Oekraïne – Один рік і п’ятнадцять тижнів війни / Een jaar en vijftien weken oorlog

Twee vlaggen vandaag. Vlag 1:

Stuwdam vernield

Een nieuw dieptepunt in de Russisch-Oekraïense oorlog kan het opblazen van de Kachovka-stuwdam zonder enige overdrijving genoemd worden.
Oekraïne beschuldigt Rusland van het vernielen van de dam in de rivier de Dnjepr, terwijl dat land Oekraïne als schuldige aanwijst.
Feit is dat de dam al sinds vorig jaar onder Russische controle is.

Kaart met de loop van de rivier de Dnjepr (Dnipro) en de locatie van de Kachovka-dam (© Institute for the Study of War)

Ook een feit is dat er op vrijdag 2 juni al schade te zien was aan de weg die over de ruim 3 km lange dam loopt.
Afgelopen dinsdag 6 juni echter bleek bij het krieken van de dag dat de dam op twee plaatsen was doorgebroken, met als gevolg dat grote hoeveelheden water vanuit het er achter liggende Kachovka-stuwmeer ongecontroleerd stroomafwaarts wegstroomden, waardoor al heel snel enorme overstromingen plaatsvonden.

De eerste beelden van de verwoeste dam tonen twee stroomgaten, waarbij we de grootste hierboven zien (screenshot)
Een stuk dam tussen de twee stroomgaten in (screenshot)
Het tweede stroomgat (screenshot)

De net ten zuiden van de dam gelegen stad Nova Kachovka (52.000 inwoners) kwam als eerste onder water te staan.

Het Cultuurpaleis in Nova Kachovka in 2017 (© Редвіс Сай / publiek domein)
Het Cultuurpaleis afgelopen dinsdag met zwemmende zwanen voor de deur (screenshot)

De vernieling van de dam zorgt voor enorme overstromingen in het laaggelegen gebied tussen de dam en de Zwarte Zee.
Evacuaties van dorpen in een brede strook aan beide oevers van de Dnjepr zijn inmiddels gaande.

Het water heeft inmiddels regiohoofdstad Cherson bereikt en staat in het lage gedeelte van de stad ruim 5 meter hoog (screenshot)
Slachtoffers van de overstromingen vertrekken per trein (screenshot)

Aan de noordwestelijke oever, die in Oekraïense handen is, moeten vanuit zo’n dertig dorpen zo’n 16.000 mensen een goed heenkomen zoeken, terwijl het aan de de door de Russen bezette zuidoostelijk oever om zo’n 22.000 mensen zou gaan, maar beide aantallen kunnen hoger uitkomen.

Een hond probeert vruchteloos op een meubelstuk te klimmen (hij wordt even later gered) (screenshot)
Een kat wordt van een dak gered….
…en mauwt van angst in de reddingsboot (screenshot)

Sommige inwoners (en huisdieren) van het stroomgebied van de Dnjepr moe(s)ten gered worden van daken of uit bomen.

Een losgeslagen huis drijft stroomafwaarts in de Dnjepr (screenshot)

Het Kachovka-stuwmeer en de op de dam gebouwde waterkrachtcentrale, voorzagen de regio (inclusief de door Rusland geannexeerde Krim) van elektriciteit, irrigatie- en drinkwater.

Een zojuist geredde vrouw valt een man in de armen…
…en laat haar emoties de vrije loop…
…ook haar kat is gered (screenshots)

Een milieuramp dreigt: het niveau in het zeventig jaar oude stuwmeer zal zodanig dalen dat zijrivieren die op het meer uitkomen kunnen droogvallen, met catastrofale gevolgen voor planten en dieren. Zo’n 20.000 hectare aan akkerbouwgrond kan verloren gaan.
Stroomafwaarts zullen duizenden wilde dieren, huisdieren en vee verdrinken of inmiddels verdronken zijn.

De waterkrachtcentrale van de Kachovka-dam op een foto uit 2015 (© Artemka / publiek domein)

Daar komt bij dat uit de opgeblazen machinekamer van de waterkrachtcentrale inmiddels zo’n 150 ton machine-olie gestroomd is, daar zou nog eens 300 ton bij kunnen komen, met opnieuw grote gevolgen voor mens, dier en milieu, tot in de Zwarte Zee aan toe.

De vernielde dam en waterkrachtcentrale op dinsdag 6 juni (© Костянтин Риженко / publiek domein)

De aan het stuwmeer gelegen kerncentrale van Zaporizja is voor zijn koelwater ook aangewezen op dit zoetwaterbekken. Een geluk bij een ongeluk is, is dat deze grootste centrale van Europa (die in Russische handen is), momenteel stil ligt, waardoor slechts een minimale hoeveelheid aan koelwater nodig is. Voor de komende maanden kan de centrale toe met de voorrad in een speciale koelvijver.

