Oekraïne – Чотири роки і один тиждень війни / Vier jaar en één week oorlog

Oekraïne herdenkt vier jaar oorlog

Afgelopen dinsdag was het vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. We zijn inmiddels vier jaar verder en de oorlog is nog steeds gaande.

Tijdens de herdenkingsdienst werden president Zelensky en zijn vrouw Olena vergezeld van een aantal Europese leiders, rechts António Costa, voorzitter van de Europese Raad en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, links zien we vanaf president Zelensky, president Alexander Stubb van Finland, Andrej Plenković , premier van Kroatië en Kristen Michal, premier van Estland (screenshot)

In Oekraïne vonden talloze herdenkingen plaats. Een nationale herdenking was er in hoofdstad Kiev, waar president Zelensky, vergezeld van zijn vrouw Olena Zelenska en een aantal prominente Europese leiders een herdenkingsdienst in de Sint-Sofiakathedraal bijwoonde.

De leiders op weg naar de herdenkingsplaats, v.l.n.r.: de Deense premier Mette Frederiksen, voorzitter van de Europese Raad António Costa, het echtpaar Zelensky, de Finse president Alexander Stubb, voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de Estse premier Kristen Michal (screenshot)

Daarna volgde een korte wandeling naar de centrale herdenkingsplek, waar kaarsen werden geplaatst.

De herdenkingsplek in Kiev (screenshot)

Voorafgaand liet Zelensky in een toespraak weten dat de Russische president“zijn doelen niet heeft bereikt” en dat Oekraïne “alles zal doen om vrede en gerechtigheid te bereiken”.
De Russische staatszenders besteedden geen aandacht aan datum van 24 februari.

Doden en gewonden in Dnjepropetrovsk

Op de avond van 24 februari kwamen twee mensen om het leven en raakten er vijf gewond bij een Russische luchtaanval in het district Synelnykove in de oblast Dnipropetrovsk.

De berg puin in Malomykhailivka in de oblast Dnjepropetrovsk, waaronder waarschijnlijk nog een aantal mensen vastzit (foto: Mykola Lukashuk, gedeeld op Telegram)

In Malomykhailivka, in dezelfde oblast, zitten naar schatting nog vier mensen vast onder het puin, nadat een Russische geleide bom hun flatgebouw deels verwoestte.

Russische soldaten doen boekje open over executies binnen eigen gelederen

Vier gevluchte Russische soldaten hebben tegenover de makers van de BBC-documentaire The Zero Line: Inside Russia’s War een boekje open gedaan over militairen die weigeren bevelen uit te voeren.

Titelkaart van de BBC-documentaire

De ex-soldaten geven in de documentaire gedetailleerde verslagen van de martelingen die ze ondergingen omdat ze weigerden deel te nemen aan aanvallen die ze omschreven als bijna zelfmoordmissies. Russische troepen noemen deze aanvallen ‘vleesstormen’, waarbij golven mannen onophoudelijk over de frontlinie worden gestuurd om de Oekraïense strijdkrachten uit te schakelen.
Volgens het Britse ministerie van Defensie werden er in 2025 naar schatting 900 tot 1.500 Russen per dag gedood of gewond in Oekraïne.

Eén van de mannen, wiens taak het was om dode soldaten te identificeren en te tellen, leverde gedetailleerde lijsten aan waaruit bleek dat hij de enige overlevende was van een groep van 79 militairen waarmee hij was gemobiliseerd.
Omdat hij weigerde naar het front te gaan, werd hij naar eigen zeggen gemarteld en werd er over hem heen geplast. Anderen in zijn eenheid die weigerden, werden geëlektrocuteerd, uitgehongerd en vervolgens ongewapend gedwongen deel te nemen aan slachtpartijen, zo vertelt hij.

Ilya (screenshot uit de documentaire “The Zero Line: Inside Russia’s War”)

De gedetailleerde ooggetuigenverslagen van alle vier mannen bevestigen ook de berichten over een implosie van de rechtsorde aan het Russische front.
Ilya, de soldaat die de doden identificeerde en telde, is één van de mannen die zegt dat hij zag hoe kameraden door commandanten werden gedood.
Daarna worden ze beroofd van hun bankkaarten.

