Europadag, ingevoerd in 1985, herdenkt het Schumanplan van 9 mei 1950, vandaag 74 jaar geleden. Op die dag bracht Robert Schuman, de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk een plan naar buiten dat zou leiden tot de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS). Deze voorloper van de EU ging van start op 25 juli 1952 met de zes oer-leden van de huidige EU: Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, de Bondsrepubliek Duitsland (West-Duitsland) en Italië.
Een tweede organisatie werd door dezelfde landen in het leven geroepen op 25 maart 1957: de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (EGA of Euratom). Het doel: het bevorderen van vreedzame toepassingen van atoomenergie.
Europese regeringsleiders bijeen om te vergaderen over de oprichting van Euratom en de EEG, v.l.n.r.: Achiel van Acker (België), Konrad Adenauer (West-Duitsland), Guy Mollet (Frankrijk), Antonio Segni (Italië), Willem Drees (Nederland) en Joseph Bech (Luxemburg)
Op 1 januari 1958 werd een derde laag opgericht: de EEG, de Europese Economische Gemeenschap, opnieuw door dezelfde zes landen. Er werd met de oprichting een gemeenschappelijke markt gecreëerd. De EEG zou uiteindelijk tot twaalf landen groeien.
De drie organisaties kwamen in 1967 samen onder één Raad, één Commissie en één budget. In 1993 werd middels het Verdrag van Maastricht de naam gewijzigd in Europese Gemeenschap (EG), na 2009 Europese Unie (EU). De organisatie heeft inmiddels 28 lidstaten. Na de Brexit van 2022 is het aantal leden 27.
De Europese Unie-vlag is officieel in gebruik sinds 1985, maar het ontwerp, een blauw vlak met twaalf gouden sterren in een cirkel, stamt al uit 1955. Het basis-idee kwam van de Fransman Arsène Heitz (1908-1989) en de Belg Paul Lévy (1910-2002) werkte het verder uit.
De twaalf sterren zijn puur symbolisch en staan dus niet voor het aantal lidstaten van destijds. Het is een getal wat in sommige culturen staat voor eenheid en perfectie. Verder komt het voor in het aantal uren op de klok, het aantal maanden in een jaar, het aantal tekens in de astrologische dierenriem. De sterren staan in een cirkel omdat die specifiek voor eenheid en gelijkheid staat.
Voorloper
Een directe voorloper van de EU-vlag is die van de Europese Beweging, opgericht op 17 juli 1947. In zekere zin is deze beweging dus óók een voorloper van de EU, maar toch ook weer niet helemaal.
De Europese Beweging was eigenlijk radicaler in zijn streven dan de EU (en zijn directe voorgangers) en was -en is!- kort door de bocht gezegd, voor een verregaande integratie. De beweging bestaat nog steeds en heet nu de European Movement International.
De oer-versie van de vlag van de Europese Beweging (links) en de uiteindelijke versie (rechts)
De vlag bestaat uit een grote groene letter E (voor Europa) op een wit veld. Dit ontwerp (waarschijnlijk door Churchill’s schoonzoon Ducan Sandys) was voor het eerst te zien als logo bij het Congres voor Europa in de Ridderzaal in Den Haag in mei 1948.
Overzicht van de Ridderzaal te Den Haag op 9 mei 1948 tijdens de speech van Winston Churchill, in aanwezigheid van Kroonprinses Juliana en Prins Bernhard en een giga-E op de schouw (screenshot)
Later dat jaar bij een vervolgvergadering in Straatsburg was de E weer present, maar nu in groen (voor hoop). Als vlag wapperde hij voor het eerst in 1949 in Londen bij de European Economic Congress. Sommigen zagen niets in het idee van de beweging en noemden de vlag ‘Churchill’s onderbroek’. Churchill was namelijk een groot voorstander.
De E-vlag werd uiteindelijk niet als symbool gekozen door de EEG/EG/EU. De vlag bleef echter wel bestaan, zij het enigszins ‘slapend’.