De aan het Kachovka-stuwmeer gelegen kerncentrale van Zaporidzja (© Запорізька АЕС / publiek domein)

Oorzaak

Over de oorzaak van het onklaar maken van de dam is officieel nog niets bekend. Zoals gezegd beschuldigen Oekraïne en Rusland elkaar ervan erachter te zitten.
Oekraïne’s Westerse bondgenoten gaan er voorzichtig vanuit dat dit inderdaad het werk van de Russen is en militaire analisten lijkt het zeer waarschijnlijk.
Daar komt bij dat het Kremlin onder Poetin al jarenlang zonder blikken en blozen altijd alles glashard ontkent waar het van beschuldigd wordt.

President Zelensky tijdens een toespraak eerder deze week (screenshot)

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky belegde een spoedvergadering van de Nationale Veiligheidsraad om de noodsituatie te bespreken. Hij stelde dat Rusland de dam heeft verwoest en beschuldigt het land van terrorisme.

De dam met waterkrachtcentrale in betere tijden (© uhe.gov.ua)

Hoofdingenieur Mykola Kalinin van het Oekraïense energie-staatsbedrijf gaat ervan uit dat de dam van binnenuit is opgeblazen. Volgens hem was de dam in de jaren vijftig van de vorige eeuw zó ontworpen dat hij een extreem krachtige inslag vanaf de buitenkant kon weerstaan, “maar niet van binnenuit”.

Een reden voor de vernietiging zou kunnen zijn dat Moskou bang was dat als onderdeel van het verwachte Oekraïense voorjaarsoffensief een belangrijke weg in de buurt van de dam gebruikt zou worden om troepen over te zetten naar de door de Russen bezette overkant van de Dnjepr.

Veiligheidsraad

Zowel Rusland als Oekraïne vroegen een spoedzitting aan van de V.N. Veiligheidsraad in New York.
Vasily Nebenzya, de Russische afgevaardigde zei dat Oekraïne een ondenkbare misdaad begaan had.

Vasily Nebenzya (1962). afgevaardigde voor Rusland bij de V.N. (screenshot)

Sergiy Kyslytsya, de Oekraïense gedelegeerde, liet daarop weten dat het typerend is voor Rusland om altijd het slachtoffer de schuld te geven van zijn eigen misdaden. Hij beschuldigde Rusland ervan zich rond te wentelen in de drek van z’n eigen leugens.

Sergiy Kyslytsya (1969), afgevaardigde voor Oekraïne bij de V.N. (screenshot)

De Franse, Britse en Amerikaanse vertegenwoordigers (net als Rusland permanente leden van de Veiligheidsraad) lieten niet het achterste van hun tong zien, maar drongen aan op nader onderzoek.

De vlag

Vlag van Oekraïne (1992-heden)

De vlag van Oekraïne bestaat uit twee even brede horizontale banen van blauw en geel.

Er zijn voldoende aanwijzingen dat de kleuren blauw en geel van de vlag ver terug gaan, zelfs tot de 15e eeuw. De kleuren gaan er echter pas echt toe doen wanneer de twee keizerrijken waar Oekraïne onderdeel van uitmaakte (het Russische en het Oostenrijks-Hongaarse), ophouden te bestaan.

Ook in 1918/1919 lag Oekraïne (toen de West-Oekraïense Nationale Republiek) onder vuur, zoals op deze prent wordt weergegeven: een Russische bolsjewiek in het noorden, een Rus van het Witte Leger (anti-sovjet) in het oosten met de Russische vlag met dubbelkoppige adelaar, een Poolse soldaat (liggend) naast een Hongaarse (in het rood) in het westen en twee Roemeense soldaten in het zuiden; we zien in het midden een vroege afbeelding van de Oekraïense vlag, de tekst onderin luidt “Wereldvrede in Oekraïne” (publiek domein)

De West-Oekraïense Nationale Republiek gebruikt tussen 1918 en 1919 de blauw-gele vlag. De vlag wordt gecontinueerd  bij het samengaan van de twee Oekraïnes tot de Oekraïense Staat.

Tot aan 1949 heeft Oekraïne als Russische sovjet-republiek verschillende variaties van egaal rode vlaggen met de letters YCCP (Ukrayinskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika – oftewel Socialistische Sovjet Republiek Oekraïne) erop.

In 1949 krijgen alle Russische republieken een vlag-‘make-over’, variaties op de vlag van de Sovjet-Unie met eigen accenten. Die van Oekraïne heeft een blauwe balk aan de onderkant.

Vanaf 1990, dus nog vóór de onafhankelijkheid, wordt de blauw-gele vlag her en der al aarzelend waargenomen. Met het opnieuw zelfstandig worden, wordt de vlag officieel ingevoerd. Wettelijke status krijgt de vlag op 28 januari 1992.
De eerste vlag die ooit boven het Verchovna Rada (het Oekraïnse parlement) wapperde is nu in het parlementsmuseum te zien.

Het blauw in de vlag symboliseert de hemel, het geel de uitgestrekte tarwevelden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
De tentoongestelde ‘eerste’ vlag in het parlementsmuseum van Oekraïne (© rada.gov.ua)

Symbool

Sinds het begin van de Oekraïense oorlog op 20 februari, is de nationale vlag een symbool van hoop en verzet geworden.

Oekraïense troepen met de nationale vlag (© mil.gov.ua)

Plaats een reactie