Soms worden onwillige soldaten door hun meerderen aan bomen vastgebonden, beroofd en voor dood achtergelaten, zoals deze militair, die met nog drie anderen, op dezelfde manier vastgebonden, door Oekraïense troepen werden ontdekt bij Lyman, in de oostelijke oblast Donetsk, oktober 2025 (screenshot)

Ilya werd met de 78 mannen, die nu allemaal dood zijn, in Perm gerecruteerd. “Bijna iedereen was dronken,” zegt hij. “Voorwaarts de strijd in! We pakken Zelensky en hijsen onze vlag!” herinnert hij zich dat ze schreeuwden.
“Ik keek naar ze en dacht: ‘Hoe ben ik hier terechtgekomen?’ Ik was doodsbang.”

Met enige regelmaat geven Russische soldaten zich zonder tegenstand over, zoals hier eerder deze week in Koepjansk, in de oblast Charkov (screenshot)

Bij aankomst in Oekraïne werden de meeste mannen direct naar de frontlinie gestuurd, volgens Ilya. Hij zegt dat hij niemand wilde neerschieten of doden en belandde daarom in een commandopost.
De omstandigheden waren wreed en hij zegt dat hij getuige was van hoe vier mensen van dichtbij werden neergeschoten door een commandant – één in Panteleimonivka en drie in Novoazovsk, beide in het door Rusland bezette Donetsk in Oost-Oekraïne, omdat ze de frontlinie waren ontvlucht en weigerden terug te keren.
“Het meest trieste is dat ik ze kende. Ik herinner me dat een van hen schreeuwde: ‘Niet schieten, ik doe alles!’, maar hij [de commandant] schoot ze toch neer,” zegt Ilya.

De vlag

Vlag van Oekraïne (1992-heden)

De vlag van Oekraïne bestaat uit twee even brede horizontale banen van blauw en geel.

Er zijn voldoende aanwijzingen dat de kleuren blauw en geel van de vlag ver terug gaan, zelfs tot de 15e eeuw. De kleuren gaan er echter pas echt toe doen wanneer de twee keizerrijken waar Oekraïne onderdeel van uitmaakte (het Russische en het Oostenrijks-Hongaarse), ophouden te bestaan.

Ook in 1918/1919 lag Oekraïne (toen de West-Oekraïense Nationale Republiek) onder vuur, zoals op deze prent wordt weergegeven: een Russische bolsjewiek in het noorden, een Rus van het Witte Leger (anti-sovjet) in het oosten met de Russische vlag met dubbelkoppige adelaar, een Poolse soldaat (liggend) naast een Hongaarse (in het rood) in het westen en twee Roemeense soldaten in het zuiden; we zien in het midden een vroege afbeelding van de Oekraïense vlag, de tekst onderin luidt “Wereldvrede in Oekraïne” (publiek domein)

De West-Oekraïense Nationale Republiek gebruikt tussen 1918 en 1919 de blauw-gele vlag. De vlag wordt gecontinueerd  bij het samengaan van de twee Oekraïnes tot de Oekraïense Staat.

Tot aan 1949 heeft Oekraïne als Russische sovjet-republiek verschillende variaties van egaal rode vlaggen met de letters YCCP (Ukrayinskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika – oftewel Socialistische Sovjet Republiek Oekraïne) erop.

In 1949 krijgen alle Russische republieken een vlag-‘make-over’, variaties op de vlag van de Sovjet-Unie met eigen accenten. Die van Oekraïne heeft een blauwe balk aan de onderkant.

De grootste Oekraïense vlag meet 40 x 60 meter en weegt 300 kilo, hier zijn we die vlag vóór de oorlog in Charkov (fotograaf onbekend)

Vanaf 1990, dus nog vóór de onafhankelijkheid, wordt de blauw-gele vlag her en der al aarzelend waargenomen. Met het opnieuw zelfstandig worden, wordt de vlag officieel ingevoerd. Wettelijke status krijgt de vlag op 28 januari 1992.
De eerste vlag die ooit boven het Verchovna Rada (het Oekraïnse parlement) wapperde is nu in het parlementsmuseum te zien.

Het blauw in de vlag symboliseert de hemel, het geel de uitgestrekte tarwevelden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
De tentoongestelde ‘eerste’ vlag in het parlementsmuseum van Oekraïne (© rada.gov.ua)
Nog een foto van de ‘eerste’ vlag in een andere vitrine, in de hal van het parlement tentoongesteld, onder het toeziend oog van de toenmalige voorzitter van de Verchovna Rada, Andriy Parubiy (2016-2019) (© rada.gov.ua)
Nóg een groot exemplaar van de nationale vlag (foto: Angelina Shostak, Facebook)

Symbool

Sinds het begin van de Oekraïense oorlog op 20 februari 2022, is de nationale vlag een symbool van hoop en verzet geworden.

Oekraïense troepen met de nationale vlag (© mil.gov.ua)