken op de LHBTQ-dag.

-lees verder onder de afbeelding-

zeeuwse regenboogvlag

De Rotterdamse ontwerper met Zeeuwse roots Vos Broekema snapt die houding niet, en maakt uit protest een Zeeuwse regenboogvlag: het Zeeuwse wapen met de leeuw, maar dan in regenboogkleuren. Tegen Omroep Zeeland zegt hij dat hij de provincie juist kent als gastvrij, en het daarom wonderlijk is dat overheden hun steun aan de homogemeenschap niet willen tonen (beluister het gesprek). Broekema’s vlag wordt snel een hit. De bestellingen blijven binnenkomen. De Provincie Zeeland besluit na de commotie om toch een vlag bij het provinciehuis in Middelburg hijsen. Vos noemt dat op Omroep Zeeland “dapper” (beluister het gesprek).

De originele vlag
De ‘gewone’ regenboogvlag met horizontale gekleurde banen is niet exclusief ‘van de homo’s’, want ook de vredesbeweging en christelijke groeperingen gebruiken de regenboog en hun versie van de regenboogvlag als symbool, al dan niet voorzien van de tekst peace (vrede). De homogemeenschap gebruikt ‘m sinds eind jaren zeventig van de 20e eeuw. De inmiddels overleden kunstenaar Gilbert Baker uit Amerika ontwerpt een vlag met acht gekleurde banen die de diversiteit van de homogemeenschap aangeven, en teken van levenswijze.

Bakers kleuren zijn:
– roze – seks
– rood – leven
– oranje – geneeskracht
– geel – zonlicht
– groen – natuur
– turquoise- magie
– blauw – sereniteit
– violet – karakter

Omdat roze lastig te produceren is voor een vlag en de kleur nauwelijks opvalt als de vlag wappert, wordt die kleur later geschrapt, en daarna vervalt ook nog de turquoise baan. Sindsdien bestaat de regenboogvlag van de LHBTQ-gemeenschap uit zes horizontale banen.

Op de foto hieronder: de regenboogvlag bij het stadhuis van Vlissingen, op 11 oktober 2018.

regenboogvlag in vlissingen

Zeeland

1 reactie


Wat is de aanleiding voor de Zeeuwse vlag vandaag? Heel simpel: die is er niet! Aangezien Vlagblog zich in Zeeland bevindt is er ook geen aanleiding voor nodig om de Zeeuwse vlag te hijsen. Dat dit ook bijna massaal gebeurt, is eenieder al snel duidelijk wanneer je een tochtje door de provincie maakt. De provinciale vlag is uitermate populair en je komt hem overal tegen, zowel bij bedrijven als bij particulieren. Ik denk dat we rustig kunnen stellen dat Zeeland één van de weinige provincies is waar de eigen vlag werkelijk overal opduikt, zoals bijvoorbeeld ook in Friesland.

De vlag

Wat is nu de geschiedenis van deze, ook landelijk gezien, bekende vlag? Omdat vlaggendeskundige Klaes Sierksma er al zo diep is ingedoken in zijn Nederlands vlaggenboek uit 1962, wil ik bij wijze van uitzondering zijn bijdrage daarover graag overnemen:

‘Een blauwe vlag, waarover drie gegolfde witte banen, ieder van een zevende der vlaggenhoogte en over alles heen in het midden, als hartschild, het gekroonde wapen van Zeeland’.

Aldus de (in een lange omschrijving) gegeven toelichting op het besluit van Gedeputeerde Staten van Zeeland d.d. 14 januari 1949, nr. 19/13, 1e afdeling, voorkomend in het provinciaal blad van Zeeland, nummer 1 van 1949.

Deze vlag vertoont de merkwaardige afwijking van hetgeen in de banistiek gebruikelijk is, dat er een wapenschild op voorkomt. Toch is dit zelfs historisch te verantwoorden. Oude vlaggenboeken en -kaarten vertonen namelijk zeer dikwijls voor Zeeland een rood-wit-blauwe vlag (van evenhoge banen, of met de witte baan extra verbreed) met in het wit een volledig wapen van Zeeland, meermalen van onderen extra omgeven door twee gekruiste lauwertakjes. In elk geval het wapenschild zonder kroon en zonder lauwertakken komt eveneens meermalen voor. Bij vrijwel al deze vlaggen staat echter het wapen op de juiste plaats, d.w.z. zo dicht mogelijk bij de broek van de vlag.

Slechts twee vlaggenbronnen, resp. uit 1667 (het Napolitanen handschrift) en een handschrift van Zeeuwse oorsprong uit de tweede helft van de 18de eeuw laten het wapenschild weg. Ook voert Zeeland in deze gevallen het rood-wit-blauw (één keer oranje-wit-blauw). Bij de vlagvaststelling werd overwogen dat het rood-wit-blauw te weinig specifiek voor Zeeland zou zijn, weshalve men in andere richting zocht. Een ontwerp van het statenlid T.A.J.W. Schorer werd tenslotte gekozen. Speciaal aantekening verdient het, dat het wapendevies niet is opgenomen, terwijl het aantal vlaggenbanen één meer is dan de golvingen die men op het provinciewapen telt. Dit laatste is uitsluitend uit esthetische overwegingen gedaan.

De vlag is in Zeeland direct populair geworden. Hij vond er een vruchtbare bodem, zoals reeds geconcludeerd had mogen worden uit een protest van de Staten van Zeeland, ter Generaliteit ingediend in 1664, tegen het betitelen van de toenmalige Hollandse leeuwenvlag als ‘de Hollandsche vlag’. Ook toen reeds deed Randstad Holland haar invloed gelden…

Het wapendevies waar Sierksma op doelt, luidt Luctor et emergo (Ik worstel en ontzwem/Ik worstel en kom boven). De Amerikaanse gemeente Zeeland in Michigan, heeft deze wapenspreuk wel in zijn vlag opgenomen.

NB: Op het exemplaar van de Zeeuwse vlag van Vlagblog is de wapenspreuk wél aangebracht, op één van de golvende banen. Dit is dus officieel niet correct!

Citaat uit ‘Nederlands vlaggenboek’ van Kl. Sierksma, Prisma-reeks 196 (Het Spectrum), 1962

Zeeuws-Vlaanderen (verjaardag Westerscheldetunnel)

Een reactie plaatsen

Op 14 maart 2003 werd de Westerscheldetunnel geopend en daarmee is hij vandaag 12 jaar oud.  Met zijn 6,6 km lengte is het de langste tunnel in Nederland. Na de opening verdween het Westerschelde-veer tussen Kruiningen en Perkpolder. Dat tussen Vlissingen en Breskens werd een fiets/voet-veer.

Zeeuws-Vlaanderen was eindelijk snel per auto te bereiken vanuit de rest van Zeeland, vandaar vandaag de vlag van dit deel van de provincie. Uiteraard is dit vanuit het perspectief van ‘boven de Westerschelde’ geschreven: vanuit Zeeuws-Vlaanderen was nu plots de rest van Zeeland makkelijker te bereiken.

Voor een beschrijving van de vlag: zie 20 juli