Hij werd niet vaak gezien, maar af en toe dook hij toch weer op, zoals in juni 1985, toen in Milaan meer dan 100.000 mensen demonstreerden om hun steun te betuigen voor het Spinelli-verdrag (een poging om tot een Europese Federatie te komen; het verdrag haalde het niet).
In november vorig jaar liet de Oekraïense president Zelensky on een interview weten dat er al vijf keer plannen om hem uit de weg te ruimen waren verijdeld.
President Volodymyr Zelensky (1978) tijdens een videoboodschap op 2 mei 2024 (screenshot)
Dat die plannen gewoon doorgaan komt dan ook niet als een verrassing. Eerder deze week werd er opnieuw een moordplan voorkomen.
Vlag van de SBU (Sloezjba Bezpeky Oekrajiny), de Oekraïense veiligheids- en inlichtingendienst (2004-heden)
De Oekraïense inlichtingendienst SBU liet weten dat er twee militairen waren opgepakt, die in opdracht van de Russische geheime dienst FSB betrokken waren bij plannen om niet alleen president Zelensky om te brengen, maar tevens de hoofden van de SBU en de militaire inlichtingendienst GUR, respectievelijk generaal-majoor Vasyl Malyuk en luitenant-generaal Kyrylo Budanov. Van Budanov is bekend dat er eerder al tien pogingen zijn verijdeld om hem uit de weg te ruimen.
De opgepakte militairen, beide kolonel, zouden deel uitmaken van een netwerk van agenten dat aangestuurd wordt de Russische FSB. In het rapport dat de Oekraïense SBU naar buiten bracht, wordt uiteengezet dat het plan er uit bestond dat militairen die dicht bij de beveiliging van Zelensky, Malyuk en Budanov stonden, hun komen en gaan zouden door geven aan Rusland, waarna de drie kopstukken met meerdere raketten en drones zouden worden aangevallen. Ook gijzeling en daarna vermoorden was een mogelijkheid.
Vlag van de FSB (Federal’naya Sluzhba Bezopasnosti), de Russische Federale Veiligheidsdienst (2023-heden)
Met het uit de weg ruimen van deze belangrijke aanvoerders hopen de Russen dat het Oekraïense leiderschap zodanig verzwakt is dat het in elkaar stort. Dat er opnieuw een plan verijdeld is maakt het gevaar niet minder. Nu het ernaar uitziet dat Rusland hoge Oekraïense militairen zover krijgt om mee te werken met de moordplannen van de FSB, kan niet uitgesloten worden dat nieuwe pogingen zullen worden ondernomen.
Rusland verovert dorpjes
Aan het front ondertussen heeft Rusland nog steeds het initiatief. De afgelopen week werden twee dorpjes veroverd: Kotljarivka in de noordoostelijke Charkov-regio en Solovjove in de oostelijke Donetsk-regio. De Russische claims zijn overigens nog niet door Oekraïne bevestigd.
Energie-infrastructuur opnieuw onder vuur
Rusland heeft gisterochtend vroeg een massale raket- en drone-aanval gelanceerd op energiefaciliteiten en -infrastructuur in heel Oekraïne. President Zelensky liet in een bericht op X weten dat bij de aanval ruim vijftig raketten en twintig drones gebruikt werden. Het markeert de laatste in een al weken durende reeks van Russische aanvallen op het Oekraïense energienetwerk, waarvan Moskou volhoudt dat het een legitiem militair doelwit is.
De door eerdere aanvallen op energiecentra al behoorlijk getroffen hoofdstad Kiev in de vroege ochtend van 8 mei 2024, terwijl het luchtalarm opnieuw afgaat (screenshot)
De aanvallen waren ditmaal gericht op zeven regio’s in het hele land en vonden plaats op een grote nationale feestdag ter herdenking van de nederlaag van nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Via de sociale media trok president Zelensky parallellen tussen de Duitse invasie van de Sovjet-Unie en de Russische invasie van Oekraïne, waarbij hij het regime van de Russische president Poetin ‘Moskou-nazi’s’ noemde.
President Zelensky sprak vanuit een stroomloze school in Yahidne in de noordelijke regio Tsjernihiv (screenshot)
Het Russische ministerie van Defensie zei dat de aanvallen een reactie waren op Oekraïense aanvallen op hun eigen energiefaciliteiten. Terwijl Oekraïne de afgelopen weken verschillende Russische oliefaciliteiten aanviel, heeft Rusland sinds het begin van de winter in 2022 Oekraïense energiecentrales gebombardeerd.
Volgens de grootste energieleverancier van Oekraïne, DTEK, raakten ten minste drie thermische energiecentrales ernstig beschadigd tijdens de aanval van woensdag, de vijfde aanval op de faciliteiten van het bedrijf in zeven weken. De energieleverancier zei dat zijn teams ter plaatse waren en bezig waren om de stroom te herstellen, hoewel 80% van de opwekkingscapaciteit al beschadigd of vernietigd was.
Maxim Timchenko (1975), topman van energiebedrijf DTEK (screenshot)
“De energie die deze energiecentrales produceren zorgt ervoor dat miljoenen Oekraïners een waardig leven kunnen leiden”, aldus topman Maxim Timchenko. “We zullen niet stoppen met werken aan het herstel van de stroomvoorziening in onze faciliteiten.”
De vlag van Oekraïne bestaat uit twee even brede horizontale banen van blauw en geel.
Er zijn voldoende aanwijzingen dat de kleuren blauw en geel van de vlag ver terug gaan, zelfs tot de 15e eeuw. De kleuren gaan er echter pas echt toe doen wanneer de twee keizerrijken waar Oekraïne onderdeel van uitmaakte (het Russische en het Oostenrijks-Hongaarse), ophouden te bestaan.
Ook in 1918/1919 lag Oekraïne (toen de West-Oekraïense Nationale Republiek) onder vuur, zoals op deze prent wordt weergegeven: een Russische bolsjewiek in het noorden, een Rus van het Witte Leger (anti-sovjet) in het oosten met de Russische vlag met dubbelkoppige adelaar, een Poolse soldaat (liggend) naast een Hongaarse (in het rood) in het westen en twee Roemeense soldaten in het zuiden; we zien in het midden een vroege afbeelding van de Oekraïense vlag, de tekst onderin luidt “Wereldvrede in Oekraïne” (publiek domein)
De West-Oekraïense Nationale Republiek gebruikt tussen 1918 en 1919 de blauw-gele vlag. De vlag wordt gecontinueerd bij het samengaan van de twee Oekraïnes tot de Oekraïense Staat.
Tot aan 1949 heeft Oekraïne als Russische sovjet-republiek verschillende variaties van egaal rode vlaggen met de letters YCCP (Ukrayinskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika – oftewel Socialistische Sovjet Republiek Oekraïne) erop.
In 1949 krijgen alle Russische republieken een vlag-‘make-over’, variaties op de vlag van de Sovjet-Unie met eigen accenten. Die van Oekraïne heeft een blauwe balk aan de onderkant.
De grootste Oekraïense vlag meet 40 x 60 meter en weegt 300 kilo, hier zijn we die vlag vóór de oorlog in Charkov (fotograaf onbekend)
Vanaf 1990, dus nog vóór de onafhankelijkheid, wordt de blauw-gele vlag her en der al aarzelend waargenomen. Met het opnieuw zelfstandig worden, wordt de vlag officieel ingevoerd. Wettelijke status krijgt de vlag op 28 januari 1992. De eerste vlag die ooit boven het Verchovna Rada (het Oekraïnse parlement) wapperde is nu in het parlementsmuseum te zien.
Het blauw in de vlag symboliseert de hemel, het geel de uitgestrekte tarwevelden.
Vlagblog 